{"id":9041,"date":"2025-07-16T17:36:08","date_gmt":"2025-07-16T17:36:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/?p=9041"},"modified":"2025-07-16T17:36:08","modified_gmt":"2025-07-16T17:36:08","slug":"ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/","title":{"rendered":"Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber: Veri Kayb\u0131 Yok!"},"content":{"rendered":"<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_79_2 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-grey ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\">\n<p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">\u0130\u00e7indekiler<\/p>\n<span class=\"ez-toc-title-toggle\"><a href=\"#\" class=\"ez-toc-pull-right ez-toc-btn ez-toc-btn-xs ez-toc-btn-default ez-toc-toggle\" aria-label=\"Toggle Table of Content\"><span class=\"ez-toc-js-icon-con\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #ff0f0f;color:#ff0f0f\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #ff0f0f;color:#ff0f0f\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/span><\/a><\/span><\/div>\n<nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/#Ubuntu_Sunucuda_Disk_Nasil_Genisletilir_Adim_Adim_Rehber_Veri_Kaybi_Yok\" >Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber: Veri Kayb\u0131 Yok!<\/a><ul class='ez-toc-list-level-2' ><li class='ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/#1_Giris_Ubuntu_Sunucuda_Disk_Alani_Neden_Genisletilir\" >1. Giri\u015f: Ubuntu Sunucuda Disk Alan\u0131 Neden Geni\u015fletilir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/#2_Hazirlik_Disk_Genisletme_Oncesi_Yapilmasi_Gerekenler\" >2. Haz\u0131rl\u0131k: Disk Geni\u015fletme \u00d6ncesi Yap\u0131lmas\u0131 Gerekenler<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/#3_Sanal_Sunucularda_VPS_Disk_Genisletme_Adimlari\" >3. Sanal Sunucularda (VPS) Disk Geni\u015fletme Ad\u0131mlar\u0131<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/#4_Fiziksel_Sunucularda_Disk_Genisletme_Adimlari\" >4. Fiziksel Sunucularda Disk Geni\u015fletme Ad\u0131mlar\u0131<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/#5_Dosya_Sistemi_Genisletme_EXT4_Dosya_Sistemi_Ornegi\" >5. Dosya Sistemi Geni\u015fletme: EXT4 Dosya Sistemi \u00d6rne\u011fi<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/#6_Disk_Genisletme_Sonrasi_Kontrol_ve_Optimizasyon\" >6. Disk Geni\u015fletme Sonras\u0131 Kontrol ve Optimizasyon<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/#7_Sorun_Giderme_Sik_Karsilasilan_Hatalar_ve_Cozumleri\" >7. Sorun Giderme: S\u0131k Kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan Hatalar ve \u00c7\u00f6z\u00fcmleri<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/#8_Sonuc_Ubuntu_Sunucuda_Basarili_Disk_Genisletme\" >8. Sonu\u00e7: Ubuntu Sunucuda Ba\u015far\u0131l\u0131 Disk Geni\u015fletme<\/a><\/li><\/ul><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h1 id=\"ubuntu-sunucuda-disk-nas-l-geni-letilir-ad-m-ad-m-rehber-veri-kayb-yok-\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Ubuntu_Sunucuda_Disk_Nasil_Genisletilir_Adim_Adim_Rehber_Veri_Kaybi_Yok\"><\/span>Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber: Veri Kayb\u0131 Yok!<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h1>\n<h2 id=\"1-giri-ubuntu-sunucuda-disk-alan-neden-geni-letilir-\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"1_Giris_Ubuntu_Sunucuda_Disk_Alani_Neden_Genisletilir\"><\/span>1. Giri\u015f: Ubuntu Sunucuda Disk Alan\u0131 Neden Geni\u015fletilir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Ubuntu sunucu d\u00fcnyas\u0131na ho\u015f geldiniz! Bu kapsaml\u0131 rehberde, <strong>Ubuntu sunucuda disk nas\u0131l geni\u015fletilir ad\u0131m ad\u0131m rehber<\/strong> konusunu derinlemesine inceleyece\u011fiz. Sunucunuzun disk alan\u0131n\u0131n yetersiz kalmas\u0131, performans sorunlar\u0131ndan veri kayb\u0131na kadar \u00e7e\u015fitli olumsuz sonu\u00e7lara yol a\u00e7abilir. Bu nedenle, disk alan\u0131n\u0131 geni\u015fletme ihtiyac\u0131n\u0131n nedenlerini, nas\u0131l g\u00fcvenli bir \u015fekilde geni\u015fletebilece\u011finizi ve dikkat etmeniz gereken \u00f6nemli noktalar\u0131 detayl\u0131 bir \u015fekilde ele alaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<p><strong>1.1. Disk Alan\u0131 Dolulu\u011funun Nedenleri ve Sonu\u00e7lar\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Disk alan\u0131 dolulu\u011fu, sunucular\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 en yayg\u0131n sorunlardan biridir. Bir\u00e7ok farkl\u0131 nedenden dolay\u0131 disk alan\u0131 dolabilir ve bu durum, sunucunun i\u015fleyi\u015fini ciddi \u015fekilde etkileyebilir. \u0130\u015fte disk alan\u0131 dolulu\u011funun ba\u015fl\u0131ca nedenleri ve sonu\u00e7lar\u0131:<\/p>\n<p><strong>Nedenler:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>G\u00fcnl\u00fck Dosyalar\u0131n\u0131n (Log Files) B\u00fcy\u00fcmesi:<\/strong> Sunucular, sistem olaylar\u0131n\u0131, hatalar\u0131 ve di\u011fer \u00f6nemli bilgileri kaydetmek i\u00e7in g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131 olu\u015fturur. Zamanla, bu dosyalar \u00f6nemli miktarda disk alan\u0131 kaplayabilir. \u00d6zellikle hata ay\u0131klama veya g\u00fcvenlik amac\u0131yla detayl\u0131 g\u00fcnl\u00fck kayd\u0131 tutuluyorsa, g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131n boyutu h\u0131zla artabilir.\n<ul>\n<li><strong>\u00d6rnek:<\/strong> Bir web sunucusu, her HTTP iste\u011fini ve hatay\u0131 g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131na kaydeder. Y\u00fcksek trafikli bir web sitesi i\u00e7in bu, g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131n h\u0131zla b\u00fcy\u00fcmesine ve disk alan\u0131n\u0131 t\u00fcketmesine neden olabilir.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>Uygulama Verilerinin B\u00fcy\u00fcmesi:<\/strong> Veritabanlar\u0131, medya dosyalar\u0131, kullan\u0131c\u0131 verileri ve di\u011fer uygulama verileri zamanla b\u00fcy\u00fcyerek disk alan\u0131n\u0131 doldurabilir. \u00d6zellikle veri yo\u011fun uygulamalar (\u00f6rne\u011fin, e-ticaret siteleri, video payla\u015f\u0131m platformlar\u0131) i\u00e7in bu durum s\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.\n<ul>\n<li><strong>\u00d6rnek:<\/strong> Bir e-ticaret sitesi, \u00fcr\u00fcn resimleri, m\u00fc\u015fteri bilgileri, sipari\u015f detaylar\u0131 ve di\u011fer verileri veritaban\u0131nda saklar. Site b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e, bu veriler de b\u00fcy\u00fcr ve disk alan\u0131n\u0131 t\u00fcketir.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>Yedekleme Dosyalar\u0131n\u0131n (Backup Files) Birikmesi:<\/strong> Sunucunuzun d\u00fczenli olarak yedeklerini almak, veri kayb\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir. Ancak, yedekleme dosyalar\u0131 da disk alan\u0131n\u0131 t\u00fcketir. \u00d6zellikle tam yedekleme yap\u0131l\u0131yorsa ve eski yedekler silinmiyorsa, disk alan\u0131 h\u0131zla dolabilir.\n<ul>\n<li><strong>\u00d6rnek:<\/strong> Her g\u00fcn tam yedekleme yapan bir sunucu, bir hafta i\u00e7inde 7 tam yedek olu\u015fturur. Bu yedeklerin her biri \u00f6nemli miktarda disk alan\u0131 kaplayabilir.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>Ge\u00e7ici Dosyalar\u0131n (Temporary Files) Birikmesi:<\/strong> Uygulamalar, i\u015flemler s\u0131ras\u0131nda ge\u00e7ici dosyalar olu\u015fturur. Bu dosyalar\u0131n baz\u0131lar\u0131 otomatik olarak silinirken, baz\u0131lar\u0131 birikerek disk alan\u0131n\u0131 doldurabilir. \u00d6zellikle hatal\u0131 yaz\u0131lm\u0131\u015f veya d\u00fczg\u00fcn temizlenmeyen uygulamalar, ge\u00e7ici dosyalar\u0131n birikmesine neden olabilir.\n<ul>\n<li><strong>\u00d6rnek:<\/strong> Bir video d\u00fczenleme program\u0131, d\u00fczenleme s\u0131ras\u0131nda bir\u00e7ok ge\u00e7ici dosya olu\u015fturur. Program kapat\u0131ld\u0131ktan sonra bu dosyalar\u0131n silinmesi gerekir. Ancak, program hatal\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsa veya d\u00fczg\u00fcn kapat\u0131lmazsa, ge\u00e7ici dosyalar birikerek disk alan\u0131n\u0131 doldurabilir.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>Yaz\u0131l\u0131m G\u00fcncellemeleri ve Kurulumlar\u0131:<\/strong> Yaz\u0131l\u0131m g\u00fcncellemeleri ve yeni uygulamalar\u0131n kurulumu s\u0131ras\u0131nda, ge\u00e7ici dosyalar olu\u015fturulur ve mevcut dosyalar\u0131n kopyalar\u0131 al\u0131n\u0131r. Bu i\u015flemler de disk alan\u0131n\u0131 t\u00fcketebilir.\n<ul>\n<li><strong>\u00d6rnek:<\/strong> Bir i\u015fletim sistemi g\u00fcncellemesi, mevcut sistem dosyalar\u0131n\u0131n kopyalar\u0131n\u0131 al\u0131r ve yeni dosyalar\u0131 kurar. Bu i\u015flem, \u00f6nemli miktarda disk alan\u0131 gerektirebilir.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Sonu\u00e7lar:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>Performans Sorunlar\u0131:<\/strong> Disk alan\u0131 doldu\u011funda, sunucu daha yava\u015f \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flar. \u0130\u015fletim sistemi ve uygulamalar, ge\u00e7ici dosyalar olu\u015fturmak ve okumak i\u00e7in yeterli alana sahip olmad\u0131\u011f\u0131nda, performans d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc ya\u015fan\u0131r.\n<ul>\n<li><strong>\u00d6rnek:<\/strong> Bir veritaban\u0131 sunucusu, disk alan\u0131 doldu\u011funda sorgular\u0131 daha yava\u015f i\u015flemeye ba\u015flar. Bu durum, web sitesinin yava\u015flamas\u0131na ve kullan\u0131c\u0131 deneyiminin k\u00f6t\u00fcle\u015fmesine neden olabilir.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>Uygulama Hatalar\u0131:<\/strong> Disk alan\u0131 yetersiz oldu\u011funda, uygulamalar hata verebilir veya d\u00fczg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmayabilir. Uygulamalar, gerekli dosyalar\u0131 olu\u015fturmak veya yazmak i\u00e7in yeterli alana sahip olmad\u0131\u011f\u0131nda, beklenmedik davran\u0131\u015flar sergileyebilir.\n<ul>\n<li><strong>\u00d6rnek:<\/strong> Bir e-posta sunucusu, disk alan\u0131 doldu\u011funda yeni e-postalar\u0131 kabul etmeyebilir veya mevcut e-postalar\u0131 g\u00f6ndermeyebilir.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>Sistem \u00c7\u00f6kmesi (System Crash):<\/strong> Kritik sistem dosyalar\u0131 i\u00e7in yeterli disk alan\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131nda, sunucu \u00e7\u00f6kmeye neden olabilir. Bu durum, veri kayb\u0131na ve uzun s\u00fcreli kesintilere yol a\u00e7abilir.\n<ul>\n<li><strong>\u00d6rnek:<\/strong> \u0130\u015fletim sistemi, gerekli sistem dosyalar\u0131n\u0131 yazmak i\u00e7in yeterli alana sahip olmad\u0131\u011f\u0131nda, sunucu aniden kapanabilir veya yeniden ba\u015flat\u0131labilir.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>Veri Kayb\u0131 (Data Loss):<\/strong> Disk alan\u0131 doldu\u011funda, yeni verilerin kaydedilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayabilir. Bu durum, veri kayb\u0131na yol a\u00e7abilir. \u00d6zellikle veritabanlar\u0131 veya di\u011fer kritik uygulamalar i\u00e7in bu durum ciddi sonu\u00e7lar do\u011furabilir.\n<ul>\n<li><strong>\u00d6rnek:<\/strong> Bir veritaban\u0131 sunucusu, disk alan\u0131 doldu\u011funda yeni verileri kaydedemez ve bu durum, veri kayb\u0131na neden olabilir.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>G\u00fcvenlik A\u00e7\u0131klar\u0131 (Security Vulnerabilities):<\/strong> Disk alan\u0131 dolulu\u011fu, g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131na yol a\u00e7abilir. \u00d6rne\u011fin, g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131 tutulamad\u0131\u011f\u0131nda, g\u00fcvenlik olaylar\u0131n\u0131n izlenmesi zorla\u015f\u0131r ve sald\u0131r\u0131lar tespit edilemeyebilir.\n<ul>\n<li><strong>\u00d6rnek:<\/strong> Bir g\u00fcvenlik duvar\u0131, disk alan\u0131 doldu\u011funda g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131 tutamaz ve bu durum, sald\u0131r\u0131lar\u0131n tespit edilmesini zorla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1.2. Sanal Sunucu (VPS) ve Fiziksel Sunucu Aras\u0131ndaki Farklar ve Disk Y\u00f6netimi<\/strong><\/p>\n<p>Ubuntu sunucunuzun sanal (VPS) veya fiziksel bir sunucu \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, disk y\u00f6netimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klar yarat\u0131r. Bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131 anlamak, disk geni\u015fletme s\u00fcrecini do\u011fru bir \u015fekilde planlaman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Sanal Sunucu (VPS):<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>Tan\u0131m:<\/strong> Sanal sunucu (VPS), fiziksel bir sunucunun kaynaklar\u0131n\u0131n sanalla\u015ft\u0131rma teknolojisi ile b\u00f6l\u00fcmlenmesiyle olu\u015fturulan sanal bir ortamd\u0131r. Her VPS, kendi i\u015fletim sistemine, kaynaklar\u0131na (CPU, RAM, disk alan\u0131) ve IP adresine sahiptir.<\/li>\n<li><strong>Disk Y\u00f6netimi:<\/strong> VPS&#8217;lerde disk alan\u0131 genellikle sanal diskler (virtual disks) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla y\u00f6netilir. VPS sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z, disk alan\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in size bir aray\u00fcz veya API sunar. Bu aray\u00fcz\u00fc kullanarak disk boyutunu art\u0131rabilir ve ard\u0131ndan i\u015fletim sistemi i\u00e7inde bu de\u011fi\u015fikli\u011fi alg\u0131layabilirsiniz.<\/li>\n<li><strong>Avantajlar\u0131:<\/strong>\n<ul>\n<li><strong>Esneklik:<\/strong> Disk alan\u0131n\u0131 kolayca art\u0131rabilir veya azaltabilirsiniz.<\/li>\n<li><strong>Maliyet Etkinli\u011fi:<\/strong> Fiziksel bir sunucuya g\u00f6re daha uygun maliyetlidir.<\/li>\n<li><strong>\u00d6l\u00e7eklenebilirlik:<\/strong> Kaynaklar\u0131 ihtiyaca g\u00f6re kolayca \u00f6l\u00e7eklendirebilirsiniz.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>Dezavantajlar\u0131:<\/strong>\n<ul>\n<li><strong>Payla\u015f\u0131ml\u0131 Kaynaklar:<\/strong> Fiziksel sunucunun kaynaklar\u0131n\u0131 di\u011fer VPS&#8217;lerle payla\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z. Bu durum, performans dalgalanmalar\u0131na neden olabilir.<\/li>\n<li><strong>S\u0131n\u0131rl\u0131 Kontrol:<\/strong> Fiziksel donan\u0131m \u00fczerinde do\u011frudan kontrol\u00fcn\u00fcz yoktur.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Fiziksel Sunucu:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>Tan\u0131m:<\/strong> Fiziksel sunucu, tek bir m\u00fc\u015fteriye ait olan fiziksel bir donan\u0131md\u0131r. M\u00fc\u015fteri, sunucu \u00fczerinde tam kontrol sahibidir ve kaynaklar\u0131 di\u011fer m\u00fc\u015fterilerle payla\u015fmaz.<\/li>\n<li><strong>Disk Y\u00f6netimi:<\/strong> Fiziksel sunucularda disk alan\u0131, fiziksel diskler (HDD, SSD) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla y\u00f6netilir. Disk alan\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in yeni diskler ekleyebilir veya mevcut diskleri de\u011fi\u015ftirebilirsiniz. Disklerin yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 (\u00f6rne\u011fin, RAID) ve b\u00f6l\u00fcmleme i\u015flemleri tamamen sizin kontrol\u00fcn\u00fczdedir.<\/li>\n<li><strong>Avantajlar\u0131:<\/strong>\n<ul>\n<li><strong>Tam Kontrol:<\/strong> Sunucu \u00fczerinde tam kontrol sahibi olursunuz.<\/li>\n<li><strong>Dedicated Kaynaklar:<\/strong> Kaynaklar\u0131 di\u011fer m\u00fc\u015fterilerle payla\u015fmazs\u0131n\u0131z. Bu durum, daha istikrarl\u0131 bir performans sa\u011flar.<\/li>\n<li><strong>\u00d6zelle\u015ftirme:<\/strong> Donan\u0131m\u0131 ve yaz\u0131l\u0131m\u0131 ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131za g\u00f6re \u00f6zelle\u015ftirebilirsiniz.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>Dezavantajlar\u0131:<\/strong>\n<ul>\n<li><strong>Y\u00fcksek Maliyet:<\/strong> VPS&#8217;lere g\u00f6re daha maliyetlidir.<\/li>\n<li><strong>Daha Fazla Y\u00f6netim:<\/strong> Sunucunun y\u00f6netimi ve bak\u0131m\u0131 sizin sorumlulu\u011funuzdad\u0131r.<\/li>\n<li><strong>\u00d6l\u00e7eklendirme Zorlu\u011fu:<\/strong> Disk alan\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in fiziksel diskler eklemeniz veya de\u011fi\u015ftirmeniz gerekir. Bu i\u015flem, daha karma\u015f\u0131k ve zaman al\u0131c\u0131 olabilir.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Disk Y\u00f6netimi A\u00e7\u0131s\u0131ndan Farklar:<\/strong><\/p>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>\u00d6zellik<\/th>\n<th>Sanal Sunucu (VPS)<\/th>\n<th>Fiziksel Sunucu<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Disk Kayna\u011f\u0131<\/td>\n<td>Sanal Diskler<\/td>\n<td>Fiziksel Diskler (HDD, SSD)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Disk Geni\u015fletme<\/td>\n<td>VPS sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131n kontrol paneli veya API&#8217;si \u00fczerinden kolayca geni\u015fletilebilir.<\/td>\n<td>Yeni diskler eklenerek veya mevcut diskler de\u011fi\u015ftirilerek geni\u015fletilir. RAID yap\u0131land\u0131rmalar\u0131 ve LVM (Logical Volume Management) kullan\u0131labilir.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Kontrol Seviyesi<\/td>\n<td>S\u0131n\u0131rl\u0131 kontrol. Disk alan\u0131 VPS sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z taraf\u0131ndan y\u00f6netilir.<\/td>\n<td>Tam kontrol. Disklerin yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 ve b\u00f6l\u00fcmleme i\u015flemleri tamamen sizin kontrol\u00fcn\u00fczdedir.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u00d6l\u00e7eklenebilirlik<\/td>\n<td>Y\u00fcksek. Disk alan\u0131 ihtiyaca g\u00f6re kolayca \u00f6l\u00e7eklendirilebilir.<\/td>\n<td>Daha zor. Disk alan\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in fiziksel diskler eklemeniz veya de\u011fi\u015ftirmeniz gerekir.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Maliyet<\/td>\n<td>Daha d\u00fc\u015f\u00fck.<\/td>\n<td>Daha y\u00fcksek.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><strong>\u00d6rnek:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>VPS:<\/strong> Bir web sitesi bar\u0131nd\u0131r\u0131yorsan\u0131z ve trafik artt\u0131k\u00e7a disk alan\u0131na ihtiyac\u0131n\u0131z art\u0131yorsa, VPS sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n kontrol panelinden disk boyutunu birka\u00e7 t\u0131klamayla art\u0131rabilirsiniz.<\/li>\n<li><strong>Fiziksel Sunucu:<\/strong> Bir veritaban\u0131 sunucusu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131yorsan\u0131z ve disk alan\u0131na ihtiyac\u0131n\u0131z art\u0131yorsa, sunucuya yeni bir SSD ekleyebilir ve RAID yap\u0131land\u0131rmas\u0131 yaparak disk alan\u0131n\u0131 geni\u015fletebilirsiniz.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1.3. Veri Kayb\u0131 Olmadan Disk Geni\u015fletme: Neden \u00d6nemli?<\/strong><\/p>\n<p>Disk geni\u015fletme i\u015flemi, veri kayb\u0131 riskini ta\u015f\u0131yan bir i\u015flemdir. \u00d6zellikle yanl\u0131\u015f ad\u0131mlar at\u0131l\u0131rsa veya beklenmedik bir sorun ya\u015fan\u0131rsa, \u00f6nemli verilerinizi kaybedebilirsiniz. Bu nedenle, veri kayb\u0131 olmadan disk geni\u015fletme, b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Veri Kayb\u0131 Neden \u00d6nemli?<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>\u0130\u015fletme S\u00fcreklili\u011fi:<\/strong> Veri kayb\u0131, i\u015fletmenizin s\u00fcreklili\u011fini tehlikeye atabilir. Kritik verilerin kaybolmas\u0131, i\u015f s\u00fcre\u00e7lerinin aksamas\u0131na, m\u00fc\u015fteri memnuniyetsizli\u011fine ve gelir kayb\u0131na neden olabilir.<\/li>\n<li><strong>\u0130tibar Kayb\u0131:<\/strong> Veri kayb\u0131, i\u015fletmenizin itibar\u0131n\u0131 zedeleyebilir. M\u00fc\u015fteriler, verilerinin g\u00fcvende olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde, i\u015fletmenize olan g\u00fcvenlerini kaybedebilirler.<\/li>\n<li><strong>Yasal Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler:<\/strong> Baz\u0131 sekt\u00f6rlerde, belirli verilerin korunmas\u0131 yasal bir zorunluluktur. Veri kayb\u0131, yasal y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin ihlaline ve cezalara yol a\u00e7abilir.<\/li>\n<li><strong>Maliyet:<\/strong> Veri kurtarma, zaman al\u0131c\u0131 ve maliyetli bir s\u00fcre\u00e7 olabilir. Veri kurtarma \u015firketleri, kaybolan verileri kurtarmak i\u00e7in y\u00fcksek \u00fccretler talep edebilir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Veri Kayb\u0131n\u0131 \u00d6nlemek \u0130\u00e7in:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>Yedekleme (Backup):<\/strong> Disk geni\u015fletme i\u015flemine ba\u015flamadan \u00f6nce, sunucunuzun tam yede\u011fini al\u0131n. Bu, olas\u0131 bir veri kayb\u0131 durumunda verilerinizi geri y\u00fcklemenizi sa\u011flar.<\/li>\n<li><strong>Ad\u0131m Ad\u0131m Rehberi \u0130zleyin:<\/strong> Bu rehberde, disk geni\u015fletme i\u015flemini ad\u0131m ad\u0131m anlataca\u011f\u0131z. Her ad\u0131m\u0131 dikkatlice takip ederek, hata riskini en aza indirebilirsiniz.<\/li>\n<li><strong>Do\u011fru Ara\u00e7lar\u0131 Kullan\u0131n:<\/strong> Disk geni\u015fletme i\u00e7in do\u011fru ara\u00e7lar\u0131 kullanmak, veri kayb\u0131 riskini azalt\u0131r. Bu rehberde, g\u00fcvenilir ve yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan ara\u00e7lar\u0131 tan\u0131taca\u011f\u0131z.<\/li>\n<li><strong>Test Ortam\u0131nda Deneyin:<\/strong> M\u00fcmk\u00fcnse, disk geni\u015fletme i\u015flemini \u00f6ncelikle bir test ortam\u0131nda deneyin. Bu, ger\u00e7ek sunucunuzda hata yapma riskini ortadan kald\u0131r\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Uzman Deste\u011fi Al\u0131n:<\/strong> Disk geni\u015fletme konusunda deneyimli de\u011filseniz, bir uzmandan destek al\u0131n. Uzmanlar, i\u015flemi g\u00fcvenli bir \u015fekilde tamamlaman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1.4. Bu Rehberin Amac\u0131: Ad\u0131m Ad\u0131m, G\u00fcvenli Disk Geni\u015fletme<\/strong><\/p>\n<p>Bu rehberin temel amac\u0131, <strong>Ubuntu sunucuda disk nas\u0131l geni\u015fletilir ad\u0131m ad\u0131m rehber<\/strong> konusunda size kapsaml\u0131 bir yol haritas\u0131 sunmakt\u0131r. Bu rehber sayesinde, disk geni\u015fletme i\u015flemini g\u00fcvenli, etkili ve veri kayb\u0131 riski olmadan ger\u00e7ekle\u015ftirebileceksiniz.<\/p>\n<p><strong>Rehberin \u0130\u00e7eri\u011fi:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>Haz\u0131rl\u0131k:<\/strong> Disk geni\u015fletme i\u015flemine ba\u015flamadan \u00f6nce yap\u0131lmas\u0131 gerekenler (yedekleme, disk alan\u0131 kontrol\u00fc, sunucu eri\u015fim bilgileri).<\/li>\n<li><strong>Sanal Sunucularda (VPS) Disk Geni\u015fletme:<\/strong> VPS&#8217;lerde disk alan\u0131n\u0131n nas\u0131l art\u0131r\u0131laca\u011f\u0131, b\u00f6l\u00fcmleme ara\u00e7lar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131 ve dosya sistemi geni\u015fletme.<\/li>\n<li><strong>Fiziksel Sunucularda Disk Geni\u015fletme:<\/strong> Fiziksel sunucularda yeni disk ekleme, RAID yap\u0131land\u0131rmalar\u0131, LVM (Logical Volume Management) kullan\u0131m\u0131 ve mant\u0131ksal hacim geni\u015fletme.<\/li>\n<li><strong>Dosya Sistemi Geni\u015fletme:<\/strong> EXT4, XFS, Btrfs gibi farkl\u0131 dosya sistemleri i\u00e7in geni\u015fletme y\u00f6ntemleri.<\/li>\n<li><strong>Disk Geni\u015fletme Sonras\u0131 Kontrol ve Optimizasyon:<\/strong> Geni\u015fletilmi\u015f disk alan\u0131n\u0131 do\u011frulama, performans\u0131 izleme ve disk alan\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131 optimize etme.<\/li>\n<li><strong>Sorun Giderme:<\/strong> S\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan hatalar ve \u00e7\u00f6z\u00fcmleri.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu rehber, hem yeni ba\u015flayanlar hem de deneyimli sistem y\u00f6neticileri i\u00e7in faydal\u0131 bilgiler i\u00e7ermektedir. Ad\u0131m ad\u0131m talimatlar\u0131 izleyerek, disk geni\u015fletme i\u015flemini ba\u015far\u0131yla tamamlayabilir ve sunucunuzun performans\u0131n\u0131 art\u0131rabilirsiniz. Unutmay\u0131n, <strong>Ubuntu sunucuda disk nas\u0131l geni\u015fletilir ad\u0131m ad\u0131m rehber<\/strong> konusundaki en \u00f6nemli nokta, dikkatli ve planl\u0131 hareket etmektir. Herhangi bir ad\u0131mdan emin de\u011filseniz, durun ve ara\u015ft\u0131r\u0131n veya bir uzmandan yard\u0131m al\u0131n. G\u00fcvenli ve ba\u015far\u0131l\u0131 bir disk geni\u015fletme s\u00fcreci dileriz!<\/p>\n<h2 id=\"2-haz-rl-k-disk-geni-letme-ncesi-yap-lmas-gerekenler\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"2_Hazirlik_Disk_Genisletme_Oncesi_Yapilmasi_Gerekenler\"><\/span>2. Haz\u0131rl\u0131k: Disk Geni\u015fletme \u00d6ncesi Yap\u0131lmas\u0131 Gerekenler<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Ubuntu sunucunuzda disk geni\u015fletme i\u015flemine ba\u015flamadan \u00f6nce, ba\u015far\u0131l\u0131 ve veri kayb\u0131 riskini en aza indiren bir s\u00fcre\u00e7 i\u00e7in titiz bir haz\u0131rl\u0131k yapmak kritik \u00f6neme sahiptir. Bu haz\u0131rl\u0131k a\u015famas\u0131, mevcut durumu de\u011ferlendirmeyi, gerekli \u00f6nlemleri almay\u0131 ve potansiyel sorunlar\u0131 \u00f6nceden belirlemeyi i\u00e7erir. Bu b\u00f6l\u00fcmde, &#8220;Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber&#8221; konumuzun bu \u00f6nemli a\u015famas\u0131n\u0131 detayl\u0131 bir \u015fekilde inceleyece\u011fiz.<\/p>\n<p><strong>2.1. Mevcut Disk Alan\u0131n\u0131 Kontrol Etme: <code>df -h<\/code> Komutu<\/strong><\/p>\n<p>Disk geni\u015fletme i\u015flemine ba\u015flamadan \u00f6nce, mevcut disk alan\u0131n\u0131z\u0131 ve kullan\u0131m\u0131n\u0131 do\u011fru bir \u015fekilde anlamak hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Bu, ne kadar ek alana ihtiyac\u0131n\u0131z oldu\u011funu belirlemenize ve disk geni\u015fletme stratejinizi buna g\u00f6re planlaman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olur. Ubuntu&#8217;da disk alan\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131 kontrol etmek i\u00e7in en yayg\u0131n ve kullan\u0131\u015fl\u0131 ara\u00e7 <code>df<\/code> komutudur.<\/p>\n<p><code>df<\/code> (disk free) komutu, dosya sistemleri hakk\u0131nda bilgi g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler. \u00d6zellikle <code>-h<\/code> (human-readable) se\u00e7ene\u011fiyle birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u00e7\u0131kt\u0131y\u0131 okunmas\u0131 daha kolay hale getirir.<\/p>\n<p><strong><code>df -h<\/code> Komutunun Kullan\u0131m\u0131 ve \u00c7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131n Anlam\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Terminalde <code>df -h<\/code> komutunu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, a\u015fa\u011f\u0131daki gibi bir \u00e7\u0131kt\u0131 g\u00f6receksiniz:<\/p>\n<pre><code>Dosya sistemi      Boyut  Kullan\u0131lan Kullan\u0131labilir Kullan% Ba\u011flant\u0131 noktas\u0131\r\nudev                <span class=\"hljs-number\">3<\/span>,<span class=\"hljs-number\">9<\/span>G          <span class=\"hljs-number\">0<\/span>         <span class=\"hljs-number\">3<\/span>,<span class=\"hljs-number\">9<\/span>G    <span class=\"hljs-number\">0<\/span>% \/dev\r\ntmpfs               <span class=\"hljs-number\">797<\/span>M       <span class=\"hljs-number\">9<\/span>,<span class=\"hljs-number\">5<\/span>M         <span class=\"hljs-number\">788<\/span>M    <span class=\"hljs-number\">2<\/span>% \/run\r\n\/dev\/vda1            <span class=\"hljs-number\">20<\/span>G       <span class=\"hljs-number\">8<\/span>,<span class=\"hljs-number\">5<\/span>G         <span class=\"hljs-number\">11<\/span>G   <span class=\"hljs-number\">45<\/span>% \/\r\ntmpfs               <span class=\"hljs-number\">3<\/span>,<span class=\"hljs-number\">9<\/span>G          <span class=\"hljs-number\">0<\/span>         <span class=\"hljs-number\">3<\/span>,<span class=\"hljs-number\">9<\/span>G    <span class=\"hljs-number\">0<\/span>% \/dev\/shm\r\ntmpfs               <span class=\"hljs-number\">5<\/span>,<span class=\"hljs-number\">0<\/span>M          <span class=\"hljs-number\">0<\/span>         <span class=\"hljs-number\">5<\/span>,<span class=\"hljs-number\">0<\/span>M    <span class=\"hljs-number\">0<\/span>% \/run\/lock\r\ntmpfs               <span class=\"hljs-number\">3<\/span>,<span class=\"hljs-number\">9<\/span>G          <span class=\"hljs-number\">0<\/span>         <span class=\"hljs-number\">3<\/span>,<span class=\"hljs-number\">9<\/span>G    <span class=\"hljs-number\">0<\/span>% \/sys\/fs\/cgroup\r\n\/dev\/loop0           <span class=\"hljs-number\">55<\/span>M        <span class=\"hljs-number\">55<\/span>M            <span class=\"hljs-number\">0<\/span>  <span class=\"hljs-number\">100<\/span>% \/snap\/core18\/<span class=\"hljs-number\">1988<\/span>\r\n\/dev\/loop1           <span class=\"hljs-number\">68<\/span>M        <span class=\"hljs-number\">68<\/span>M            <span class=\"hljs-number\">0<\/span>  <span class=\"hljs-number\">100<\/span>% \/snap\/lxd\/<span class=\"hljs-number\">19194<\/span>\r\n\/dev\/loop2           <span class=\"hljs-number\">98<\/span>M        <span class=\"hljs-number\">98<\/span>M            <span class=\"hljs-number\">0<\/span>  <span class=\"hljs-number\">100<\/span>% \/snap\/core\/<span class=\"hljs-number\">11018<\/span>\r\n\/dev\/loop3           <span class=\"hljs-number\">56<\/span>M        <span class=\"hljs-number\">56<\/span>M            <span class=\"hljs-number\">0<\/span>  <span class=\"hljs-number\">100<\/span>% \/snap\/core18\/<span class=\"hljs-number\">2066<\/span>\r\n\/dev\/loop4           <span class=\"hljs-number\">98<\/span>M        <span class=\"hljs-number\">98<\/span>M            <span class=\"hljs-number\">0<\/span>  <span class=\"hljs-number\">100<\/span>% \/snap\/core\/<span class=\"hljs-number\">11316<\/span>\r\ntmpfs               <span class=\"hljs-number\">797<\/span>M          <span class=\"hljs-number\">0<\/span>         <span class=\"hljs-number\">797<\/span>M    <span class=\"hljs-number\">0<\/span>% \/run\/user\/<span class=\"hljs-number\">1000<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu \u00e7\u0131kt\u0131n\u0131n s\u00fctunlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki bilgileri i\u00e7erir:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Dosya sistemi (Filesystem):<\/strong> Dosya sisteminin ad\u0131 veya cihaz yolu. \u00d6rne\u011fin, <code>\/dev\/vda1<\/code> bir sanal disk b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc, <code>udev<\/code> ise sanal bir dosya sistemini temsil eder.<\/li>\n<li><strong>Boyut (Size):<\/strong> Dosya sisteminin toplam boyutu (\u00f6rne\u011fin, <code>20G<\/code> &#8211; 20 Gigabyte).<\/li>\n<li><strong>Kullan\u0131lan (Used):<\/strong> Dosya sisteminde kullan\u0131lan alan miktar\u0131 (\u00f6rne\u011fin, <code>8,5G<\/code> &#8211; 8.5 Gigabyte).<\/li>\n<li><strong>Kullan\u0131labilir (Available):<\/strong> Dosya sisteminde hen\u00fcz kullan\u0131lmayan alan miktar\u0131 (\u00f6rne\u011fin, <code>11G<\/code> &#8211; 11 Gigabyte).<\/li>\n<li><strong>Kullan% (Use%):<\/strong> Dosya sisteminin ne kadar\u0131n\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131, y\u00fczde olarak (\u00f6rne\u011fin, <code>45%<\/code>).<\/li>\n<li><strong>Ba\u011flant\u0131 noktas\u0131 (Mounted on):<\/strong> Dosya sisteminin ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 dizin (\u00f6rne\u011fin, <code>\/<\/code> &#8211; k\u00f6k dizin).<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>\u00c7\u0131kt\u0131y\u0131 Yorumlama ve Karar Verme<\/strong><\/p>\n<p>Bu \u00e7\u0131kt\u0131y\u0131 yorumlayarak, hangi dosya sistemlerinin dolmaya yak\u0131n oldu\u011funu ve hangilerinin daha fazla alana ihtiya\u00e7 duydu\u011funu belirleyebilirsiniz. \u00d6zellikle k\u00f6k dizini (<code>\/<\/code>) ve uygulama verilerinin sakland\u0131\u011f\u0131 dizinleri (\u00f6rne\u011fin, <code>\/var<\/code>, <code>\/home<\/code>) dikkatle inceleyin.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Kullan\u0131m Y\u00fczdesi Y\u00fcksekse:<\/strong> Bir dosya sisteminin kullan\u0131m y\u00fczdesi y\u00fcksekse (\u00f6rne\u011fin, %80 veya \u00fczeri), bu dosya sisteminin yak\u0131nda dolabilece\u011fi ve disk geni\u015fletme i\u015fleminin gerekli olabilece\u011fi anlam\u0131na gelir.<\/li>\n<li><strong>Kullan\u0131labilir Alan Azsa:<\/strong> Kullan\u0131labilir alan miktar\u0131 azsa, bu dosya sisteminin daha fazla alana ihtiya\u00e7 duydu\u011fu anlam\u0131na gelir. \u00d6zellikle kritik uygulamalar\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 dosya sistemlerinde bu durum daha \u00f6nemlidir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>\u00d6rnek Senaryolar:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>Senaryo 1:<\/strong> K\u00f6k dizinin (<code>\/<\/code>) kullan\u0131m y\u00fczdesi %95 ve kullan\u0131labilir alan sadece 1GB ise, acil olarak disk geni\u015fletme i\u015flemi yapman\u0131z gerekir.<\/li>\n<li><strong>Senaryo 2:<\/strong> <code>\/var<\/code> dizininin kullan\u0131m y\u00fczdesi %85 ve kullan\u0131labilir alan 5GB ise, g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131n veya ge\u00e7ici dosyalar\u0131n birikmesinden kaynaklan\u0131yor olabilir. Bu durumda, disk geni\u015fletme i\u015flemine ek olarak, gereksiz dosyalar\u0131 temizlemeyi de d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz.<\/li>\n<li><strong>Senaryo 3:<\/strong> <code>\/home<\/code> dizininin kullan\u0131m y\u00fczdesi %70 ve kullan\u0131labilir alan 20GB ise, disk geni\u015fletme i\u015flemi i\u00e7in hen\u00fcz aceleniz yok demektir. Ancak, kullan\u0131c\u0131 verilerinin b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131n\u0131 takip etmeniz ve gelecekteki ihtiya\u00e7lar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurman\u0131z \u00f6nemlidir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Di\u011fer Kullan\u0131\u015fl\u0131 <code>df<\/code> Komutu Se\u00e7enekleri<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong><code>df -i<\/code>:<\/strong> inode kullan\u0131m\u0131 hakk\u0131nda bilgi g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler. inode&#8217;lar, dosyalar\u0131n ve dizinlerin meta verilerini saklar. \u00c7ok say\u0131da k\u00fc\u00e7\u00fck dosyan\u0131z varsa, inode&#8217;lar dolabilir ve disk alan\u0131n\u0131z bo\u015f olsa bile yeni dosya olu\u015fturamazs\u0131n\u0131z.<\/li>\n<li><strong><code>df -T<\/code>:<\/strong> Dosya sisteminin tipini (\u00f6rne\u011fin, ext4, xfs) g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler.<\/li>\n<li><strong><code>df -a<\/code>:<\/strong> T\u00fcm dosya sistemlerini, sanal olanlar dahil, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>2.2. Yedekleme (Backup) Stratejileri: Tam Yedekleme vs. Art\u0131ml\u0131 Yedekleme<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber&#8221; konumuzun en kritik a\u015famalar\u0131ndan biri, veri kayb\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in disk geni\u015fletme i\u015flemine ba\u015flamadan \u00f6nce sunucunuzun yede\u011fini almakt\u0131r. Yedekleme, beklenmedik bir sorun (\u00f6rne\u011fin, g\u00fc\u00e7 kesintisi, donan\u0131m ar\u0131zas\u0131, insan hatas\u0131) durumunda verilerinizi kurtarman\u0131z\u0131 sa\u011flar. Farkl\u0131 yedekleme stratejileri mevcuttur ve en uygun strateji, sunucunuzun \u00f6zelliklerine, veri b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ve kurtarma gereksinimlerinize ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu b\u00f6l\u00fcmde, en yayg\u0131n yedekleme stratejilerini (tam yedekleme ve art\u0131ml\u0131 yedekleme) detayl\u0131 bir \u015fekilde inceleyece\u011fiz.<\/p>\n<p><strong>Yedekleme Neden Bu Kadar \u00d6nemli?<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>Veri Kayb\u0131n\u0131 \u00d6nleme:<\/strong> En temel sebep, veri kayb\u0131n\u0131 \u00f6nlemektir. Disk geni\u015fletme i\u015flemi s\u0131ras\u0131nda bir hata olu\u015fursa, verileriniz kaybolabilir. Yedekleme, bu durumda verilerinizi geri y\u00fcklemenizi sa\u011flar.<\/li>\n<li><strong>\u0130\u015f S\u00fcreklili\u011fini Sa\u011flama:<\/strong> Bir sorun durumunda, yedekler sayesinde sunucunuzu h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde geri y\u00fckleyebilir ve i\u015f s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flayabilirsiniz.<\/li>\n<li><strong>H\u0131zl\u0131 Kurtarma:<\/strong> Yedekleme, verilerinizi h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde kurtarman\u0131z\u0131 sa\u011flar. Bu, \u00f6zellikle kritik uygulamalar i\u00e7in \u00f6nemlidir.<\/li>\n<li><strong>Geri D\u00f6n\u00fc\u015f Se\u00e7ene\u011fi:<\/strong> Disk geni\u015fletme i\u015flemi sonras\u0131nda bir sorun ya\u015farsan\u0131z, yedek sayesinde eski haline d\u00f6nebilirsiniz.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Tam Yedekleme (Full Backup)<\/strong><\/p>\n<p>Tam yedekleme, sunucunuzdaki t\u00fcm verilerin (dosyalar, dizinler, veritabanlar\u0131, sistem ayarlar\u0131) eksiksiz bir kopyas\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Bu, en kapsaml\u0131 yedekleme y\u00f6ntemidir ve veri kayb\u0131 durumunda en g\u00fcvenilir kurtarma se\u00e7ene\u011fini sunar.<\/p>\n<p><strong>Tam Yedeklemenin Avantajlar\u0131:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>Eksiksiz Kurtarma:<\/strong> T\u00fcm verilerin yede\u011fi al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, veri kayb\u0131 durumunda eksiksiz bir kurtarma sa\u011flar.<\/li>\n<li><strong>Basit Kurtarma S\u00fcreci:<\/strong> Kurtarma i\u015flemi, tek bir yedekleme dosyas\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in basittir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Tam Yedeklemenin Dezavantajlar\u0131:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>Uzun Yedekleme S\u00fcresi:<\/strong> T\u00fcm verilerin kopyalanmas\u0131 uzun zaman alabilir.<\/li>\n<li><strong>Y\u00fcksek Depolama Alan\u0131 Gereksinimi:<\/strong> T\u00fcm verilerin kopyas\u0131 sakland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, y\u00fcksek depolama alan\u0131 gerektirir.<\/li>\n<li><strong>Y\u00fcksek Bant Geni\u015fli\u011fi T\u00fcketimi:<\/strong> Yedekleme i\u015flemi s\u0131ras\u0131nda y\u00fcksek miktarda veri transferi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, bant geni\u015fli\u011fi t\u00fcketimi y\u00fcksek olabilir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Art\u0131ml\u0131 Yedekleme (Incremental Backup)<\/strong><\/p>\n<p>Art\u0131ml\u0131 yedekleme, yaln\u0131zca son tam yedeklemeden veya son art\u0131ml\u0131 yedeklemeden bu yana de\u011fi\u015fen verilerin kopyas\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Bu, yedekleme s\u00fcresini ve depolama alan\u0131 gereksinimini azalt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Art\u0131ml\u0131 Yedeklemenin Avantajlar\u0131:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>K\u0131sa Yedekleme S\u00fcresi:<\/strong> Yaln\u0131zca de\u011fi\u015fen veriler kopyaland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, yedekleme s\u00fcresi k\u0131sad\u0131r.<\/li>\n<li><strong>D\u00fc\u015f\u00fck Depolama Alan\u0131 Gereksinimi:<\/strong> Yaln\u0131zca de\u011fi\u015fen veriler sakland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, depolama alan\u0131 gereksinimi d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.<\/li>\n<li><strong>D\u00fc\u015f\u00fck Bant Geni\u015fli\u011fi T\u00fcketimi:<\/strong> Yedekleme i\u015flemi s\u0131ras\u0131nda daha az veri transferi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, bant geni\u015fli\u011fi t\u00fcketimi d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Art\u0131ml\u0131 Yedeklemenin Dezavantajlar\u0131:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>Karma\u015f\u0131k Kurtarma S\u00fcreci:<\/strong> Kurtarma i\u015flemi, tam yede\u011fe ve t\u00fcm art\u0131ml\u0131 yedeklere ihtiya\u00e7 duydu\u011fu i\u00e7in karma\u015f\u0131kt\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Uzun Kurtarma S\u00fcresi:<\/strong> T\u00fcm yedeklerin birle\u015ftirilmesi gerekti\u011fi i\u00e7in, kurtarma s\u00fcresi uzun olabilir.<\/li>\n<li><strong>Yedekleme Zinciri Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131:<\/strong> Art\u0131ml\u0131 yedekler birbirine ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in, bir yedekte sorun olmas\u0131 durumunda sonraki yedekler de etkilenebilir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Tam Yedekleme ve Art\u0131ml\u0131 Yedekleme Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131<\/strong><\/p>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>\u00d6zellik<\/th>\n<th>Tam Yedekleme<\/th>\n<th>Art\u0131ml\u0131 Yedekleme<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Yedekleme S\u00fcresi<\/td>\n<td>Uzun<\/td>\n<td>K\u0131sa<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Depolama Alan\u0131<\/td>\n<td>Y\u00fcksek<\/td>\n<td>D\u00fc\u015f\u00fck<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Bant Geni\u015fli\u011fi T\u00fcketimi<\/td>\n<td>Y\u00fcksek<\/td>\n<td>D\u00fc\u015f\u00fck<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Kurtarma S\u00fcreci<\/td>\n<td>Basit<\/td>\n<td>Karma\u015f\u0131k<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Kurtarma S\u00fcresi<\/td>\n<td>K\u0131sa<\/td>\n<td>Uzun<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>G\u00fcvenilirlik<\/td>\n<td>Y\u00fcksek<\/td>\n<td>Orta<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><strong>Hangi Yedekleme Stratejisini Se\u00e7meliyim?<\/strong><\/p>\n<p>En uygun yedekleme stratejisi, sunucunuzun \u00f6zelliklerine, veri b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne, kurtarma gereksinimlerinize ve b\u00fct\u00e7enize ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte baz\u0131 \u00f6neriler:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>K\u00fc\u00e7\u00fck Veri Seti:<\/strong> K\u00fc\u00e7\u00fck bir veri setine sahipseniz ve h\u0131zl\u0131 kurtarma \u00f6nemliyse, tam yedekleme en iyi se\u00e7enek olabilir.<\/li>\n<li><strong>B\u00fcy\u00fck Veri Seti:<\/strong> B\u00fcy\u00fck bir veri setine sahipseniz ve yedekleme s\u00fcresini ve depolama alan\u0131n\u0131 azaltmak istiyorsan\u0131z, art\u0131ml\u0131 yedekleme daha uygun olabilir.<\/li>\n<li><strong>Hibrit Yakla\u015f\u0131m:<\/strong> Tam yedekleme ve art\u0131ml\u0131 yedeklemeyi birle\u015ftiren bir hibrit yakla\u015f\u0131m da d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz. \u00d6rne\u011fin, haftada bir tam yedekleme ve her g\u00fcn art\u0131ml\u0131 yedekleme yapabilirsiniz.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Yedekleme Ara\u00e7lar\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Ubuntu&#8217;da kullanabilece\u011finiz bir\u00e7ok yedekleme arac\u0131 mevcuttur. \u0130\u015fte baz\u0131 pop\u00fcler ara\u00e7lar:<\/p>\n<ul>\n<li><strong><code>tar<\/code>:<\/strong> Basit ve esnek bir ar\u015fivleme arac\u0131d\u0131r. Dosyalar\u0131 ve dizinleri tek bir dosyada birle\u015ftirebilirsiniz.<\/li>\n<li><strong><code>rsync<\/code>:<\/strong> Dosyalar\u0131 ve dizinleri yerel veya uzak bir sunucuya senkronize edebilir. Art\u0131ml\u0131 yedekleme i\u00e7in idealdir.<\/li>\n<li><strong><code>Duplicati<\/code>:<\/strong> \u015eifreleme, s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma ve bulut depolama deste\u011fi sunan bir yedekleme arac\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li><strong><code>Bacula<\/code>:<\/strong> Kurumsal d\u00fczeyde bir yedekleme ve kurtarma \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcd\u00fcr.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Yedekleme \u00d6rne\u011fi: <code>tar<\/code> Komutu ile Tam Yedekleme<\/strong><\/p>\n<p>A\u015fa\u011f\u0131daki komut, <code>\/var\/www<\/code> dizinini <code>\/backup<\/code> dizinine tam olarak yedekler:<\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo tar -czvf \/backup\/www_backup<span class=\"hljs-selector-class\">.tar<\/span><span class=\"hljs-selector-class\">.gz<\/span> \/var\/www\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu komutun anlam\u0131:<\/p>\n<ul>\n<li><code>tar<\/code>: tar ar\u015fivleme arac\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131r.<\/li>\n<li><code>-c<\/code>: Yeni bir ar\u015fiv olu\u015fturur.<\/li>\n<li><code>-z<\/code>: Ar\u015fivi gzip ile s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131r.<\/li>\n<li><code>-v<\/code>: \u0130\u015flemi ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler (verbose).<\/li>\n<li><code>-f<\/code>: Ar\u015fiv dosyas\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 belirtir.<\/li>\n<li><code>\/backup\/www_backup.tar.gz<\/code>: Ar\u015fiv dosyas\u0131n\u0131n ad\u0131 ve konumu.<\/li>\n<li><code>\/var\/www<\/code>: Yedeklenecek dizin.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Yedekleme \u00d6rne\u011fi: <code>rsync<\/code> Komutu ile Art\u0131ml\u0131 Yedekleme<\/strong><\/p>\n<p>A\u015fa\u011f\u0131daki komut, <code>\/var\/www<\/code> dizinini <code>\/backup<\/code> dizinine art\u0131ml\u0131 olarak yedekler:<\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo rsync -av --<span class=\"hljs-keyword\">delete<\/span> <span class=\"hljs-regexp\">\/var\/<\/span>www<span class=\"hljs-regexp\">\/ \/<\/span>backup<span class=\"hljs-regexp\">\/www_backup\/<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu komutun anlam\u0131:<\/p>\n<ul>\n<li><code>rsync<\/code>: rsync senkronizasyon arac\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131r.<\/li>\n<li><code>-a<\/code>: Ar\u015fiv modunu etkinle\u015ftirir (\u00f6zyinelemeli, ba\u011flant\u0131lar\u0131 korur, izinleri korur, zaman damgalar\u0131n\u0131 korur, grup ve sahibi korur).<\/li>\n<li><code>-v<\/code>: \u0130\u015flemi ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler (verbose).<\/li>\n<li><code>--delete<\/code>: Kaynakta olmayan dosyalar\u0131 hedefte siler.<\/li>\n<li><code>\/var\/www\/<\/code>: Kaynak dizin.<\/li>\n<li><code>\/backup\/www_backup\/<\/code>: Hedef dizin.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Yedeklemeyi Do\u011frulama<\/strong><\/p>\n<p>Yedekleme i\u015fleminden sonra, yede\u011finizi mutlaka do\u011frulay\u0131n. Bu, yede\u011fin do\u011fru ve eksiksiz oldu\u011fundan emin olman\u0131z\u0131 sa\u011flar. Yede\u011fi do\u011frulamak i\u00e7in, yede\u011fi farkl\u0131 bir sunucuya veya ortama geri y\u00fckleyin ve verilerinizi kontrol edin.<\/p>\n<p><strong>2.3. Sunucu Eri\u015fim Bilgileri: SSH Eri\u015fimi ve Root Yetkileri<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber&#8221; konumuzda, sunucunuza g\u00fcvenli ve yetkili bir \u015fekilde eri\u015febilmeniz, disk geni\u015fletme i\u015flemini ba\u015far\u0131yla tamamlaman\u0131z i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir. Bu b\u00f6l\u00fcmde, SSH eri\u015fimi ve root yetkileri hakk\u0131nda detayl\u0131 bilgi verece\u011fiz.<\/p>\n<p><strong>SSH Eri\u015fimi (Secure Shell)<\/strong><\/p>\n<p>SSH (Secure Shell), uzak bir sunucuya g\u00fcvenli bir \u015fekilde ba\u011flanman\u0131z\u0131 sa\u011flayan bir protokold\u00fcr. SSH, verilerinizi \u015fifreleyerek, yetkisiz eri\u015fimi engeller ve g\u00fcvenli bir ileti\u015fim kanal\u0131 olu\u015fturur.<\/p>\n<p><strong>SSH \u0130stemcisi (SSH Client)<\/strong><\/p>\n<p>SSH&#8217;a ba\u011flanmak i\u00e7in bir SSH istemcisine ihtiyac\u0131n\u0131z vard\u0131r. \u0130\u015fte baz\u0131 pop\u00fcler SSH istemcileri:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Linux ve macOS:<\/strong> Terminal uygulamas\u0131n\u0131 kullanabilirsiniz. SSH istemcisi genellikle i\u015fletim sistemine \u00f6nceden y\u00fcklenmi\u015ftir.<\/li>\n<li><strong>Windows:<\/strong> PuTTY, MobaXterm, Windows Terminal (Windows 10 ve \u00fczeri) gibi SSH istemcilerini kullanabilirsiniz.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>SSH ile Sunucuya Ba\u011flanma<\/strong><\/p>\n<p>Terminalde veya SSH istemcinizde a\u015fa\u011f\u0131daki komutu kullanarak sunucuya ba\u011flanabilirsiniz:<\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\"><span class=\"hljs-attribute\">ssh<\/span> kullanici_adi<span class=\"hljs-variable\">@sunucu_adresi<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<ul>\n<li><code>kullanici_adi<\/code>: Sunucudaki kullan\u0131c\u0131 ad\u0131n\u0131z (\u00f6rne\u011fin, <code>ubuntu<\/code>, <code>admin<\/code>).<\/li>\n<li><code>sunucu_adresi<\/code>: Sunucunun IP adresi veya alan ad\u0131 (\u00f6rne\u011fin, <code>192.168.1.100<\/code>, <code>example.com<\/code>).<\/li>\n<\/ul>\n<p>Ba\u011flant\u0131 kurulduktan sonra, \u015fifrenizi girmeniz istenecektir. \u015eifrenizi do\u011fru girdi\u011finizde, sunucunuza eri\u015fim sa\u011flayabilirsiniz.<\/p>\n<p><strong>SSH Anahtar Tabanl\u0131 Kimlik Do\u011frulama (SSH Key-Based Authentication)<\/strong><\/p>\n<p>\u015eifre tabanl\u0131 kimlik do\u011frulama yerine, SSH anahtar tabanl\u0131 kimlik do\u011frulama kullanmak daha g\u00fcvenlidir. SSH anahtar tabanl\u0131 kimlik do\u011frulama, bir \u015fifre yerine bir anahtar \u00e7ifti (\u00f6zel anahtar ve genel anahtar) kullan\u0131r.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>\u00d6zel Anahtar (Private Key):<\/strong> Sunucunuza eri\u015fmek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z gizli anahtar. Bu anahtar\u0131 g\u00fcvenli bir yerde saklaman\u0131z \u00f6nemlidir.<\/li>\n<li><strong>Genel Anahtar (Public Key):<\/strong> Sunucunuza yerle\u015ftirilen ve kimli\u011finizi do\u011frulayan anahtar.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>SSH Anahtar Tabanl\u0131 Kimlik Do\u011frulama Nas\u0131l Yap\u0131l\u0131r?<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><strong>Anahtar \u00c7ifti Olu\u015fturma:<\/strong> Terminalde a\u015fa\u011f\u0131daki komutu kullanarak bir anahtar \u00e7ifti olu\u015fturun:\n<pre><code class=\"lang-bash\">ssh-keygen -t rsa -<span class=\"hljs-selector-tag\">b<\/span> <span class=\"hljs-number\">4096<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu komut, <code>id_rsa<\/code> (\u00f6zel anahtar) ve <code>id_rsa.pub<\/code> (genel anahtar) adl\u0131 iki dosya olu\u015fturur.<\/li>\n<li><strong>Genel Anahtar\u0131 Sunucuya Kopyalama:<\/strong> Genel anahtar\u0131 sunucunuza kopyalamak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki komutu kullan\u0131n:\n<pre><code class=\"lang-bash\">ssh-<span class=\"hljs-keyword\">copy<\/span>-<span class=\"hljs-built_in\">id<\/span> kullanici_adi@sunucu_adresi\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu komut, genel anahtar\u0131n\u0131z\u0131 sunucudaki <code>~\/.ssh\/authorized_keys<\/code> dosyas\u0131na ekler.<\/li>\n<li><strong>SSH ile Ba\u011flanma:<\/strong> Art\u0131k sunucunuza SSH ile ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, \u015fifre girmeniz istenmeyecektir. \u00d6zel anahtar\u0131n\u0131z kullan\u0131larak kimli\u011finiz otomatik olarak do\u011frulanacakt\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>Root Yetkileri<\/strong><\/p>\n<p>Disk geni\u015fletme i\u015flemi gibi sistem d\u00fczeyindeki de\u011fi\u015fiklikler yapmak i\u00e7in, root yetkilerine ihtiyac\u0131n\u0131z vard\u0131r. Root, Ubuntu sistemindeki en yetkili kullan\u0131c\u0131d\u0131r ve t\u00fcm i\u015flemleri ger\u00e7ekle\u015ftirebilir.<\/p>\n<p><strong>Root Kullan\u0131c\u0131s\u0131na Ge\u00e7me (<code>sudo<\/code>)<\/strong><\/p>\n<p>Normal bir kullan\u0131c\u0131 olarak oturum a\u00e7t\u0131ysan\u0131z, root yetkilerini elde etmek i\u00e7in <code>sudo<\/code> komutunu kullanabilirsiniz. <code>sudo<\/code>, bir komutu root kullan\u0131c\u0131s\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rman\u0131z\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<p>\u00d6rne\u011fin, disk b\u00f6l\u00fcmlendirme arac\u0131n\u0131 root yetkileriyle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki komutu kullanabilirsiniz:<\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo fdisk <span class=\"hljs-regexp\">\/dev\/<\/span>sda\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu komut, <code>fdisk<\/code> arac\u0131n\u0131 root kullan\u0131c\u0131s\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131r ve <code>\/dev\/sda<\/code> diskini y\u00f6netmenizi sa\u011flar.<\/p>\n<p><strong>Root Kullan\u0131c\u0131s\u0131 Olarak Oturum A\u00e7ma (\u00d6nerilmez)<\/strong><\/p>\n<p>Root kullan\u0131c\u0131s\u0131 olarak do\u011frudan oturum a\u00e7mak, g\u00fcvenlik riskleri ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6nerilmez. Ancak, baz\u0131 durumlarda gerekli olabilir. Root kullan\u0131c\u0131s\u0131 olarak oturum a\u00e7mak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlar\u0131 izleyebilirsiniz:<\/p>\n<ol>\n<li><strong>Root \u015eifresini Ayarlama:<\/strong> \u00d6ncelikle, root kullan\u0131c\u0131s\u0131 i\u00e7in bir \u015fifre ayarlaman\u0131z gerekir. Terminalde a\u015fa\u011f\u0131daki komutu kullanarak root \u015fifresini ayarlayabilirsiniz:\n<pre><code class=\"lang-bash\"><span class=\"hljs-attribute\">sudo passwd root<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu komut, root kullan\u0131c\u0131s\u0131 i\u00e7in yeni bir \u015fifre belirlemenizi ister.<\/li>\n<li><strong>SSH Yap\u0131land\u0131rmas\u0131n\u0131 D\u00fczenleme:<\/strong> SSH yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131n\u0131 (<code>\/etc\/ssh\/sshd_config<\/code>) d\u00fczenleyerek, root kullan\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n SSH ile oturum a\u00e7mas\u0131na izin vermeniz gerekir. Terminalde a\u015fa\u011f\u0131daki komutu kullanarak yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131n:\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo nano <span class=\"hljs-regexp\">\/etc\/<\/span>ssh<span class=\"hljs-regexp\">\/sshd_config<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Dosyada a\u015fa\u011f\u0131daki sat\u0131r\u0131 bulun ve de\u011ferini <code>yes<\/code> olarak de\u011fi\u015ftirin:<\/p>\n<pre><code><span class=\"hljs-attribute\">PermitRootLogin<\/span> <span class=\"hljs-literal\">yes<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<p>De\u011fi\u015fiklikleri kaydedin ve dosyay\u0131 kapat\u0131n.<\/li>\n<li><strong>SSH Hizmetini Yeniden Ba\u015flatma:<\/strong> SSH hizmetini yeniden ba\u015flatarak, de\u011fi\u015fikliklerin etkinle\u015fmesini sa\u011flay\u0131n:\n<pre><code class=\"lang-bash\"><span class=\"hljs-attribute\">sudo systemctl restart sshd<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Art\u0131k root kullan\u0131c\u0131s\u0131 olarak SSH ile oturum a\u00e7abilirsiniz:<\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\"><span class=\"hljs-attribute\">ssh<\/span> root<span class=\"hljs-variable\">@sunucu_adresi<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>\u00d6NEML\u0130 UYARI:<\/strong> Root kullan\u0131c\u0131s\u0131 olarak do\u011frudan oturum a\u00e7mak, g\u00fcvenlik riskleri ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6nerilmez. Bu y\u00f6ntemi yaln\u0131zca gerekli oldu\u011funda ve dikkatli bir \u015fekilde kullan\u0131n. \u0130\u015flemlerinizi tamamlad\u0131ktan sonra, <code>PermitRootLogin<\/code> de\u011ferini tekrar <code>no<\/code> olarak ayarlay\u0131n ve SSH hizmetini yeniden ba\u015flat\u0131n.<\/p>\n<p><strong>2.4. Disk B\u00f6l\u00fcmlendirme \u015eemas\u0131n\u0131 Anlama: MBR vs. GPT<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber&#8221; konumuzda, disk b\u00f6l\u00fcmlendirme \u015femas\u0131n\u0131 anlamak, disk geni\u015fletme i\u015flemini do\u011fru bir \u015fekilde yapabilmeniz i\u00e7in \u00f6nemlidir. Disk b\u00f6l\u00fcmlendirme \u015femas\u0131, diskin nas\u0131l b\u00f6l\u00fcmlenece\u011fini ve verilerin nas\u0131l saklanaca\u011f\u0131n\u0131 belirler. \u0130ki ana disk b\u00f6l\u00fcmlendirme \u015femas\u0131 vard\u0131r: MBR (Master Boot Record) ve GPT (GUID Partition Table).<\/p>\n<p><strong>MBR (Master Boot Record)<\/strong><\/p>\n<p>MBR, eski bir disk b\u00f6l\u00fcmlendirme \u015femas\u0131d\u0131r. 1983 y\u0131l\u0131nda tan\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve uzun y\u0131llar boyunca yayg\u0131n olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. MBR, diskin ilk sekt\u00f6r\u00fcnde (512 byte) bulunur ve i\u015fletim sisteminin y\u00fcklenmesi i\u00e7in gerekli olan bootloader kodunu ve b\u00f6l\u00fcm tablosunu i\u00e7erir.<\/p>\n<p><strong>MBR&#8217;nin \u00d6zellikleri:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>4 Birincil B\u00f6l\u00fcm S\u0131n\u0131r\u0131:<\/strong> MBR, en fazla 4 birincil b\u00f6l\u00fcm\u00fc destekler. Daha fazla b\u00f6l\u00fcme ihtiyac\u0131n\u0131z varsa, birincil b\u00f6l\u00fcmlerden birini geni\u015fletilmi\u015f b\u00f6l\u00fcme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeniz ve geni\u015fletilmi\u015f b\u00f6l\u00fcm i\u00e7inde mant\u0131ksal b\u00f6l\u00fcmler olu\u015fturman\u0131z gerekir.<\/li>\n<li><strong>2TB Disk Boyutu S\u0131n\u0131r\u0131:<\/strong> MBR, en fazla 2TB boyutundaki diskleri destekler. Daha b\u00fcy\u00fck diskleri kullanmak isterseniz, GPT kullanman\u0131z gerekir.<\/li>\n<li><strong>Basit Yap\u0131:<\/strong> MBR, basit bir yap\u0131ya sahiptir ve kolayca anla\u015f\u0131labilir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>GPT (GUID Partition Table)<\/strong><\/p>\n<p>GPT, daha yeni ve geli\u015fmi\u015f bir disk b\u00f6l\u00fcmlendirme \u015femas\u0131d\u0131r. UEFI (Unified Extensible Firmware Interface) ile birlikte tan\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve MBR&#8217;nin s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n\u0131 a\u015fmak i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. GPT, diskin birden fazla yerinde b\u00f6l\u00fcm tablosunu saklar ve bu da veri kayb\u0131 durumunda daha g\u00fcvenilir bir kurtarma sa\u011flar.<\/p>\n<p><strong>GPT&#8217;nin \u00d6zellikleri:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>128 B\u00f6l\u00fcm S\u0131n\u0131r\u0131:<\/strong> GPT, en fazla 128 b\u00f6l\u00fcm\u00fc destekler.<\/li>\n<li><strong>8ZB Disk Boyutu S\u0131n\u0131r\u0131:<\/strong> GPT, 8 zettabyte (ZB) boyutuna kadar diskleri destekler. Bu, pratik olarak s\u0131n\u0131rs\u0131z bir disk boyutu anlam\u0131na gelir.<\/li>\n<li><strong>Daha G\u00fcvenilir:<\/strong> GPT, diskin birden fazla yerinde b\u00f6l\u00fcm tablosunu saklar ve bu da veri kayb\u0131 durumunda daha g\u00fcvenilir bir kurtarma sa\u011flar.<\/li>\n<li><strong>UEFI Deste\u011fi:<\/strong> GPT, UEFI sistemleri ile uyumludur ve daha geli\u015fmi\u015f \u00f6zellikler sunar.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>MBR ve GPT Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131<\/strong><\/p>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>\u00d6zellik<\/th>\n<th>MBR<\/th>\n<th>GPT<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>B\u00f6l\u00fcm S\u0131n\u0131r\u0131<\/td>\n<td>4 Birincil B\u00f6l\u00fcm<\/td>\n<td>128 B\u00f6l\u00fcm<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Disk Boyutu S\u0131n\u0131r\u0131<\/td>\n<td>2TB<\/td>\n<td>8ZB<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>G\u00fcvenilirlik<\/td>\n<td>Daha Az G\u00fcvenilir<\/td>\n<td>Daha G\u00fcvenilir<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>UEFI Deste\u011fi<\/td>\n<td>Yok<\/td>\n<td>Var<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Uygunluk<\/td>\n<td>Eski Sistemler ile Daha \u0130yi Uyumluluk<\/td>\n<td>Yeni Sistemler ile Daha \u0130yi Uyumluluk<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><strong>Hangi B\u00f6l\u00fcmlendirme \u015eemas\u0131n\u0131 Kullanmal\u0131y\u0131m?<\/strong><\/p>\n<p>Hangi b\u00f6l\u00fcmlendirme \u015femas\u0131n\u0131 kullanaca\u011f\u0131n\u0131z, sunucunuzun \u00f6zelliklerine ve gereksinimlerinize ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte baz\u0131 \u00f6neriler:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Eski Sistemler:<\/strong> Eski bir sisteme sahipseniz ve 2TB&#8217;den k\u00fc\u00e7\u00fck bir disk kullan\u0131yorsan\u0131z, MBR kullanabilirsiniz.<\/li>\n<li><strong>Yeni Sistemler:<\/strong> Yeni bir sisteme sahipseniz veya 2TB&#8217;den b\u00fcy\u00fck bir disk kullan\u0131yorsan\u0131z, GPT kullanman\u0131z \u00f6nerilir. GPT, daha g\u00fcvenilir, daha esnek ve daha geli\u015fmi\u015f \u00f6zellikler sunar.<\/li>\n<li><strong>UEFI Sistemler:<\/strong> UEFI sistemleri, GPT kullanman\u0131z\u0131 gerektirir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Disk B\u00f6l\u00fcmlendirme \u015eemas\u0131n\u0131 Kontrol Etme<\/strong><\/p>\n<p>Disk b\u00f6l\u00fcmlendirme \u015femas\u0131n\u0131 kontrol etmek i\u00e7in <code>fdisk<\/code> komutunu kullanabilirsiniz. Terminalde a\u015fa\u011f\u0131daki komutu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n:<\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo fdisk -l <span class=\"hljs-regexp\">\/dev\/<\/span>sda\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu komut, <code>\/dev\/sda<\/code> diskinin b\u00f6l\u00fcmleme bilgilerini g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler. \u00c7\u0131kt\u0131da &#8220;Disklabel type:&#8221; sat\u0131r\u0131nda MBR veya GPT oldu\u011funu g\u00f6rebilirsiniz.<\/p>\n<p><strong>\u00d6rnek MBR \u00c7\u0131kt\u0131s\u0131:<\/strong><\/p>\n<pre><code>Disk \/dev\/sda:<span class=\"hljs-number\"> 20 <\/span>GiB,<span class=\"hljs-number\"> 21474836480 <\/span>bytes,<span class=\"hljs-number\"> 41943040 <\/span>sectors\r\nUnits: sectors of<span class=\"hljs-number\"> 1 <\/span>*<span class=\"hljs-number\"> 512 <\/span>=<span class=\"hljs-number\"> 512 <\/span>bytes\r\nSector size (logical\/physical):<span class=\"hljs-number\"> 512 <\/span>bytes \/<span class=\"hljs-number\"> 512 <\/span>bytes\r\nI\/O size (minimum\/optimal):<span class=\"hljs-number\"> 512 <\/span>bytes \/<span class=\"hljs-number\"> 512 <\/span>bytes\r\nDisklabel type: dos\r\nDisk identifier: 0x12345678\r\n\r\nAyg\u0131t        Ba\u015flang\u0131\u00e7   Son Sekt\u00f6r Boyut Tip\r\n\/dev\/sda1        <span class=\"hljs-number\"> 2048 <\/span>41943039   20G Linux\r\n<\/code><\/pre>\n<p><strong>\u00d6rnek GPT \u00c7\u0131kt\u0131s\u0131:<\/strong><\/p>\n<pre><code>Disk \/dev\/sda:<span class=\"hljs-number\"> 20 <\/span>GiB,<span class=\"hljs-number\"> 21474836480 <\/span>bytes,<span class=\"hljs-number\"> 41943040 <\/span>sectors\r\nUnits: sectors of<span class=\"hljs-number\"> 1 <\/span>*<span class=\"hljs-number\"> 512 <\/span>=<span class=\"hljs-number\"> 512 <\/span>bytes\r\nSector size (logical\/physical):<span class=\"hljs-number\"> 512 <\/span>bytes \/<span class=\"hljs-number\"> 512 <\/span>bytes\r\nI\/O size (minimum\/optimal):<span class=\"hljs-number\"> 512 <\/span>bytes \/<span class=\"hljs-number\"> 512 <\/span>bytes\r\nDisklabel type: gpt\r\nDisk identifier: 0x12345678-abcd-efgh-ijkl-mnopqrstuvwxyz\r\n\r\nAyg\u0131t        Ba\u015flang\u0131\u00e7   Son Sekt\u00f6r Boyut Tip\r\n\/dev\/sda1        <span class=\"hljs-number\"> 2048 <\/span>41943039   20G Linux Filesystem\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu haz\u0131rl\u0131k ad\u0131mlar\u0131n\u0131 tamamlad\u0131ktan sonra, &#8220;Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber&#8221; konumuzun sonraki a\u015famalar\u0131na ge\u00e7ebilirsiniz. Unutmay\u0131n, dikkatli ve planl\u0131 bir haz\u0131rl\u0131k, ba\u015far\u0131l\u0131 bir disk geni\u015fletme i\u015fleminin temelidir.<\/p>\n<h2 id=\"3-sanal-sunucularda-vps-disk-geni-letme-ad-mlar-\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"3_Sanal_Sunucularda_VPS_Disk_Genisletme_Adimlari\"><\/span>3. Sanal Sunucularda (VPS) Disk Geni\u015fletme Ad\u0131mlar\u0131<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Sanal sunucularda (VPS) disk geni\u015fletme, fiziksel sunuculara k\u0131yasla genellikle daha kolay ve h\u0131zl\u0131 bir i\u015flemdir. VPS sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n sundu\u011fu ara\u00e7lar ve aray\u00fczler sayesinde, \u00e7o\u011fu zaman birka\u00e7 t\u0131klama ile disk boyutunu art\u0131rabilirsiniz. Ancak, bu i\u015flemin sorunsuz ve veri kayb\u0131 olmadan ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in dikkatli ad\u0131mlar izlemek \u00f6nemlidir. Bu b\u00f6l\u00fcmde, &#8220;Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber&#8221; konumuzun VPS&#8217;ler i\u00e7in olan k\u0131sm\u0131n\u0131 detayl\u0131 bir \u015fekilde ele alaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<p><strong>3.1. VPS Sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n Kontrol Paneli \u00dczerinden Disk Boyutunu Art\u0131rma<\/strong><\/p>\n<p>VPS&#8217;lerde disk geni\u015fletme i\u015fleminin ilk ad\u0131m\u0131, VPS sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n kontrol paneli (\u00f6rne\u011fin, cPanel, Plesk, Virtualmin, vb.) veya y\u00f6netim aray\u00fcz\u00fc \u00fczerinden disk boyutunu art\u0131rmakt\u0131r. Bu aray\u00fcz, genellikle web tabanl\u0131d\u0131r ve sunucunuzun kaynaklar\u0131n\u0131 y\u00f6netmenize olanak tan\u0131r. Kontrol paneli, sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n sundu\u011fu \u00f6zelliklere ve aray\u00fcze g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterebilir, ancak genel ad\u0131mlar benzerdir.<\/p>\n<p><strong>Ad\u0131m Ad\u0131m K\u0131lavuz:<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><strong>Kontrol Paneline Giri\u015f Yap\u0131n:<\/strong> VPS sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n web sitesine gidin ve kontrol paneline eri\u015fmek i\u00e7in kullan\u0131c\u0131 ad\u0131n\u0131z ve \u015fifrenizle giri\u015f yap\u0131n.<\/li>\n<li><strong>Sunucunuzu Se\u00e7in:<\/strong> Birden fazla sunucunuz varsa, disk alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmek istedi\u011finiz sunucuyu se\u00e7in.<\/li>\n<li><strong>Kaynak Y\u00f6netimi B\u00f6l\u00fcm\u00fcne Gidin:<\/strong> Kontrol panelinde, &#8220;Kaynaklar,&#8221; &#8220;Sunucu Y\u00f6netimi,&#8221; &#8220;VPS Y\u00f6netimi,&#8221; veya benzer bir ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda kaynak y\u00f6netimi b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc bulun. Bu b\u00f6l\u00fcm, sunucunuzun CPU, RAM, disk alan\u0131 gibi kaynaklar\u0131n\u0131 y\u00f6netmenize olanak tan\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Disk Boyutunu Ayarlama:<\/strong> Disk alan\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, mevcut disk boyutunuzu ve kullanabilece\u011finiz ek disk alan\u0131n\u0131 g\u00f6receksiniz. Disk boyutunu art\u0131rmak i\u00e7in genellikle bir kayd\u0131r\u0131c\u0131 (slider), metin kutusu veya a\u00e7\u0131l\u0131r men\u00fc bulunur. \u0130htiyac\u0131n\u0131z olan ek disk alan\u0131n\u0131 se\u00e7in veya girin.<\/li>\n<li><strong>De\u011fi\u015fiklikleri Onaylay\u0131n:<\/strong> Disk boyutunu ayarlad\u0131ktan sonra, de\u011fi\u015fiklikleri onaylamak i\u00e7in bir d\u00fc\u011fmeye t\u0131klaman\u0131z gerekebilir. Bu d\u00fc\u011fme genellikle &#8220;Kaydet,&#8221; &#8220;G\u00fcncelle,&#8221; &#8220;Uygula,&#8221; veya benzer bir isimle etiketlenir.<\/li>\n<li><strong>\u0130\u015flemin Tamamlanmas\u0131n\u0131 Bekleyin:<\/strong> Disk boyutunu art\u0131rma i\u015flemi, sunucunuzun ve sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n altyap\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak birka\u00e7 saniyeden birka\u00e7 dakikaya kadar s\u00fcrebilir. \u0130\u015flem tamamlanana kadar bekleyin. Kontrol paneli genellikle i\u015flemin ilerlemesini ve tamamlanma durumunu g\u00f6sterir.<\/li>\n<li><strong>Sunucuyu Yeniden Ba\u015flatma (Gerekliyse):<\/strong> Baz\u0131 durumlarda, disk boyutunu art\u0131rma i\u015fleminin etkinle\u015fmesi i\u00e7in sunucunuzu yeniden ba\u015flatman\u0131z gerekebilir. Kontrol paneli size bu konuda bir uyar\u0131 g\u00f6sterecektir. Sunucuyu yeniden ba\u015flatmak i\u00e7in kontrol panelindeki &#8220;Yeniden Ba\u015flat,&#8221; &#8220;Restart,&#8221; veya benzer bir d\u00fc\u011fmeye t\u0131klay\u0131n.<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>\u00d6rnek Senaryo: cPanel Kullanarak Disk Boyutunu Art\u0131rma<\/strong><\/p>\n<p>cPanel, web hosting sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131 aras\u0131nda yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan bir kontrol panelidir. cPanel kullanarak disk boyutunu art\u0131rmak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlar\u0131 izleyebilirsiniz:<\/p>\n<ol>\n<li>cPanel&#8217;e giri\u015f yap\u0131n.<\/li>\n<li>&#8220;Hesap Bilgileri&#8221; b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, &#8220;Kaynak Kullan\u0131m\u0131&#8221; se\u00e7ene\u011fine t\u0131klay\u0131n.<\/li>\n<li>&#8220;Disk Kullan\u0131m\u0131&#8221; b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, mevcut disk kullan\u0131m\u0131n\u0131z\u0131 ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131z\u0131 g\u00f6receksiniz.<\/li>\n<li>Disk alan\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in hosting sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131zla ileti\u015fime ge\u00e7meniz gerekebilir. cPanel genellikle disk alan\u0131n\u0131 do\u011frudan art\u0131rma se\u00e7ene\u011fi sunmaz, bu nedenle hosting sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131zdan disk alan\u0131n\u0131z\u0131 y\u00fckseltmelerini istemeniz gerekir.<\/li>\n<li>Hosting sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z disk alan\u0131n\u0131z\u0131 art\u0131rd\u0131ktan sonra, cPanel&#8217;deki &#8220;Disk Kullan\u0131m\u0131&#8221; b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yeni disk boyutunuzu g\u00f6receksiniz.<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>\u00d6rnek Senaryo: Plesk Kullanarak Disk Boyutunu Art\u0131rma<\/strong><\/p>\n<p>Plesk, web hosting ve sunucu y\u00f6netimi i\u00e7in ba\u015fka bir pop\u00fcler kontrol panelidir. Plesk kullanarak disk boyutunu art\u0131rmak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlar\u0131 izleyebilirsiniz:<\/p>\n<ol>\n<li>Plesk&#8217;e giri\u015f yap\u0131n.<\/li>\n<li>&#8220;Abonelikler&#8221; b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, disk alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmek istedi\u011finiz aboneli\u011fi se\u00e7in.<\/li>\n<li>&#8220;Kaynaklar&#8221; sekmesine t\u0131klay\u0131n.<\/li>\n<li>&#8220;Disk alan\u0131&#8221; b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, mevcut disk kullan\u0131m\u0131n\u0131z\u0131 ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131z\u0131 g\u00f6receksiniz.<\/li>\n<li>Disk alan\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in &#8220;Kaynaklar\u0131 Y\u00fckselt&#8221; veya benzer bir d\u00fc\u011fmeye t\u0131klay\u0131n.<\/li>\n<li>A\u00e7\u0131lan sayfada, istedi\u011finiz yeni disk boyutunu se\u00e7in ve de\u011fi\u015fiklikleri onaylay\u0131n.<\/li>\n<li>Plesk, disk boyutunu art\u0131rma i\u015flemini otomatik olarak ger\u00e7ekle\u015ftirecektir.<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>3.2. Sunucuya SSH ile Ba\u011flanma ve Disk Alan\u0131 De\u011fi\u015fikli\u011fini Do\u011frulama<\/strong><\/p>\n<p>VPS sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n kontrol paneli \u00fczerinden disk boyutunu art\u0131rd\u0131ktan sonra, sunucunuza SSH ile ba\u011flanarak disk alan\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011finin do\u011fru bir \u015fekilde uyguland\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulaman\u0131z \u00f6nemlidir. Bu, disk geni\u015fletme i\u015fleminin ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde tamamland\u0131\u011f\u0131ndan emin olman\u0131z\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<p><strong>SSH ile Sunucuya Ba\u011flanma<\/strong><\/p>\n<p>Daha \u00f6nce bahsetti\u011fimiz gibi, SSH ile sunucuya ba\u011flanmak i\u00e7in bir SSH istemcisine ve sunucunuzun IP adresine veya alan ad\u0131na ihtiyac\u0131n\u0131z vard\u0131r. Terminalde veya SSH istemcinizde a\u015fa\u011f\u0131daki komutu kullanarak sunucuya ba\u011flan\u0131n:<\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\"><span class=\"hljs-attribute\">ssh<\/span> kullanici_adi<span class=\"hljs-variable\">@sunucu_adresi<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<p><strong>Disk Alan\u0131 De\u011fi\u015fikli\u011fini Do\u011frulama: <code>df -h<\/code> Komutu<\/strong><\/p>\n<p>Sunucunuza SSH ile ba\u011fland\u0131ktan sonra, <code>df -h<\/code> komutunu kullanarak disk alan\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011finin do\u011fru bir \u015fekilde uyguland\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulayabilirsiniz. Bu komut, dosya sistemleri hakk\u0131nda bilgi g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler ve \u00f6zellikle <code>-h<\/code> se\u00e7ene\u011fiyle birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u00e7\u0131kt\u0131y\u0131 okunmas\u0131 daha kolay hale getirir.<\/p>\n<p>Terminalde <code>df -h<\/code> komutunu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, a\u015fa\u011f\u0131daki gibi bir \u00e7\u0131kt\u0131 g\u00f6receksiniz:<\/p>\n<pre><code>Dosya sistemi      Boyut  Kullan\u0131lan Kullan\u0131labilir Kullan% Ba\u011flant\u0131 noktas\u0131\r\nudev                <span class=\"hljs-number\">3<\/span>,<span class=\"hljs-number\">9<\/span>G          <span class=\"hljs-number\">0<\/span>         <span class=\"hljs-number\">3<\/span>,<span class=\"hljs-number\">9<\/span>G    <span class=\"hljs-number\">0<\/span>% \/dev\r\ntmpfs               <span class=\"hljs-number\">797<\/span>M       <span class=\"hljs-number\">9<\/span>,<span class=\"hljs-number\">5<\/span>M         <span class=\"hljs-number\">788<\/span>M    <span class=\"hljs-number\">2<\/span>% \/run\r\n\/dev\/vda1            <span class=\"hljs-number\">30<\/span>G       <span class=\"hljs-number\">8<\/span>,<span class=\"hljs-number\">5<\/span>G         <span class=\"hljs-number\">21<\/span>G   <span class=\"hljs-number\">29<\/span>% \/\r\ntmpfs               <span class=\"hljs-number\">3<\/span>,<span class=\"hljs-number\">9<\/span>G          <span class=\"hljs-number\">0<\/span>         <span class=\"hljs-number\">3<\/span>,<span class=\"hljs-number\">9<\/span>G    <span class=\"hljs-number\">0<\/span>% \/dev\/shm\r\ntmpfs               <span class=\"hljs-number\">5<\/span>,<span class=\"hljs-number\">0<\/span>M          <span class=\"hljs-number\">0<\/span>         <span class=\"hljs-number\">5<\/span>,<span class=\"hljs-number\">0<\/span>M    <span class=\"hljs-number\">0<\/span>% \/run\/lock\r\ntmpfs               <span class=\"hljs-number\">3<\/span>,<span class=\"hljs-number\">9<\/span>G          <span class=\"hljs-number\">0<\/span>         <span class=\"hljs-number\">3<\/span>,<span class=\"hljs-number\">9<\/span>G    <span class=\"hljs-number\">0<\/span>% \/sys\/fs\/cgroup\r\n\/dev\/loop0           <span class=\"hljs-number\">55<\/span>M        <span class=\"hljs-number\">55<\/span>M            <span class=\"hljs-number\">0<\/span>  <span class=\"hljs-number\">100<\/span>% \/snap\/core18\/<span class=\"hljs-number\">1988<\/span>\r\n\/dev\/loop1           <span class=\"hljs-number\">68<\/span>M        <span class=\"hljs-number\">68<\/span>M            <span class=\"hljs-number\">0<\/span>  <span class=\"hljs-number\">100<\/span>% \/snap\/lxd\/<span class=\"hljs-number\">19194<\/span>\r\n\/dev\/loop2           <span class=\"hljs-number\">98<\/span>M        <span class=\"hljs-number\">98<\/span>M            <span class=\"hljs-number\">0<\/span>  <span class=\"hljs-number\">100<\/span>% \/snap\/core\/<span class=\"hljs-number\">11018<\/span>\r\n\/dev\/loop3           <span class=\"hljs-number\">56<\/span>M        <span class=\"hljs-number\">56<\/span>M            <span class=\"hljs-number\">0<\/span>  <span class=\"hljs-number\">100<\/span>% \/snap\/core18\/<span class=\"hljs-number\">2066<\/span>\r\n\/dev\/loop4           <span class=\"hljs-number\">98<\/span>M        <span class=\"hljs-number\">98<\/span>M            <span class=\"hljs-number\">0<\/span>  <span class=\"hljs-number\">100<\/span>% \/snap\/core\/<span class=\"hljs-number\">11316<\/span>\r\ntmpfs               <span class=\"hljs-number\">797<\/span>M          <span class=\"hljs-number\">0<\/span>         <span class=\"hljs-number\">797<\/span>M    <span class=\"hljs-number\">0<\/span>% \/run\/user\/<span class=\"hljs-number\">1000<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu \u00e7\u0131kt\u0131da, disk alan\u0131n\u0131 geni\u015fletti\u011finiz dosya sisteminin (genellikle <code>\/dev\/vda1<\/code> veya benzer bir adla belirtilir) &#8220;Boyut&#8221; s\u00fctunundaki de\u011ferinin de\u011fi\u015fti\u011fini g\u00f6rmelisiniz. \u00d6rne\u011fin, \u00f6nceki disk boyutunuz 20GB ise ve 10GB ek disk alan\u0131 eklediyseniz, &#8220;Boyut&#8221; s\u00fctunundaki de\u011ferin 30GB olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n<p><strong>E\u011fer Disk Boyutu De\u011fi\u015fmemi\u015fse:<\/strong><\/p>\n<p>E\u011fer <code>df -h<\/code> komutu \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131nda disk boyutunun de\u011fi\u015fmedi\u011fini g\u00f6r\u00fcyorsan\u0131z, a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlar\u0131 izleyebilirsiniz:<\/p>\n<ol>\n<li><strong>Sunucuyu Yeniden Ba\u015flat\u0131n:<\/strong> Disk alan\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011finin etkinle\u015fmesi i\u00e7in sunucuyu yeniden ba\u015flatmay\u0131 deneyin.<\/li>\n<li><strong>VPS Sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131zla \u0130leti\u015fime Ge\u00e7in:<\/strong> Disk boyutunu kontrol panelinden art\u0131rman\u0131za ra\u011fmen, de\u011fi\u015fiklik sunucunuza yans\u0131m\u0131yorsa, VPS sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131zla ileti\u015fime ge\u00e7in ve durumu bildirin. Sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z, sorunu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in size yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r.<\/li>\n<li><strong><code>resize2fs<\/code> Komutunu Kullan\u0131n (EXT4 Dosya Sistemi):<\/strong> E\u011fer disk b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn boyutu do\u011fru g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorsa ancak dosya sistemi geni\u015flememi\u015fse, <code>resize2fs<\/code> komutunu kullanabilirsiniz. Bu komut, EXT4 dosya sistemini geni\u015fletmenize olanak tan\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>3.3. B\u00f6l\u00fcmlendirme Ara\u00e7lar\u0131: <code>fdisk<\/code>, <code>parted<\/code> ve <code>growpart<\/code><\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber&#8221; konumuzda, disk geni\u015fletme i\u015fleminin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 da b\u00f6l\u00fcmleme ara\u00e7lar\u0131n\u0131 do\u011fru bir \u015fekilde kullanmakt\u0131r. VPS&#8217;lerde, disk boyutunu sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n kontrol panelinden art\u0131rd\u0131ktan sonra, i\u015fletim sisteminin bu yeni alan\u0131 kullanabilmesi i\u00e7in disk b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ve dosya sistemini geni\u015fletmeniz gerekebilir. Bu b\u00f6l\u00fcmde, en yayg\u0131n kullan\u0131lan b\u00f6l\u00fcmleme ara\u00e7lar\u0131n\u0131 (fdisk, parted ve growpart) ve nas\u0131l kullan\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 detayl\u0131 bir \u015fekilde inceleyece\u011fiz.<\/p>\n<p><strong><code>fdisk<\/code> Komutu<\/strong><\/p>\n<p><code>fdisk<\/code>, disk b\u00f6l\u00fcmlerini olu\u015fturmak, silmek ve de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in kullan\u0131lan bir komut sat\u0131r\u0131 arac\u0131d\u0131r. MBR disklerinde yayg\u0131n olarak kullan\u0131l\u0131r, ancak GPT disklerinde de kullan\u0131labilir.<\/p>\n<p><strong><code>fdisk<\/code> Komutunun Kullan\u0131m\u0131:<\/strong><\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo fdisk <span class=\"hljs-regexp\">\/dev\/<\/span>sda\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu komut, <code>\/dev\/sda<\/code> diskini <code>fdisk<\/code> arac\u0131yla a\u00e7ar. <code>fdisk<\/code> aray\u00fcz\u00fcnde, farkl\u0131 komutlar kullanarak disk b\u00f6l\u00fcmlerini y\u00f6netebilirsiniz.<\/p>\n<ul>\n<li><code>m<\/code>: Yard\u0131m men\u00fcs\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler.<\/li>\n<li><code>p<\/code>: B\u00f6l\u00fcm tablosunu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler.<\/li>\n<li><code>n<\/code>: Yeni bir b\u00f6l\u00fcm olu\u015fturur.<\/li>\n<li><code>d<\/code>: Bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc siler.<\/li>\n<li><code>t<\/code>: Bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn tipini de\u011fi\u015ftirir.<\/li>\n<li><code>w<\/code>: De\u011fi\u015fiklikleri diske yazar.<\/li>\n<li><code>q<\/code>: De\u011fi\u015fiklikleri kaydetmeden \u00e7\u0131kar.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong><code>parted<\/code> Komutu<\/strong><\/p>\n<p><code>parted<\/code>, daha geli\u015fmi\u015f bir b\u00f6l\u00fcmleme arac\u0131d\u0131r. Hem MBR hem de GPT disklerini destekler ve daha esnek \u00f6zellikler sunar. <code>parted<\/code>, komut sat\u0131r\u0131ndan etkile\u015fimli olarak veya komut dosyalar\u0131yla kullan\u0131labilir.<\/p>\n<p><strong><code>parted<\/code> Komutunun Kullan\u0131m\u0131:<\/strong><\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo parted <span class=\"hljs-regexp\">\/dev\/<\/span>sda\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu komut, <code>\/dev\/sda<\/code> diskini <code>parted<\/code> arac\u0131yla a\u00e7ar. <code>parted<\/code> aray\u00fcz\u00fcnde, farkl\u0131 komutlar kullanarak disk b\u00f6l\u00fcmlerini y\u00f6netebilirsiniz.<\/p>\n<ul>\n<li><code>help<\/code>: Yard\u0131m men\u00fcs\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler.<\/li>\n<li><code>print<\/code>: B\u00f6l\u00fcm tablosunu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler.<\/li>\n<li><code>mkpart<\/code>: Yeni bir b\u00f6l\u00fcm olu\u015fturur.<\/li>\n<li><code>rm<\/code>: Bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc siler.<\/li>\n<li><code>resize<\/code>: Bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc yeniden boyutland\u0131r\u0131r.<\/li>\n<li><code>quit<\/code>: De\u011fi\u015fiklikleri kaydederek \u00e7\u0131kar.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong><code>growpart<\/code> Komutu<\/strong><\/p>\n<p><code>growpart<\/code>, \u00f6zellikle VPS&#8217;lerde disk geni\u015fletme i\u015flemini kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f bir ara\u00e7t\u0131r. <code>growpart<\/code>, mevcut bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, diskin kullan\u0131lmayan alan\u0131n\u0131 kullanarak geni\u015fletir. Bu ara\u00e7, \u00f6zellikle LVM (Logical Volume Management) kullanmayan basit b\u00f6l\u00fcmleme \u015femalar\u0131nda kullan\u0131\u015fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong><code>growpart<\/code> Komutunun Kullan\u0131m\u0131:<\/strong><\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo growpart <span class=\"hljs-regexp\">\/dev\/<\/span>vda <span class=\"hljs-number\">1<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu komut, <code>\/dev\/vda<\/code> diskinin 1 numaral\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ( <code>\/dev\/vda1<\/code>) geni\u015fletir.<\/p>\n<ul>\n<li><code>\/dev\/vda<\/code>: Diskin ad\u0131n\u0131 belirtir.<\/li>\n<li><code>1<\/code>: Geni\u015fletilecek b\u00f6l\u00fcm\u00fcn numaras\u0131n\u0131 belirtir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>\u00d6NEML\u0130:<\/strong> <code>growpart<\/code> komutunu kullanmadan \u00f6nce, disk boyutunu VPS sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n kontrol panelinden art\u0131rman\u0131z gerekir. <code>growpart<\/code>, yaln\u0131zca mevcut bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, diskin kullan\u0131lmayan alan\u0131n\u0131 kullanarak geni\u015fletebilir.<\/p>\n<p><strong>3.4. B\u00f6l\u00fcm\u00fc Yeniden Boyutland\u0131rma: <code>growpart<\/code> Komutu ile Otomatik Geni\u015fletme<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber&#8221; konumuzda, disk b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yeniden boyutland\u0131rmak, disk geni\u015fletme i\u015fleminin son ve en \u00f6nemli ad\u0131mlar\u0131ndan biridir. VPS&#8217;lerde, disk boyutunu sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n kontrol panelinden art\u0131rd\u0131ktan ve disk alan\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011fini do\u011frulad\u0131ktan sonra, i\u015fletim sisteminin bu yeni alan\u0131 kullanabilmesi i\u00e7in disk b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc geni\u015fletmeniz gerekir. Bu b\u00f6l\u00fcmde, <code>growpart<\/code> komutunu kullanarak b\u00f6l\u00fcm\u00fc otomatik olarak nas\u0131l geni\u015fletebilece\u011finizi detayl\u0131 bir \u015fekilde anlataca\u011f\u0131z.<\/p>\n<p><strong><code>growpart<\/code> Komutu ile B\u00f6l\u00fcm\u00fc Geni\u015fletme<\/strong><\/p>\n<p><code>growpart<\/code> komutu, mevcut bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, diskin kullan\u0131lmayan alan\u0131n\u0131 kullanarak geni\u015fletir. Bu ara\u00e7, \u00f6zellikle LVM (Logical Volume Management) kullanmayan basit b\u00f6l\u00fcmleme \u015femalar\u0131nda kullan\u0131\u015fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Ad\u0131m Ad\u0131m K\u0131lavuz:<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><strong>Disk Boyutunu Art\u0131r\u0131n:<\/strong> VPS sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n kontrol panelinden disk boyutunu art\u0131r\u0131n.<\/li>\n<li><strong>Sunucuya SSH ile Ba\u011flan\u0131n:<\/strong> Sunucunuza SSH ile ba\u011flan\u0131n ve root yetkilerine sahip oldu\u011funuzdan emin olun.<\/li>\n<li><strong><code>growpart<\/code> Komutunu Kullan\u0131n:<\/strong> <code>growpart<\/code> komutunu kullanarak b\u00f6l\u00fcm\u00fc geni\u015fletin.\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo growpart <span class=\"hljs-regexp\">\/dev\/<\/span>vda <span class=\"hljs-number\">1<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu komut, <code>\/dev\/vda<\/code> diskinin 1 numaral\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ( <code>\/dev\/vda1<\/code>) geni\u015fletir.<\/p>\n<ul>\n<li><code>\/dev\/vda<\/code>: Diskin ad\u0131n\u0131 belirtir. Disk ad\u0131n\u0131z <code>\/dev\/sda<\/code>, <code>\/dev\/xvda<\/code> veya benzeri bir \u015fey olabilir. Do\u011fru disk ad\u0131n\u0131 <code>df -h<\/code> komutu \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131ndan veya VPS sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n belgelerinden \u00f6\u011frenebilirsiniz.<\/li>\n<li><code>1<\/code>: Geni\u015fletilecek b\u00f6l\u00fcm\u00fcn numaras\u0131n\u0131 belirtir. B\u00f6l\u00fcm numaran\u0131z farkl\u0131 olabilir. Do\u011fru b\u00f6l\u00fcm numaras\u0131n\u0131 <code>df -h<\/code> komutu \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131ndan \u00f6\u011frenebilirsiniz. Genellikle, k\u00f6k dizinin (<code>\/<\/code>) ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fc geni\u015fletmeniz gerekir.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>Dosya Sistemini Yeniden Boyutland\u0131r\u0131n:<\/strong> B\u00f6l\u00fcm\u00fc geni\u015flettikten sonra, dosya sistemini de geni\u015fletmeniz gerekir. Dosya sistemini geni\u015fletmek i\u00e7in <code>resize2fs<\/code> komutunu kullanabilirsiniz.\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo resize2fs <span class=\"hljs-regexp\">\/dev\/<\/span>vda1\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu komut, <code>\/dev\/vda1<\/code> b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki EXT4 dosya sistemini geni\u015fletir.<\/p>\n<ul>\n<li><code>\/dev\/vda1<\/code>: Dosya sisteminin bulundu\u011fu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ad\u0131n\u0131 belirtir. B\u00f6l\u00fcm ad\u0131n\u0131z farkl\u0131 olabilir. Do\u011fru b\u00f6l\u00fcm ad\u0131n\u0131 <code>df -h<\/code> komutu \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131ndan \u00f6\u011frenebilirsiniz.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>Disk Alan\u0131n\u0131 Kontrol Edin:<\/strong> <code>df -h<\/code> komutunu kullanarak disk alan\u0131n\u0131n do\u011fru bir \u015fekilde geni\u015fletildi\u011fini do\u011frulay\u0131n.\n<pre><code class=\"lang-bash\"><span class=\"hljs-attribute\">df -h<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu komutun \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131nda, geni\u015fletti\u011finiz b\u00f6l\u00fcm\u00fcn &#8220;Boyut&#8221; s\u00fctunundaki de\u011ferinin de\u011fi\u015fti\u011fini g\u00f6rmelisiniz.<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>\u00d6rnek Senaryo:<\/strong><\/p>\n<p>Diyelim ki, VPS sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n kontrol panelinden disk boyutunuzu 20GB&#8217;dan 30GB&#8217;a \u00e7\u0131kard\u0131n\u0131z. Sunucunuza SSH ile ba\u011fland\u0131n\u0131z ve a\u015fa\u011f\u0131daki komutlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131n\u0131z:<\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo growpart <span class=\"hljs-regexp\">\/dev\/<\/span>vda <span class=\"hljs-number\">1<\/span>\r\nsudo resize2fs <span class=\"hljs-regexp\">\/dev\/<\/span>vda1\r\ndf -h\r\n<\/code><\/pre>\n<p><code>df -h<\/code> komutunun \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131nda, <code>\/dev\/vda1<\/code> b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn &#8220;Boyut&#8221; s\u00fctunundaki de\u011ferin 30GB oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyorsan\u0131z, disk geni\u015fletme i\u015flemi ba\u015far\u0131yla tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong><code>growpart<\/code> Komutu \u00c7al\u0131\u015fmazsa:<\/strong><\/p>\n<p>E\u011fer <code>growpart<\/code> komutu \u00e7al\u0131\u015fmazsa veya hata verirse, a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlar\u0131 izleyebilirsiniz:<\/p>\n<ol>\n<li><strong><code>parted<\/code> Komutunu Kullan\u0131n:<\/strong> <code>growpart<\/code> yerine <code>parted<\/code> komutunu kullanarak b\u00f6l\u00fcm\u00fc geni\u015fletmeyi deneyin.<\/li>\n<li><strong>\u00c7ekirdek S\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fc Kontrol Edin:<\/strong> <code>growpart<\/code> komutunun d\u00fczg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in belirli bir \u00e7ekirdek s\u00fcr\u00fcm\u00fcne ihtiyac\u0131n\u0131z olabilir. \u00c7ekirdek s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fcz\u00fc kontrol edin ve g\u00fcncelleyin.<\/li>\n<li><strong>VPS Sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131zla \u0130leti\u015fime Ge\u00e7in:<\/strong> Sorun devam ederse, VPS sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131zla ileti\u015fime ge\u00e7in ve durumu bildirin. Sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z, sorunu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in size yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>\u00d6NEML\u0130:<\/strong> Disk geni\u015fletme i\u015flemi s\u0131ras\u0131nda herhangi bir sorun ya\u015farsan\u0131z, panik yapmay\u0131n ve aceleci davranmay\u0131n. Veri kayb\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in, her zaman yedeklemenizi kontrol edin ve emin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z ad\u0131mlar\u0131 atmay\u0131n. Gerekirse, bir uzmandan yard\u0131m al\u0131n.<\/p>\n<p>Bu b\u00f6l\u00fcmde, VPS&#8217;lerde disk geni\u015fletme ad\u0131mlar\u0131n\u0131 detayl\u0131 bir \u015fekilde ele ald\u0131k. VPS sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n kontrol panelinden disk boyutunu art\u0131rma, SSH ile sunucuya ba\u011flanma, disk alan\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011fini do\u011frulama, b\u00f6l\u00fcmleme ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kullanma ve <code>growpart<\/code> komutu ile b\u00f6l\u00fcm\u00fc otomatik olarak geni\u015fletme konular\u0131n\u0131 ad\u0131m ad\u0131m anlatt\u0131k. Umar\u0131m bu rehber, Ubuntu sunucunuzda disk geni\u015fletme i\u015flemini ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde tamamlaman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olur. &#8220;Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber&#8221; konumuzun di\u011fer b\u00f6l\u00fcmlerinde, fiziksel sunucularda disk geni\u015fletme ve dosya sistemi y\u00f6netimi gibi konular\u0131 ele alaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<h2 id=\"4-fiziksel-sunucularda-disk-geni-letme-ad-mlar-\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"4_Fiziksel_Sunucularda_Disk_Genisletme_Adimlari\"><\/span>4. Fiziksel Sunucularda Disk Geni\u015fletme Ad\u0131mlar\u0131<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Fiziksel sunucularda disk geni\u015fletme, sanal sunuculara (VPS) k\u0131yasla daha karma\u015f\u0131k bir s\u00fcre\u00e7 olabilir. Fiziksel donan\u0131m \u00fczerinde do\u011frudan kontrol sahibi oldu\u011funuz i\u00e7in, disk ekleme, RAID yap\u0131land\u0131rmas\u0131 ve LVM (Logical Volume Management) gibi \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntemlerle disk alan\u0131n\u0131 geni\u015fletebilirsiniz. Bu b\u00f6l\u00fcmde, &#8220;Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber&#8221; konumuzun fiziksel sunucular i\u00e7in olan k\u0131sm\u0131n\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde ele alaca\u011f\u0131z. Amac\u0131m\u0131z, size bu s\u00fcreci en g\u00fcvenli ve verimli \u015fekilde y\u00f6netmeniz i\u00e7in gerekli t\u00fcm bilgileri sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>4.1. Yeni Bir Fiziksel Disk Ekleme ve Tan\u0131tma<\/strong><\/p>\n<p>Fiziksel sunucunuzda disk alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmenin en yayg\u0131n yollar\u0131ndan biri, yeni bir fiziksel disk eklemektir. Bu, \u00f6zellikle mevcut diskleriniz doldu\u011funda veya performans\u0131 art\u0131rmak istedi\u011finizde ideal bir \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr. Yeni bir disk eklemek, mevcut verilerinizi etkilemeden ek depolama alan\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<p><strong>Ad\u0131m Ad\u0131m K\u0131lavuz:<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><strong>Sunucuyu Kapat\u0131n ve G\u00fcvenlik \u00d6nlemlerini Al\u0131n:<\/strong> Yeni bir disk eklemeye ba\u015flamadan \u00f6nce, sunucuyu tamamen kapat\u0131n ve g\u00fc\u00e7 kablosunu \u00e7\u0131kar\u0131n. Statik elektri\u011fe kar\u015f\u0131 korunmak i\u00e7in anti-statik bir bileklik kullan\u0131n. Bu, donan\u0131m\u0131n\u0131za zarar verme riskini en aza indirecektir.<\/li>\n<li><strong>Diski Sunucuya Tak\u0131n:<\/strong> Sunucunuzun kasas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131n ve yeni diski uygun bir bo\u015f yuvaya tak\u0131n. SATA veya SAS gibi diskinizin aray\u00fcz\u00fcne uygun bir yuva se\u00e7ti\u011finizden emin olun. Diski yuvaya dikkatlice yerle\u015ftirin ve vidalarla sabitleyin.<\/li>\n<li><strong>G\u00fc\u00e7 ve Veri Kablolar\u0131n\u0131 Ba\u011flay\u0131n:<\/strong> Diske uygun g\u00fc\u00e7 kablosunu ve veri kablosunu (SATA veya SAS) ba\u011flay\u0131n. Veri kablosunun anakarta do\u011fru \u015fekilde ba\u011fland\u0131\u011f\u0131ndan emin olun.<\/li>\n<li><strong>Sunucuyu A\u00e7\u0131n:<\/strong> T\u00fcm ba\u011flant\u0131lar\u0131 kontrol ettikten sonra, sunucuyu tekrar a\u00e7\u0131n.<\/li>\n<li><strong>Diski Tan\u0131ma:<\/strong> Sunucu a\u00e7\u0131ld\u0131ktan sonra, i\u015fletim sisteminin yeni diski tan\u0131mas\u0131 gerekir. Ubuntu&#8217;da, diski tan\u0131mak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki komutu kullanabilirsiniz:\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo fdisk <span class=\"hljs-_\">-l<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu komut, sistemdeki t\u00fcm disklerin ve b\u00f6l\u00fcmlerin listesini g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler. Yeni diskinizin listede g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnden emin olun. Yeni diskiniz <code>\/dev\/sdb<\/code>, <code>\/dev\/sdc<\/code> veya benzeri bir adla g\u00f6r\u00fcnecektir.<\/li>\n<li><strong>Diski B\u00f6l\u00fcmlendirme:<\/strong> Diski kullanmadan \u00f6nce, b\u00f6l\u00fcmlendirmeniz gerekir. B\u00f6l\u00fcmlendirme, diski mant\u0131ksal b\u00f6l\u00fcmlere ay\u0131rman\u0131za olanak tan\u0131r. Diski b\u00f6l\u00fcmlendirmek i\u00e7in <code>fdisk<\/code> veya <code>parted<\/code> gibi ara\u00e7lar\u0131 kullanabilirsiniz.\n<p><strong><code>fdisk<\/code> ile B\u00f6l\u00fcmlendirme (MBR):<\/strong><\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo fdisk <span class=\"hljs-regexp\">\/dev\/<\/span>sdb\r\n<\/code><\/pre>\n<p><code>fdisk<\/code> aray\u00fcz\u00fcnde a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlar\u0131 izleyin:<\/p>\n<ul>\n<li><code>m<\/code>: Yard\u0131m men\u00fcs\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleyin.<\/li>\n<li><code>n<\/code>: Yeni bir b\u00f6l\u00fcm olu\u015fturun.<\/li>\n<li><code>p<\/code>: Birincil b\u00f6l\u00fcm se\u00e7in.<\/li>\n<li>B\u00f6l\u00fcm numaras\u0131n\u0131 se\u00e7in (genellikle 1).<\/li>\n<li>\u0130lk sekt\u00f6r ve son sekt\u00f6r i\u00e7in varsay\u0131lan de\u011ferleri kabul edin (Enter tu\u015funa bas\u0131n).<\/li>\n<li><code>w<\/code>: De\u011fi\u015fiklikleri diske yaz\u0131n.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong><code>parted<\/code> ile B\u00f6l\u00fcmlendirme (GPT):<\/strong><\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo parted <span class=\"hljs-regexp\">\/dev\/<\/span>sdb\r\n<\/code><\/pre>\n<p><code>parted<\/code> aray\u00fcz\u00fcnde a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlar\u0131 izleyin:<\/p>\n<ul>\n<li><code>(parted) mklabel gpt<\/code>: GPT b\u00f6l\u00fcm tablosu olu\u015fturun.<\/li>\n<li><code>(parted) mkpart primary ext4 0% 100%<\/code>: Yeni bir birincil b\u00f6l\u00fcm olu\u015fturun, dosya sistemini ext4 olarak ayarlay\u0131n ve t\u00fcm diski kullan\u0131n.<\/li>\n<li><code>(parted) quit<\/code>: De\u011fi\u015fiklikleri kaydedin ve \u00e7\u0131k\u0131n.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>Dosya Sistemini Olu\u015fturma:<\/strong> B\u00f6l\u00fcmlendirdikten sonra, b\u00f6l\u00fcme bir dosya sistemi olu\u015fturman\u0131z gerekir. Dosya sistemi, verilerin disk \u00fczerinde nas\u0131l saklanaca\u011f\u0131n\u0131 ve organize edilece\u011fini belirler. EXT4, XFS ve Btrfs gibi farkl\u0131 dosya sistemleri mevcuttur. EXT4, Ubuntu&#8217;da yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan ve iyi performans sunan bir dosya sistemidir.\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo mkfs<span class=\"hljs-selector-class\">.ext4<\/span> \/dev\/sdb1\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu komut, <code>\/dev\/sdb1<\/code> b\u00f6l\u00fcm\u00fcne EXT4 dosya sistemini olu\u015fturur.<\/li>\n<li><strong>Ba\u011flama Noktas\u0131 Olu\u015fturma:<\/strong> Diski kullanmak i\u00e7in, bir ba\u011flama noktas\u0131 olu\u015fturman\u0131z gerekir. Ba\u011flama noktas\u0131, diskin dosya sistemine ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 dizindir. \u00d6rne\u011fin, <code>\/mnt\/yedekler<\/code> ad\u0131nda bir ba\u011flama noktas\u0131 olu\u015fturabilirsiniz.\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo <span class=\"hljs-built_in\">mkdir<\/span> \/mnt\/yedekler\r\n<\/code><\/pre>\n<\/li>\n<li><strong>Diski Ba\u011flama:<\/strong> Diski olu\u015fturdu\u011funuz ba\u011flama noktas\u0131na ba\u011flay\u0131n.\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo mount <span class=\"hljs-regexp\">\/dev\/<\/span>sdb1 <span class=\"hljs-regexp\">\/mnt\/y<\/span>edekler\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu komut, <code>\/dev\/sdb1<\/code> b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc <code>\/mnt\/yedekler<\/code> dizinine ba\u011flar.<\/li>\n<li><strong>Otomatik Ba\u011flama (\u0130ste\u011fe Ba\u011fl\u0131):<\/strong> Sunucu her yeniden ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda diskin otomatik olarak ba\u011flanmas\u0131n\u0131 istiyorsan\u0131z, <code>\/etc\/fstab<\/code> dosyas\u0131n\u0131 d\u00fczenlemeniz gerekir.\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo nano <span class=\"hljs-regexp\">\/etc\/<\/span>fstab\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Dosyan\u0131n sonuna a\u015fa\u011f\u0131daki sat\u0131r\u0131 ekleyin:<\/p>\n<pre><code><span class=\"hljs-regexp\">\/dev\/<\/span>sdb1 <span class=\"hljs-regexp\">\/mnt\/y<\/span>edekler ext4 defaults <span class=\"hljs-number\">0<\/span> <span class=\"hljs-number\">0<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu sat\u0131r, <code>\/dev\/sdb1<\/code> b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn <code>\/mnt\/yedekler<\/code> dizinine EXT4 dosya sistemiyle otomatik olarak ba\u011flanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. De\u011fi\u015fiklikleri kaydedin ve dosyay\u0131 kapat\u0131n.<\/li>\n<li><strong>Diski Test Etme:<\/strong> Diski ba\u015far\u0131yla ba\u011flad\u0131ktan sonra, diski test ederek do\u011fru \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan emin olun. Diske baz\u0131 dosyalar kopyalay\u0131n ve okuyun.<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>4.2. RAID Yap\u0131land\u0131rmalar\u0131 ve Disk Geni\u015fletme Y\u00f6ntemleri<\/strong><\/p>\n<p>RAID (Redundant Array of Independent Disks), birden fazla fiziksel diski bir araya getirerek daha y\u00fcksek performans, g\u00fcvenilirlik veya depolama kapasitesi elde etmeyi ama\u00e7layan bir teknolojidir. RAID yap\u0131land\u0131rmalar\u0131, veri yedeklili\u011fi sa\u011flayarak disk ar\u0131zalar\u0131na kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flar ve okuma\/yazma h\u0131zlar\u0131n\u0131 art\u0131rabilir.<\/p>\n<p><strong>RAID Seviyeleri:<\/strong><\/p>\n<p>Farkl\u0131 RAID seviyeleri mevcuttur ve her seviye farkl\u0131 avantajlar ve dezavantajlar sunar. En yayg\u0131n RAID seviyeleri \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>RAID 0 (Striping):<\/strong> Verileri birden fazla diske b\u00f6ler ve paralel olarak yazar. Bu, okuma\/yazma h\u0131zlar\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r, ancak veri yedeklili\u011fi sa\u011flamaz. Bir disk ar\u0131zalan\u0131rsa, t\u00fcm veriler kaybolur.<\/li>\n<li><strong>RAID 1 (Mirroring):<\/strong> Verileri iki veya daha fazla diske ayn\u0131 anda yazar. Bu, veri yedeklili\u011fi sa\u011flar, ancak depolama kapasitesini yar\u0131ya indirir. Bir disk ar\u0131zalan\u0131rsa, di\u011fer disklerdeki veriler kullan\u0131labilir.<\/li>\n<li><strong>RAID 5 (Striping with Parity):<\/strong> Verileri birden fazla diske b\u00f6ler ve her bir \u015ferit i\u00e7in bir parite bilgisi olu\u015fturur. Parite bilgisi, bir disk ar\u0131zalan\u0131rsa verileri yeniden olu\u015fturmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. RAID 5, iyi bir performans ve veri yedeklili\u011fi dengesi sunar.<\/li>\n<li><strong>RAID 6 (Striping with Double Parity):<\/strong> RAID 5&#8217;e benzer, ancak her \u015ferit i\u00e7in iki parite bilgisi olu\u015fturur. Bu, iki disk ar\u0131zas\u0131na kadar veri yedeklili\u011fi sa\u011flar.<\/li>\n<li><strong>RAID 10 (RAID 1+0):<\/strong> RAID 1 ve RAID 0&#8217;\u0131n birle\u015fimidir. Verileri aynalar (RAID 1) ve ard\u0131ndan \u015feritler (RAID 0). Bu, y\u00fcksek performans ve veri yedeklili\u011fi sa\u011flar, ancak depolama kapasitesini yar\u0131ya indirir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>RAID Yap\u0131land\u0131rmas\u0131 Nas\u0131l Yap\u0131l\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>RAID yap\u0131land\u0131rmas\u0131, donan\u0131m RAID kart\u0131 veya yaz\u0131l\u0131m RAID (mdadm) kullan\u0131larak yap\u0131labilir.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Donan\u0131m RAID:<\/strong> Donan\u0131m RAID kartlar\u0131, RAID i\u015flevlerini donan\u0131msal olarak ger\u00e7ekle\u015ftirir. Bu, daha y\u00fcksek performans sa\u011flar, ancak ek bir maliyet gerektirir.<\/li>\n<li><strong>Yaz\u0131l\u0131m RAID (mdadm):<\/strong> Yaz\u0131l\u0131m RAID, i\u015fletim sistemi taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Daha ucuz bir \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr, ancak donan\u0131m RAID kadar performansl\u0131 de\u011fildir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>mdadm ile Yaz\u0131l\u0131m RAID Yap\u0131land\u0131rmas\u0131:<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><strong>mdadm Kurulumu:<\/strong>\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo apt <span class=\"hljs-keyword\">update<\/span>\r\nsudo apt <span class=\"hljs-keyword\">install<\/span> mdadm\r\n<\/code><\/pre>\n<\/li>\n<li><strong>Diskleri Tan\u0131mlama:<\/strong>\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo fdisk <span class=\"hljs-_\">-l<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Hangi diskleri RAID dizisine dahil edece\u011finizi belirleyin (\u00f6rne\u011fin, <code>\/dev\/sdb<\/code>, <code>\/dev\/sdc<\/code>).<\/li>\n<li><strong>RAID Dizisi Olu\u015fturma:<\/strong>\n<pre><code class=\"lang-bash\"><span class=\"hljs-comment\">sudo<\/span> <span class=\"hljs-comment\">mdadm<\/span> <span class=\"hljs-literal\">-<\/span><span class=\"hljs-literal\">-<\/span><span class=\"hljs-comment\">create<\/span> <span class=\"hljs-literal\">-<\/span><span class=\"hljs-literal\">-<\/span><span class=\"hljs-comment\">verbose<\/span> <span class=\"hljs-comment\">\/dev\/md0<\/span> <span class=\"hljs-literal\">-<\/span><span class=\"hljs-literal\">-<\/span><span class=\"hljs-comment\">level=1<\/span> <span class=\"hljs-literal\">-<\/span><span class=\"hljs-literal\">-<\/span><span class=\"hljs-comment\">raid<\/span><span class=\"hljs-literal\">-<\/span><span class=\"hljs-comment\">devices=2<\/span> <span class=\"hljs-comment\">\/dev\/sdb<\/span> <span class=\"hljs-comment\">\/dev\/sdc<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu komut, <code>\/dev\/md0<\/code> ad\u0131nda bir RAID 1 dizisi olu\u015fturur ve <code>\/dev\/sdb<\/code> ve <code>\/dev\/sdc<\/code> disklerini kullan\u0131r. <code>--level<\/code><\/li>\n<\/ol>\n<h2 id=\"5-dosya-sistemi-geni-letme-ext4-dosya-sistemi-rne-i\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"5_Dosya_Sistemi_Genisletme_EXT4_Dosya_Sistemi_Ornegi\"><\/span>5. Dosya Sistemi Geni\u015fletme: EXT4 Dosya Sistemi \u00d6rne\u011fi<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><strong>5. Dosya Sistemi Geni\u015fletme: EXT4 Dosya Sistemi \u00d6rne\u011fi<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber&#8221; konumuzun bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, disk geni\u015fletme i\u015fleminin son ve kritik ad\u0131mlar\u0131ndan birine odaklanaca\u011f\u0131z: dosya sistemi geni\u015fletme. Fiziksel diski ekledikten, RAID yap\u0131land\u0131rmas\u0131n\u0131 tamamlad\u0131ktan veya VPS sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n kontrol panelinden disk boyutunu art\u0131rd\u0131ktan sonra, i\u015fletim sisteminizin ve uygulamalar\u0131n\u0131z\u0131n bu yeni alan\u0131 kullanabilmesi i\u00e7in dosya sistemini geni\u015fletmeniz gerekmektedir. Bu b\u00f6l\u00fcmde, en yayg\u0131n dosya sistemlerinden biri olan EXT4 \u00fczerinde yo\u011funla\u015farak, dosya sistemini nas\u0131l g\u00fcvenli ve etkili bir \u015fekilde geni\u015fletebilece\u011finizi detayl\u0131 bir \u015fekilde anlataca\u011f\u0131z. Ayr\u0131ca, dosya sistemi geni\u015fletme s\u0131ras\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilecek sorunlar\u0131 ve \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131n\u0131 da ele alaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<p><strong>5.1. <code>resize2fs<\/code> Komutu ile Dosya Sistemini Geni\u015fletme<\/strong><\/p>\n<p>EXT4 dosya sistemini geni\u015fletmek i\u00e7in en yayg\u0131n ve g\u00fcvenilir ara\u00e7 <code>resize2fs<\/code> komutudur. <code>resize2fs<\/code>, EXT2, EXT3 ve EXT4 dosya sistemlerini yeniden boyutland\u0131rmak i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f bir komut sat\u0131r\u0131 arac\u0131d\u0131r. Bu komut, dosya sistemini b\u00fcy\u00fctmek veya k\u00fc\u00e7\u00fcltmek i\u00e7in kullan\u0131labilir, ancak bu rehberde disk geni\u015fletme i\u015flemine odakland\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in, dosya sistemini b\u00fcy\u00fctme senaryosunu ele alaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<p><strong><code>resize2fs<\/code> Komutunun \u00c7al\u0131\u015fma Prensibi:<\/strong><\/p>\n<p><code>resize2fs<\/code> komutu, dosya sisteminin meta verilerini de\u011fi\u015ftirerek dosya sistemini geni\u015fletir. Bu i\u015flem, dosya sistemindeki dosyalar\u0131n ve dizinlerin fiziksel konumlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmez, sadece dosya sisteminin boyutunu art\u0131r\u0131r. Bu sayede, veri kayb\u0131 riski en aza indirilir.<\/p>\n<p><strong><code>resize2fs<\/code> Komutunun Kullan\u0131m\u0131:<\/strong><\/p>\n<p><code>resize2fs<\/code> komutunu kullanmak i\u00e7in, a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlar\u0131 izleyin:<\/p>\n<ol>\n<li><strong>Diskin ve B\u00f6l\u00fcm\u00fcn Do\u011fru Ayarland\u0131\u011f\u0131ndan Emin Olun:<\/strong> \u00d6ncelikle, disk boyutunun do\u011fru bir \u015fekilde art\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan ve b\u00f6l\u00fcm\u00fcn do\u011fru bir \u015fekilde geni\u015fletildi\u011finden emin olun. <code>fdisk -l<\/code> veya <code>parted<\/code> komutlar\u0131n\u0131 kullanarak disk ve b\u00f6l\u00fcm boyutlar\u0131n\u0131 kontrol edebilirsiniz. Ayr\u0131ca, <code>df -h<\/code> komutunu kullanarak mevcut dosya sistemi boyutunu da kontrol edin.<\/li>\n<li><strong>Dosya Sisteminin Ba\u011fl\u0131 Olup Olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 Kontrol Edin:<\/strong> <code>resize2fs<\/code> komutu, ba\u011fl\u0131 (mounted) bir dosya sistemi \u00fczerinde de \u00e7al\u0131\u015fabilir, ancak g\u00fcvenli\u011finiz i\u00e7in dosya sistemini unmount etmeniz \u00f6nerilir. Dosya sisteminin ba\u011fl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etmek i\u00e7in <code>mount<\/code> komutunu kullanabilirsiniz.<\/li>\n<li><strong>Dosya Sistemini Unmount Edin (\u00d6nerilir):<\/strong> Dosya sistemini unmount etmek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki komutu kullan\u0131n:\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo umount <span class=\"hljs-regexp\">\/dev\/<\/span>sda1\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Burada <code>\/dev\/sda1<\/code>, geni\u015fletmek istedi\u011finiz dosya sisteminin bulundu\u011fu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ad\u0131d\u0131r. Do\u011fru b\u00f6l\u00fcm ad\u0131n\u0131 <code>df -h<\/code> komutu \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131ndan \u00f6\u011frenebilirsiniz.<\/li>\n<li><strong><code>resize2fs<\/code> Komutunu \u00c7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n:<\/strong> <code>resize2fs<\/code> komutunu kullanarak dosya sistemini geni\u015fletin:\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo resize2fs <span class=\"hljs-regexp\">\/dev\/<\/span>sda1\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu komut, <code>\/dev\/sda1<\/code> b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki EXT4 dosya sistemini otomatik olarak diskin kullan\u0131lmayan alan\u0131n\u0131 kullanarak geni\u015fletir. <code>resize2fs<\/code>, dosya sisteminin meta verilerini g\u00fcncelleyerek, yeni alan\u0131 kullan\u0131ma haz\u0131r hale getirir.<\/li>\n<li><strong>Dosya Sistemini Kontrol Edin (\u0130ste\u011fe Ba\u011fl\u0131):<\/strong> Dosya sistemi geni\u015fletme i\u015fleminden sonra, dosya sisteminin tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etmek i\u00e7in <code>fsck<\/code> komutunu kullanabilirsiniz. Bu, \u00f6zellikle dosya sistemini unmount etmeden <code>resize2fs<\/code> komutunu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131ysan\u0131z \u00f6nemlidir.<\/li>\n<li><strong>Dosya Sistemini Mount Edin:<\/strong> Dosya sistemini tekrar mount etmek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki komutu kullan\u0131n:\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo mount <span class=\"hljs-regexp\">\/dev\/<\/span>sda1 <span class=\"hljs-regexp\">\/mnt\/<\/span>baglama_noktasi\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Burada <code>\/dev\/sda1<\/code>, geni\u015fletti\u011finiz dosya sisteminin bulundu\u011fu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ad\u0131d\u0131r ve <code>\/mnt\/baglama_noktasi<\/code>, dosya sisteminin ba\u011flama noktas\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Disk Alan\u0131n\u0131 Kontrol Edin:<\/strong> <code>df -h<\/code> komutunu kullanarak disk alan\u0131n\u0131n do\u011fru bir \u015fekilde geni\u015fletildi\u011fini do\u011frulay\u0131n.<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong><code>resize2fs<\/code> Komutunun Se\u00e7enekleri:<\/strong><\/p>\n<p><code>resize2fs<\/code> komutu, \u00e7e\u015fitli se\u00e7enekler sunar. \u0130\u015fte en yayg\u0131n kullan\u0131lan se\u00e7enekler:<\/p>\n<ul>\n<li><strong><code>-f<\/code> (Force):<\/strong> Dosya sisteminin tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etmeden geni\u015fletmeye zorlar. Bu se\u00e7enek, yaln\u0131zca dosya sisteminin sa\u011flam oldu\u011fundan eminseniz kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li><strong><code>-p<\/code> (Progress):<\/strong> Geni\u015fletme i\u015fleminin ilerlemesini g\u00f6sterir. Bu se\u00e7enek, uzun s\u00fcren geni\u015fletme i\u015flemleri i\u00e7in kullan\u0131\u015fl\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li><strong><code>-F<\/code> (Flush):<\/strong> Geni\u015fletme i\u015fleminden sonra disk arabelle\u011fini temizler. Bu, veri kayb\u0131 riskini azalt\u0131r.<\/li>\n<li><strong><code>-d<\/code> (Debug):<\/strong> Hata ay\u0131klama bilgilerini g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler. Bu se\u00e7enek, sorun giderme i\u00e7in kullan\u0131\u015fl\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li><strong><code>-M<\/code> (Maximal):<\/strong> Dosya sistemini m\u00fcmk\u00fcn olan en b\u00fcy\u00fck boyuta geni\u015fletir.<\/li>\n<li><strong><code>-b<\/code> (Badblocks):<\/strong> K\u00f6t\u00fc bloklar\u0131 tarar ve dosya sistemine ekler.<\/li>\n<li><strong><code>-s<\/code> (Size):<\/strong> Dosya sisteminin yeni boyutunu belirtir. Bu se\u00e7enek, dosya sistemini belirli bir boyuta geni\u015fletmek i\u00e7in kullan\u0131labilir. \u00d6rne\u011fin: <code>sudo resize2fs \/dev\/sda1 25G<\/code> (Dosya sistemini 25GB&#8217;a geni\u015fletir).<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>\u00d6rnek Senaryolar:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>Senaryo 1: Standart Geni\u015fletme<\/strong>\n<p>En basit senaryo, dosya sistemini otomatik olarak diskin kullan\u0131lmayan alan\u0131n\u0131 kullanarak geni\u015fletmektir. Bu senaryoda, sadece <code>\/dev\/sda1<\/code> b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc belirtmeniz yeterlidir:<\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo resize2fs <span class=\"hljs-regexp\">\/dev\/<\/span>sda1\r\n<\/code><\/pre>\n<\/li>\n<li><strong>Senaryo 2: Belirli Bir Boyuta Geni\u015fletme<\/strong>\n<p>Dosya sistemini belirli bir boyuta geni\u015fletmek istiyorsan\u0131z, <code>-s<\/code> se\u00e7ene\u011fini kullanabilirsiniz:<\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo resize2fs <span class=\"hljs-regexp\">\/dev\/<\/span>sda1 <span class=\"hljs-number\">50<\/span>G\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu komut, <code>\/dev\/sda1<\/code> b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki EXT4 dosya sistemini 50GB&#8217;a geni\u015fletir.<\/li>\n<li><strong>Senaryo 3: Dosya Sistemini Unmount Etmeden Geni\u015fletme<\/strong>\n<p>Dosya sistemini unmount etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011filse, <code>resize2fs<\/code> komutunu ba\u011fl\u0131yken de \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilirsiniz. Ancak, bu durumda veri kayb\u0131 riski biraz daha y\u00fcksek olabilir. Bu nedenle, bu senaryoyu yaln\u0131zca son \u00e7are olarak kullanman\u0131z \u00f6nerilir.<\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo resize2fs <span class=\"hljs-regexp\">\/dev\/<\/span>sda1\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu komut, <code>\/dev\/sda1<\/code> b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki EXT4 dosya sistemini ba\u011fl\u0131yken geni\u015fletir.<\/li>\n<li><strong>Senaryo 4: K\u00f6t\u00fc Bloklar\u0131 Tarama<\/strong>\n<p>Diskinizde k\u00f6t\u00fc bloklar oldu\u011fundan \u015f\u00fcpheleniyorsan\u0131z, <code>resize2fs<\/code> komutunu <code>-b<\/code> se\u00e7ene\u011fiyle birlikte kullanabilirsiniz. Bu, diski tarayacak ve k\u00f6t\u00fc bloklar\u0131 dosya sistemine ekleyecektir.<\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo resize2fs -<span class=\"hljs-selector-tag\">b<\/span> \/dev\/sda1\r\n<\/code><\/pre>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>5.2. Dosya Sistemi Tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 Kontrol Etme: <code>fsck<\/code> Komutu<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber&#8221; konumuzda, disk geni\u015fletme i\u015fleminden sonra dosya sistemi tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etmek, veri b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sa\u011flamak i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir. Dosya sistemi geni\u015fletme i\u015flemi s\u0131ras\u0131nda beklenmedik bir durum (\u00f6rne\u011fin, g\u00fc\u00e7 kesintisi, donan\u0131m ar\u0131zas\u0131) meydana gelirse, dosya sistemi bozulabilir. Bu durumda, <code>fsck<\/code> (file system check) komutu, dosya sistemini onarmak ve tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 geri kazanmak i\u00e7in kullan\u0131labilir.<\/p>\n<p><strong><code>fsck<\/code> Komutunun \u00c7al\u0131\u015fma Prensibi:<\/strong><\/p>\n<p><code>fsck<\/code> komutu, dosya sisteminin meta verilerini ve veri bloklar\u0131n\u0131 analiz ederek, hatalar\u0131 tespit eder ve d\u00fczeltir. Bu hatalar, bozuk meta veriler, kay\u0131p dosyalar, hatal\u0131 ba\u011flant\u0131lar veya k\u00f6t\u00fc bloklar olabilir. <code>fsck<\/code>, bu hatalar\u0131 otomatik olarak d\u00fczeltebilir veya kullan\u0131c\u0131dan onay isteyebilir.<\/p>\n<p><strong><code>fsck<\/code> Komutunun Kullan\u0131m\u0131:<\/strong><\/p>\n<p><code>fsck<\/code> komutunu kullanmak i\u00e7in, a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlar\u0131 izleyin:<\/p>\n<ol>\n<li><strong>Dosya Sisteminin Ba\u011fl\u0131 Olup Olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 Kontrol Edin:<\/strong> <code>fsck<\/code> komutu, unmount edilmi\u015f bir dosya sistemi \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Dosya sisteminin ba\u011fl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etmek i\u00e7in <code>mount<\/code> komutunu kullanabilirsiniz.<\/li>\n<li><strong>Dosya Sistemini Unmount Edin:<\/strong> Dosya sistemini unmount etmek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki komutu kullan\u0131n:\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo umount <span class=\"hljs-regexp\">\/dev\/<\/span>sda1\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Burada <code>\/dev\/sda1<\/code>, kontrol etmek istedi\u011finiz dosya sisteminin bulundu\u011fu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ad\u0131d\u0131r. Do\u011fru b\u00f6l\u00fcm ad\u0131n\u0131 <code>df -h<\/code> komutu \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131ndan \u00f6\u011frenebilirsiniz.<\/li>\n<li><strong><code>fsck<\/code> Komutunu \u00c7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n:<\/strong> <code>fsck<\/code> komutunu kullanarak dosya sistemini kontrol edin:\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo fsck <span class=\"hljs-regexp\">\/dev\/<\/span>sda1\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu komut, `\/dev\/<\/li>\n<\/ol>\n<h2 id=\"6-disk-geni-letme-sonras-kontrol-ve-optimizasyon\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"6_Disk_Genisletme_Sonrasi_Kontrol_ve_Optimizasyon\"><\/span>6. Disk Geni\u015fletme Sonras\u0131 Kontrol ve Optimizasyon<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Ubuntu sunucunuzda disk geni\u015fletme i\u015flemini ba\u015far\u0131yla tamamlad\u0131ktan sonra, i\u015finiz hen\u00fcz bitmedi. Yeni geni\u015fletilmi\u015f disk alan\u0131n\u0131n do\u011fru \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan, optimum performans\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131ndan ve gelecekteki ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131layacak \u015fekilde yap\u0131land\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan emin olman\u0131z gerekir. Bu b\u00f6l\u00fcmde, &#8220;Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber&#8221; konumuzun bu kritik a\u015famas\u0131n\u0131 ele alacak ve disk geni\u015fletme sonras\u0131 yap\u0131lmas\u0131 gereken kontrol, optimizasyon ve izleme ad\u0131mlar\u0131n\u0131 detayl\u0131 bir \u015fekilde inceleyece\u011fiz. Amac\u0131m\u0131z, size sunucunuzun performans\u0131n\u0131 en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131karma ve uzun vadeli istikrar\u0131n\u0131 sa\u011flama konusunda rehberlik etmektir.<\/p>\n<p><strong>6.1. Geni\u015fletilmi\u015f Disk Alan\u0131n\u0131 Do\u011frulama: <code>df -h<\/code> Komutu<\/strong><\/p>\n<p>Disk geni\u015fletme i\u015fleminden sonra yapman\u0131z gereken ilk \u015fey, geni\u015fletilmi\u015f disk alan\u0131n\u0131n do\u011fru bir \u015fekilde tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kullan\u0131ma haz\u0131r oldu\u011funu do\u011frulamakt\u0131r. Bu do\u011frulama i\u015flemi, disk alan\u0131 bilgilerini g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleyen <code>df -h<\/code> komutuyla kolayca yap\u0131labilir.<\/p>\n<p><strong><code>df -h<\/code> Komutunun Kullan\u0131m\u0131 ve \u00c7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131n Yorumlanmas\u0131:<\/strong><\/p>\n<p>Terminalde <code>df -h<\/code> komutunu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, a\u015fa\u011f\u0131daki gibi bir \u00e7\u0131kt\u0131 g\u00f6receksiniz:<\/p>\n<pre><code>Dosya sistemi      Boyut  Kullan\u0131lan Kullan\u0131labilir Kullan% Ba\u011flant\u0131 noktas\u0131\r\nudev                <span class=\"hljs-number\">3<\/span>,<span class=\"hljs-number\">9<\/span>G          <span class=\"hljs-number\">0<\/span>         <span class=\"hljs-number\">3<\/span>,<span class=\"hljs-number\">9<\/span>G    <span class=\"hljs-number\">0<\/span>% \/dev\r\ntmpfs               <span class=\"hljs-number\">797<\/span>M       <span class=\"hljs-number\">9<\/span>,<span class=\"hljs-number\">5<\/span>M         <span class=\"hljs-number\">788<\/span>M    <span class=\"hljs-number\">2<\/span>% \/run\r\n\/dev\/vda1            <span class=\"hljs-number\">50<\/span>G       <span class=\"hljs-number\">12<\/span>G         <span class=\"hljs-number\">36<\/span>G   <span class=\"hljs-number\">26<\/span>% \/\r\ntmpfs               <span class=\"hljs-number\">3<\/span>,<span class=\"hljs-number\">9<\/span>G          <span class=\"hljs-number\">0<\/span>         <span class=\"hljs-number\">3<\/span>,<span class=\"hljs-number\">9<\/span>G    <span class=\"hljs-number\">0<\/span>% \/dev\/shm\r\ntmpfs               <span class=\"hljs-number\">5<\/span>,<span class=\"hljs-number\">0<\/span>M          <span class=\"hljs-number\">0<\/span>         <span class=\"hljs-number\">5<\/span>,<span class=\"hljs-number\">0<\/span>M    <span class=\"hljs-number\">0<\/span>% \/run\/lock\r\ntmpfs               <span class=\"hljs-number\">3<\/span>,<span class=\"hljs-number\">9<\/span>G          <span class=\"hljs-number\">0<\/span>         <span class=\"hljs-number\">3<\/span>,<span class=\"hljs-number\">9<\/span>G    <span class=\"hljs-number\">0<\/span>% \/sys\/fs\/cgroup\r\n\/dev\/loop0           <span class=\"hljs-number\">55<\/span>M        <span class=\"hljs-number\">55<\/span>M            <span class=\"hljs-number\">0<\/span>  <span class=\"hljs-number\">100<\/span>% \/snap\/core18\/<span class=\"hljs-number\">1988<\/span>\r\n\/dev\/loop1           <span class=\"hljs-number\">68<\/span>M        <span class=\"hljs-number\">68<\/span>M            <span class=\"hljs-number\">0<\/span>  <span class=\"hljs-number\">100<\/span>% \/snap\/lxd\/<span class=\"hljs-number\">19194<\/span>\r\n\/dev\/loop2           <span class=\"hljs-number\">98<\/span>M        <span class=\"hljs-number\">98<\/span>M            <span class=\"hljs-number\">0<\/span>  <span class=\"hljs-number\">100<\/span>% \/snap\/core\/<span class=\"hljs-number\">11018<\/span>\r\n\/dev\/loop3           <span class=\"hljs-number\">56<\/span>M        <span class=\"hljs-number\">56<\/span>M            <span class=\"hljs-number\">0<\/span>  <span class=\"hljs-number\">100<\/span>% \/snap\/core18\/<span class=\"hljs-number\">2066<\/span>\r\n\/dev\/loop4           <span class=\"hljs-number\">98<\/span>M        <span class=\"hljs-number\">98<\/span>M            <span class=\"hljs-number\">0<\/span>  <span class=\"hljs-number\">100<\/span>% \/snap\/core\/<span class=\"hljs-number\">11316<\/span>\r\ntmpfs               <span class=\"hljs-number\">797<\/span>M          <span class=\"hljs-number\">0<\/span>         <span class=\"hljs-number\">797<\/span>M    <span class=\"hljs-number\">0<\/span>% \/run\/user\/<span class=\"hljs-number\">1000<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu \u00e7\u0131kt\u0131da, geni\u015fletti\u011finiz dosya sistemini (genellikle <code>\/dev\/vda1<\/code>, <code>\/dev\/sda1<\/code> veya benzeri bir adla belirtilir) bulun ve &#8220;Boyut&#8221; s\u00fctunundaki de\u011feri kontrol edin. Bu de\u011fer, disk geni\u015fletme i\u015fleminden sonra bekledi\u011finiz yeni disk boyutunu yans\u0131tmal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, disk boyutunu 20GB&#8217;dan 50GB&#8217;a \u00e7\u0131kard\u0131ysan\u0131z, &#8220;Boyut&#8221; s\u00fctunundaki de\u011ferin 50G (50 Gigabyte) olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n<p><strong>\u00c7\u0131kt\u0131y\u0131 Yorumlama:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>Do\u011fru Disk Boyutu:<\/strong> E\u011fer &#8220;Boyut&#8221; s\u00fctunundaki de\u011fer do\u011fruysa, disk geni\u015fletme i\u015flemi ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r. Art\u0131k yeni disk alan\u0131n\u0131 kullanmaya ba\u015flayabilirsiniz.<\/li>\n<li><strong>Yanl\u0131\u015f Disk Boyutu:<\/strong> E\u011fer &#8220;Boyut&#8221; s\u00fctunundaki de\u011fer yanl\u0131\u015fsa veya bekledi\u011finizden farkl\u0131ysa, disk geni\u015fletme i\u015fleminde bir sorun olu\u015fmu\u015f olabilir. Bu durumda, a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlar\u0131 izleyin:\n<ul>\n<li><strong>Sunucuyu Yeniden Ba\u015flat\u0131n:<\/strong> Disk alan\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011finin etkinle\u015fmesi i\u00e7in sunucuyu yeniden ba\u015flatmay\u0131 deneyin.<\/li>\n<li><strong>B\u00f6l\u00fcmleme ve Dosya Sistemi Ayarlar\u0131n\u0131 Kontrol Edin:<\/strong> <code>fdisk -l<\/code> veya <code>parted<\/code> komutlar\u0131n\u0131 kullanarak disk b\u00f6l\u00fcmleme ayarlar\u0131n\u0131 kontrol edin. B\u00f6l\u00fcm boyutunun do\u011fru oldu\u011fundan emin olun. Ayr\u0131ca, <code>resize2fs<\/code> komutunu kullanarak dosya sistemini do\u011fru bir \u015fekilde geni\u015fletti\u011finizden emin olun.<\/li>\n<li><strong>VPS Sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131zla veya Donan\u0131m Tedarik\u00e7inizle \u0130leti\u015fime Ge\u00e7in:<\/strong> Sorun devam ederse, VPS sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131zla veya donan\u0131m tedarik\u00e7inizle ileti\u015fime ge\u00e7in ve durumu bildirin. Donan\u0131m veya sanalla\u015ft\u0131rma katman\u0131nda bir sorun olabilir.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Ek Kontroller:<\/strong><\/p>\n<p><code>df -h<\/code> komutuna ek olarak, a\u015fa\u011f\u0131daki kontrolleri de yaparak disk geni\u015fletme i\u015fleminin do\u011fru bir \u015fekilde tamamland\u0131\u011f\u0131ndan emin olabilirsiniz:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Dosya Olu\u015fturma ve Yazma:<\/strong> Yeni geni\u015fletilmi\u015f disk alan\u0131nda b\u00fcy\u00fck boyutlu bir dosya olu\u015fturmay\u0131 ve yazmay\u0131 deneyin. Bu, disk alan\u0131n\u0131n ger\u00e7ekten kullan\u0131labildi\u011fini ve herhangi bir sorun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulaman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olur.<\/li>\n<li><strong>Uygulama Testleri:<\/strong> Kritik uygulamalar\u0131n\u0131z\u0131n yeni disk alan\u0131n\u0131 do\u011fru bir \u015fekilde kulland\u0131\u011f\u0131ndan emin olmak i\u00e7in uygulama testleri yap\u0131n. \u00d6rne\u011fin, veritaban\u0131 sunucunuzun yeni disk alan\u0131na veri yazabildi\u011fini veya web sunucunuzun b\u00fcy\u00fck boyutlu dosyalar\u0131 do\u011fru bir \u015fekilde sunabildi\u011fini kontrol edin.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>6.2. Performans\u0131 \u0130zleme: <code>iostat<\/code> ve <code>iotop<\/code> Komutlar\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Disk geni\u015fletme i\u015fleminden sonra, sunucunuzun disk performans\u0131n\u0131 izlemek, yeni disk alan\u0131n\u0131n do\u011fru \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan ve herhangi bir performans sorununa yol a\u00e7mad\u0131\u011f\u0131ndan emin olmak i\u00e7in \u00f6nemlidir. Ubuntu&#8217;da disk performans\u0131n\u0131 izlemek i\u00e7in kullanabilece\u011finiz iki g\u00fc\u00e7l\u00fc ara\u00e7 <code>iostat<\/code> ve <code>iotop<\/code> komutlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong><code>iostat<\/code> Komutu:<\/strong><\/p>\n<p><code>iostat<\/code> (input\/output statistics), sistemin giri\u015f\/\u00e7\u0131k\u0131\u015f istatistiklerini raporlayan bir komut sat\u0131r\u0131 arac\u0131d\u0131r. Bu ara\u00e7, disklerin, b\u00f6l\u00fcmlerin ve di\u011fer depolama cihazlar\u0131n\u0131n okuma\/yazma h\u0131zlar\u0131n\u0131, CPU kullan\u0131m\u0131n\u0131 ve di\u011fer performans metriklerini izlemenize olanak tan\u0131r.<\/p>\n<p><strong><code>iostat<\/code> Komutunun Kurulumu:<\/strong><\/p>\n<p><code>iostat<\/code> komutu, <code>sysstat<\/code> paketinin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. E\u011fer sisteminizde kurulu de\u011filse, a\u015fa\u011f\u0131daki komutlarla kurabilirsiniz:<\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo apt <span class=\"hljs-keyword\">update<\/span>\r\nsudo apt <span class=\"hljs-keyword\">install<\/span> sysstat\r\n<\/code><\/pre>\n<p><strong><code>iostat<\/code> Komutunun Kullan\u0131m\u0131:<\/strong><\/p>\n<p>Temel <code>iostat<\/code> komutu, sistemdeki t\u00fcm disklerin istatistiklerini raporlar:<\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\"><span class=\"hljs-attribute\">iostat<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi almak i\u00e7in, a\u015fa\u011f\u0131daki se\u00e7enekleri kullanabilirsiniz:<\/p>\n<ul>\n<li><strong><code>iostat -d<\/code>:<\/strong> Yaln\u0131zca disk istatistiklerini g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler.<\/li>\n<li><strong><code>iostat -c<\/code>:<\/strong> Yaln\u0131zca CPU istatistiklerini g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler.<\/li>\n<li><strong><code>iostat -x<\/code>:<\/strong> Geni\u015fletilmi\u015f istatistikleri g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler.<\/li>\n<li><strong><code>iostat -p sda<\/code>:<\/strong> Yaln\u0131zca <code>\/dev\/sda<\/code> diskinin istatistiklerini g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler.<\/li>\n<li><strong><code>iostat 2<\/code>:<\/strong> \u0130statistikleri her 2 saniyede bir g\u00fcnceller.<\/li>\n<li><strong><code>iostat 2 5<\/code>:<\/strong> \u0130statistikleri her 2 saniyede bir 5 kez g\u00fcnceller.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong><code>iostat<\/code> \u00c7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131n Yorumlanmas\u0131:<\/strong><\/p>\n<p><code>iostat<\/code> komutunun \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131, a\u015fa\u011f\u0131daki gibi bir tablo \u015feklinde olacakt\u0131r:<\/p>\n<pre><code>Linux <span class=\"hljs-number\">5.15<\/span>.0-<span class=\"hljs-number\">76<\/span>-generic (ubuntu)     <span class=\"hljs-number\">07<\/span>\/<span class=\"hljs-number\">26<\/span>\/<span class=\"hljs-number\">2023<\/span>     x86_64    (<span class=\"hljs-number\">4<\/span> CPU)\r\n\r\navg-cpu:  <span class=\"hljs-built_in\">%user<\/span>   <span class=\"hljs-built_in\">%nice<\/span> <span class=\"hljs-built_in\">%system<\/span> <span class=\"hljs-built_in\">%iowait<\/span>  <span class=\"hljs-built_in\">%steal<\/span>   <span class=\"hljs-built_in\">%idle<\/span>\r\n           <span class=\"hljs-number\">1<\/span>,<span class=\"hljs-number\">22<\/span>    <span class=\"hljs-number\">0<\/span>,<span class=\"hljs-number\">00<\/span>    <span class=\"hljs-number\">0<\/span>,<span class=\"hljs-number\">42<\/span>    <span class=\"hljs-number\">0<\/span>,<span class=\"hljs-number\">15<\/span>    <span class=\"hljs-number\">0<\/span>,<span class=\"hljs-number\">00<\/span>   <span class=\"hljs-number\">98<\/span>,<span class=\"hljs-number\">21<\/span>\r\n\r\nDevice             tps    kB_read\/<span class=\"hljs-keyword\">s<\/span>    kB_wrtn\/<span class=\"hljs-keyword\">s<\/span>    kB_dscd\/<span class=\"hljs-keyword\">s<\/span>    kB_read    kB_wrtn    kB_dscd\r\nsda               <span class=\"hljs-number\">1<\/span>,<span class=\"hljs-number\">56<\/span>        <span class=\"hljs-number\">18<\/span>,<span class=\"hljs-number\">56<\/span>         <span class=\"hljs-number\">8<\/span>,<span class=\"hljs-number\">32<\/span>         <span class=\"hljs-number\">0<\/span>,<span class=\"hljs-number\">00<\/span>    <span class=\"hljs-number\">1300286<\/span>     <span class=\"hljs-number\">583732<\/span>          <span class=\"hljs-number\">0<\/span>\r\nsdb               <span class=\"hljs-number\">0<\/span>,<span class=\"hljs-number\">00<\/span>         <span class=\"hljs-number\">0<\/span>,<span class=\"hljs-number\">00<\/span>         <span class=\"hljs-number\">0<\/span>,<span class=\"hljs-number\">00<\/span>         <span class=\"hljs-number\">0<\/span>,<span class=\"hljs-number\">00<\/span>          <span class=\"hljs-number\">0<\/span>          <span class=\"hljs-number\">0<\/span>          <span class=\"hljs-number\">0<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu \u00e7\u0131kt\u0131da, a\u015fa\u011f\u0131daki s\u00fctunlar \u00f6nemlidir:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Device:<\/strong> Diskin ad\u0131 (\u00f6rne\u011fin, <code>sda<\/code>, <code>sdb<\/code>).<\/li>\n<li><strong>tps:<\/strong> Saniyedeki i\u015flem say\u0131s\u0131 (transactions per second). Bu, diskin ne kadar me\u015fgul oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/li>\n<li><strong>kB_read\/s:<\/strong> Saniyedeki okunan kilobayt say\u0131s\u0131.<\/li>\n<li><strong>kB_wrtn\/s:<\/strong> Saniyedeki yaz\u0131lan kilobayt say\u0131s\u0131.<\/li>\n<li><strong>%iowait:<\/strong> CPU&#8217;nun disk G\/\u00c7 i\u015flemleri i\u00e7in bekledi\u011fi s\u00fcre. Y\u00fcksek bir <code>%iowait<\/code> de\u011feri, disk performans\u0131n\u0131n darbo\u011faz olu\u015fturdu\u011funu g\u00f6sterir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Performans Sorunlar\u0131n\u0131 Belirleme:<\/strong><\/p>\n<p><code>iostat<\/code> komutunu kullanarak, a\u015fa\u011f\u0131daki performans sorunlar\u0131n\u0131 belirleyebilirsiniz:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Y\u00fcksek Disk Kullan\u0131m\u0131:<\/strong> Y\u00fcksek bir <code>tps<\/code> de\u011feri ve y\u00fcksek okuma\/yazma h\u0131zlar\u0131, diskin a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fcklendi\u011fini g\u00f6sterir. Bu durumda, diski daha h\u0131zl\u0131 bir diskle de\u011fi\u015ftirmeyi veya RAID yap\u0131land\u0131rmas\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz.<\/li>\n<li><strong>Y\u00fcksek <code>%iowait<\/code> De\u011feri:<\/strong> Y\u00fcksek bir <code>%iowait<\/code> de\u011feri, CPU&#8217;nun disk G\/\u00c7 i\u015flemleri i\u00e7in \u00e7ok fazla bekledi\u011fini g\u00f6sterir. Bu durumda, diski daha h\u0131zl\u0131 bir diskle de\u011fi\u015ftirmeyi, RAID yap\u0131land\u0131rmas\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmeyi, disk \u00f6nbelle\u011fini art\u0131rmay\u0131 veya uygulamalar\u0131n\u0131z\u0131n disk G\/\u00c7 i\u015flemlerini optimize etmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong><code>iotop<\/code> Komutu:<\/strong><\/p>\n<p><code>iotop<\/code>, hangi i\u015flemlerin diski en \u00e7ok kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir komut sat\u0131r\u0131 arac\u0131d\u0131r. Bu ara\u00e7, hangi uygulamalar\u0131n veya i\u015flemlerin disk performans\u0131n\u0131 etkiledi\u011fini belirlemenize olanak tan\u0131r.<\/p>\n<p><strong><code>iotop<\/code> Komutunun Kurulumu:<\/strong><\/p>\n<p>E\u011fer sisteminizde kurulu de\u011filse, a\u015fa\u011f\u0131daki komutlarla kurabilirsiniz:<\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo apt <span class=\"hljs-keyword\">update<\/span>\r\nsudo apt <span class=\"hljs-keyword\">install<\/span> iotop\r\n<\/code><\/pre>\n<p><strong><code>iotop<\/code> Komutunun Kullan\u0131m\u0131:<\/strong><\/p>\n<p>Temel <code>iotop<\/code> komutu, disk G\/\u00c7 i\u015flemlerini ger\u00e7ekle\u015ftiren i\u015flemleri raporlar:<\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\"><span class=\"hljs-attribute\">sudo iotop<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<p><code>iotop<\/code> \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131, a\u015fa\u011f\u0131daki gibi bir tablo \u015feklinde olacakt\u0131r:<\/p>\n<pre><code>  TID  PRIO  USER     DISK READ  DISK WRITE  SWAPIN     IO&gt;    COMMAND\r\n <span class=\"hljs-number\">1234<\/span> <span class=\"hljs-keyword\">be\/4 <\/span>root        <span class=\"hljs-number\">0<\/span>.<span class=\"hljs-number\">00<\/span> <span class=\"hljs-keyword\">B\/s <\/span>   <span class=\"hljs-number\">0<\/span>.<span class=\"hljs-number\">00<\/span> <span class=\"hljs-keyword\">B\/s <\/span> <span class=\"hljs-number\">0<\/span>.<span class=\"hljs-number\">00<\/span> %  <span class=\"hljs-number\">0<\/span>.<span class=\"hljs-number\">00<\/span> % [kworker\/<span class=\"hljs-number\">0<\/span>:<span class=\"hljs-number\">1<\/span>H]\r\n <span class=\"hljs-number\">5678<\/span> <span class=\"hljs-keyword\">be\/4 <\/span>mysql    <span class=\"hljs-number\">10<\/span>.<span class=\"hljs-number\">00<\/span> KB\/s   <span class=\"hljs-number\">50<\/span>.<span class=\"hljs-number\">00<\/span> KB\/s  <span class=\"hljs-number\">0<\/span>.<span class=\"hljs-number\">00<\/span> %  <span class=\"hljs-number\">10<\/span>.<span class=\"hljs-number\">0<\/span> % mysqld\r\n <span class=\"hljs-number\">9012<\/span> <span class=\"hljs-keyword\">be\/4 <\/span>www-<span class=\"hljs-meta\">data<\/span>   <span class=\"hljs-number\">2<\/span>.<span class=\"hljs-number\">00<\/span> KB\/s    <span class=\"hljs-number\">1<\/span>.<span class=\"hljs-number\">00<\/span> KB\/s  <span class=\"hljs-number\">0<\/span>.<span class=\"hljs-number\">00<\/span> %   <span class=\"hljs-number\">1<\/span>.<span class=\"hljs-number\">0<\/span> % apache2\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu \u00e7\u0131kt\u0131da, a\u015fa\u011f\u0131daki s\u00fctunlar \u00f6nemlidir:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>TID:<\/strong> \u0130\u015flem kimli\u011fi (thread ID).<\/li>\n<li><strong>PRIO:<\/strong> \u0130\u015flem \u00f6nceli\u011fi (priority).<\/li>\n<li><strong>USER:<\/strong> \u0130\u015flemi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran kullan\u0131c\u0131.<\/li>\n<li><strong>DISK READ:<\/strong> \u0130\u015flem taraf\u0131ndan okunan disk verisi (B\/s, KB\/s, MB\/s).<\/li>\n<li><strong>DISK WRITE:<\/strong> \u0130\u015flem taraf\u0131ndan yaz\u0131lan disk verisi (B\/s, KB\/s, MB\/s).<\/li>\n<li><strong>IO&gt;:<\/strong> \u0130\u015flemin disk G\/\u00c7 i\u015flemlerine harcad\u0131\u011f\u0131 zaman\u0131n y\u00fczdesi.<\/li>\n<li><strong>COMMAND:<\/strong> \u0130\u015flemin ad\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Performans Sorunlar\u0131n\u0131 Belirleme:<\/strong><\/p>\n<p><code>iotop<\/code> komutunu kullanarak, hangi i\u015flemlerin disk performans\u0131n\u0131 etkiledi\u011fini belirleyebilirsiniz. Y\u00fcksek <code>DISK READ<\/code>, <code>DISK WRITE<\/code> ve <code>IO&gt;<\/code> de\u011ferlerine sahip i\u015flemler, disk performans\u0131n\u0131n darbo\u011faz olu\u015fturmas\u0131na neden olabilir. Bu durumda, bu i\u015flemleri optimize etmeyi, farkl\u0131 bir diske ta\u015f\u0131may\u0131 veya kaynaklar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlamay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz.<\/p>\n<p><strong>\u00d6rnek Senaryolar:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>Senaryo 1: Y\u00fcksek <code>%iowait<\/code> De\u011feri ve Y\u00fcksek Disk Kullan\u0131m\u0131<\/strong>\n<p><code>iostat<\/code> komutu, y\u00fcksek bir <code>%iowait<\/code> de\u011feri ve y\u00fcksek disk kullan\u0131m\u0131n\u0131 g\u00f6steriyorsa, diskiniz a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fcklenmi\u015f olabilir. <code>iotop<\/code> komutunu kullanarak, hangi i\u015flemlerin diski en \u00e7ok kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirleyin. \u00d6rne\u011fin, veritaban\u0131 sunucunuzun (mysqld) y\u00fcksek disk okuma\/yazma h\u0131zlar\u0131na sahip oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrseniz, veritaban\u0131 sorgular\u0131n\u0131z\u0131 optimize etmeyi, veritaban\u0131 \u00f6nbelle\u011fini art\u0131rmay\u0131 veya veritaban\u0131 dosyalar\u0131n\u0131 daha h\u0131zl\u0131 bir diske ta\u015f\u0131may\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz.<\/li>\n<li><strong>Senaryo 2: Belirli Bir \u0130\u015flemin Y\u00fcksek Disk Kullan\u0131m\u0131<\/strong>\n<p><code>iotop<\/code> komutu, belirli bir i\u015flemin (\u00f6rne\u011fin, yedekleme i\u015flemi) y\u00fcksek disk okuma\/yazma h\u0131zlar\u0131na sahip oldu\u011funu g\u00f6steriyorsa, bu i\u015flemin disk performans\u0131n\u0131 etkiledi\u011fini belirleyebilirsiniz. Bu durumda, yedekleme i\u015flemini daha az yo\u011fun saatlerde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131, yedekleme y\u00f6ntemini optimize etmeyi veya yedekleme dosyalar\u0131n\u0131 farkl\u0131 bir diske yazmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>6.3. Disk Alan\u0131 Kullan\u0131m\u0131n\u0131 Optimizasyon \u0130pu\u00e7lar\u0131<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber&#8221; konumuzda, disk alan\u0131n\u0131 optimize etmek, sunucunuzun verimli ve sorunsuz \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in \u00f6nemlidir. Disk alan\u0131n\u0131 geni\u015flettikten sonra, mevcut alan\u0131 en iyi \u015fekilde kullanmak ve gelecekteki ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in \u00e7e\u015fitli optimizasyon teknikleri uygulayabilirsiniz. Bu b\u00f6l\u00fcmde, disk alan\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131 optimize etmeye y\u00f6nelik en etkili ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 ve y\u00f6ntemlerini ele alaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<p><strong>1. Gereksiz Dosyalar\u0131 Temizleyin:<\/strong><\/p>\n<p>En temel optimizasyon ad\u0131m\u0131, gereksiz dosyalar\u0131 temizlemektir. Bu dosyalar, ge\u00e7ici dosyalar, eski g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131, kullan\u0131lmayan yaz\u0131l\u0131m paketleri ve di\u011fer gereksiz veriler olabilir.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Ge\u00e7ici Dosyalar\u0131 Temizleyin:<\/strong> <code>\/tmp<\/code> dizinindeki ge\u00e7ici dosyalar\u0131 d\u00fczenli olarak temizleyin. Bu dizin, uygulamalar taraf\u0131ndan ge\u00e7ici olarak kullan\u0131lan dosyalar\u0131 saklar.\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo rm -rf <span class=\"hljs-regexp\">\/tmp\/<\/span>*\r\n<\/code><\/pre>\n<\/li>\n<li><strong>Eski G\u00fcnl\u00fck Dosyalar\u0131n\u0131 Temizleyin:<\/strong> <code>\/var\/log<\/code> dizinindeki eski g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131 temizleyin veya s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131n. G\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131 zamanla b\u00fcy\u00fcyerek \u00f6nemli miktarda disk alan\u0131 kaplayabilir. <code>logrotate<\/code> arac\u0131n\u0131 kullanarak g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131 otomatik olarak y\u00f6netebilirsiniz.<\/li>\n<li><strong>Kullan\u0131lmayan Yaz\u0131l\u0131m Paketlerini Kald\u0131r\u0131n:<\/strong> Sisteminizde kullan\u0131lmayan yaz\u0131l\u0131m paketlerini kald\u0131r\u0131n.\n<pre><code class=\"lang-bash\"><span class=\"hljs-attribute\">sudo apt autoremove\r\nsudo apt clean<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<\/li>\n<li><strong>\u00d6nbelle\u011fi Temizleyin:<\/strong> <code>apt<\/code> \u00f6nbelle\u011fini temizleyin.\n<pre><code class=\"lang-bash\"><span class=\"hljs-attribute\">sudo apt clean<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<\/li>\n<li><strong>\u00c7ift Dosyalar\u0131 Bulun ve Silin:<\/strong> <code>fdupes<\/code> gibi ara\u00e7lar\u0131 kullanarak \u00e7ift dosyalar\u0131 bulun ve silin.\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo apt install fdupes\r\nfdupes -r <span class=\"hljs-regexp\">\/dizin\/<\/span>taranacak\r\n<\/code><\/pre>\n<\/li>\n<li><strong>B\u00fcy\u00fck Dosyalar\u0131 Bulun:<\/strong> <code>find<\/code> komutunu kullanarak b\u00fcy\u00fck dosyalar\u0131 bulun ve gereksiz olanlar\u0131 silin.\n<pre><code class=\"lang-bash\"><span class=\"hljs-built_in\">find<\/span> \/ -<span class=\"hljs-built_in\">type<\/span> f -<span class=\"hljs-built_in\">size<\/span> +<span class=\"hljs-number\">100<\/span>M -ls\r\n<\/code><\/pre>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>2. Dosyalar\u0131 S\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131n:<\/strong><\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck boyutlu dosyalar\u0131 s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmak, disk alan\u0131ndan tasarruf etmenizi sa\u011flar. <code>gzip<\/code>, <code>bzip2<\/code> ve <code>xz<\/code> gibi s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kullanabilirsiniz.<\/p>\n<ul>\n<li><strong><code>gzip<\/code>:<\/strong> H\u0131zl\u0131 s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma sa\u011flar, ancak s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma oran\u0131 d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.\n<pre><code class=\"lang-bash\">gzip dosy<span class=\"hljs-built_in\">a_adi<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<\/li>\n<li><strong><code>bzip2<\/code>:<\/strong> Daha iyi s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma oran\u0131 sa\u011flar, ancak daha yava\u015ft\u0131r.\n<pre><code class=\"lang-bash\"><span class=\"hljs-keyword\">bzip2 <\/span>dosya_adi\r\n<\/code><\/pre>\n<\/li>\n<li><strong><code>xz<\/code>:<\/strong> En iyi s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma oran\u0131n\u0131 sa\u011flar, ancak en yava\u015ft\u0131r.\n<pre><code class=\"lang-bash\">xz dosy<span class=\"hljs-built_in\">a_adi<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>3. Gereksiz Verileri Ar\u015fivleyin:<\/strong><\/p>\n<p>S\u0131k kullanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z verileri ar\u015fivleyerek, disk alan\u0131ndan tasarruf edebilirsiniz. Ar\u015fivleme, dosyalar\u0131 tek bir dosyada birle\u015ftirerek ve s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rarak yap\u0131l\u0131r. <code>tar<\/code> komutu, ar\u015fivleme i\u00e7in yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan bir ara\u00e7t\u0131r.<\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\">tar -czvf arsiv_adi<span class=\"hljs-selector-class\">.tar<\/span><span class=\"hljs-selector-class\">.gz<\/span> \/dizin\/arsivlenecek\r\n<\/code><\/pre>\n<p><strong>4. Sembolik Ba\u011flant\u0131lar Kullan\u0131n:<\/strong><\/p>\n<p>Sembolik ba\u011flant\u0131lar, bir dosyaya veya dizine i\u015faret eden k\u0131sayollard\u0131r. Sembolik ba\u011flant\u0131lar, dosyalar\u0131 veya dizinleri farkl\u0131 konumlarda birden fazla kez saklamak yerine, tek bir konumda saklaman\u0131za ve di\u011fer konumlardan eri\u015fmenize olanak tan\u0131r.<\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\">ln -s <span class=\"hljs-regexp\">\/kaynak\/<\/span>dosya <span class=\"hljs-regexp\">\/hedef\/<\/span>baglanti\r\n<\/code><\/pre>\n<p><strong>5. Disk Kotas\u0131 Kullan\u0131n:<\/strong><\/p>\n<p>Disk kotas\u0131, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n veya gruplar\u0131n kullanabilece\u011fi disk alan\u0131 miktar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlaman\u0131za olanak tan\u0131r. Disk kotas\u0131 kullanarak, disk alan\u0131n\u0131n adil bir \u015fekilde da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir ve disk dolulu\u011fu sorunlar\u0131n\u0131 \u00f6nleyebilirsiniz.<\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo apt <span class=\"hljs-keyword\">install<\/span> <span class=\"hljs-keyword\">quota<\/span>\r\nsudo quotacheck -avug\r\nsudo quotaon -avug\r\nsudo edquota kullanici_adi\r\n<\/code><\/pre>\n<p><strong>6. Log Y\u00f6netimini Yap\u0131land\u0131r\u0131n:<\/strong><\/p>\n<p>Log dosyalar\u0131, zamanla b\u00fcy\u00fcyerek \u00f6nemli miktarda disk alan\u0131 kaplayabilir. <code>logrotate<\/code> arac\u0131n\u0131 kullanarak log dosyalar\u0131n\u0131 otomatik olarak y\u00f6netebilirsiniz. <code>logrotate<\/code>, log dosyalar\u0131n\u0131 d\u00fczenli olarak d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr, s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131r ve siler.<\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo nano <span class=\"hljs-regexp\">\/etc\/<\/span>logrotate.conf\r\n<\/code><\/pre>\n<p><strong>7. LVM (Logical Volume Management) Kullan\u0131n:<\/strong><\/p>\n<p>LVM, disk alan\u0131n\u0131 daha esnek bir \u015fekilde y\u00f6netmenize olanak tan\u0131r. LVM ile, disk alan\u0131n\u0131 dinamik olarak yeniden boyutland\u0131rabilir, b\u00f6l\u00fcmleri birle\u015ftirebilir ve anl\u0131k g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler (snapshots) olu\u015fturabilirsiniz.<\/p>\n<p><strong>8. Bulut Depolama Kullan\u0131n:<\/strong><\/p>\n<p>Bulut depolama hizmetlerini kullanarak, disk alan\u0131ndan tasarruf edebilirsiniz. Dosyalar\u0131n\u0131z\u0131 buluta y\u00fckleyerek, yerel disk alan\u0131n\u0131zda yer a\u00e7abilirsiniz.<\/p>\n<p><strong>9. Dosya Sistemi Se\u00e7imini G\u00f6zden Ge\u00e7irin:<\/strong><\/p>\n<p>Farkl\u0131 dosya sistemleri, farkl\u0131 \u00f6zellikler ve performans karakteristikleri sunar. EXT4, Ubuntu&#8217;da yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan bir dosya sistemidir, ancak XFS, Btrfs gibi di\u011fer dosya sistemleri de belirli senaryolarda daha uygun olabilir. Dosya sistemi se\u00e7iminizi g\u00f6zden ge\u00e7irerek, disk alan\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131 ve performans\u0131 optimize edebilirsiniz.<\/p>\n<p><strong>10. Disk S\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 Etkinle\u015ftirin (Btrfs):<\/strong><\/p>\n<p>Btrfs dosya sistemi, \u015feffaf disk s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 destekler. Bu \u00f6zellik, dosyalar\u0131 otomatik olarak s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rarak disk alan\u0131ndan tasarruf etmenizi sa\u011flar.<\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\">mount -o compress=lzo <span class=\"hljs-regexp\">\/dev\/<\/span>sda1 <span class=\"hljs-regexp\">\/mnt\/<\/span>baglama_noktasi\r\n<\/code><\/pre>\n<p><strong>6.4. G\u00fcnl\u00fck Dosyalar\u0131n\u0131 (Log Files) Y\u00f6netme ve Ar\u015fivleme<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber&#8221; konumuzda, g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131 y\u00f6netmek, disk alan\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131 optimize etmek ve sunucunuzun performans\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in kritik bir \u00f6neme sahiptir. G\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131, sistem olaylar\u0131n\u0131, hatalar\u0131 ve di\u011fer \u00f6nemli bilgileri kaydeder. Zamanla, bu dosyalar \u00f6nemli miktarda disk alan\u0131 kaplayabilir ve hatta sunucunuzun performans\u0131n\u0131 olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle, g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131 d\u00fczenli olarak y\u00f6netmek, ar\u015fivlemek ve analiz etmek \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p><strong>G\u00fcnl\u00fck Dosyalar\u0131n\u0131n \u00d6nemi:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>Sorun Giderme:<\/strong> G\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131, sistemdeki sorunlar\u0131 gidermek i\u00e7in de\u011ferli bilgiler sa\u011flar. Hata mesajlar\u0131, uyar\u0131lar ve di\u011fer olaylar, sorunlar\u0131n nedenini belirlemenize ve \u00e7\u00f6zmenize yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/li>\n<li><strong>G\u00fcvenlik \u0130zleme:<\/strong> G\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131, g\u00fcvenlik olaylar\u0131n\u0131 izlemek i\u00e7in kullan\u0131labilir. Yetkisiz eri\u015fim giri\u015fimleri, sald\u0131r\u0131lar ve di\u011fer g\u00fcvenlik ihlalleri, g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131nda kaydedilir.<\/li>\n<li><strong>Performans Analizi:<\/strong> G\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131, sistem performans\u0131n\u0131 analiz etmek i\u00e7in kullan\u0131labilir. Uygulama yan\u0131t s\u00fcreleri, disk G\/\u00c7 i\u015flemleri ve di\u011fer performans metrikleri, g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131nda kaydedilir.<\/li>\n<li><strong>Uyumluluk:<\/strong> Baz\u0131 sekt\u00f6rlerde, belirli verilerin ve olaylar\u0131n kaydedilmesi yasal bir zorunluluktur. G\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131, bu uyumluluk gereksinimlerini kar\u015f\u0131laman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>G\u00fcnl\u00fck Dosyalar\u0131n\u0131 Y\u00f6netme Y\u00f6ntemleri:<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><strong>Logrotate Kullan\u0131m\u0131:<\/strong>\n<p><code>logrotate<\/code>, g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131 otomatik olarak y\u00f6netmek i\u00e7in yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan bir ara\u00e7t\u0131r. <code>logrotate<\/code>, g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131 d\u00fczenli olarak d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr, s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131r ve siler.<\/p>\n<ul>\n<li><strong><code>logrotate<\/code> Kurulumu:<\/strong>\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo apt <span class=\"hljs-keyword\">install<\/span> logrotate\r\n<\/code><\/pre>\n<\/li>\n<li><strong><code>logrotate<\/code> Yap\u0131land\u0131rmas\u0131:<\/strong>\n<p><code>logrotate<\/code> yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131 <code>\/etc\/logrotate.conf<\/code> ve <code>\/etc\/logrotate.d\/<\/code> dizininde bulunur. <code>\/etc\/logrotate.conf<\/code> dosyas\u0131, genel yap\u0131land\u0131rma ayarlar\u0131n\u0131 i\u00e7erir. <code>\/etc\/logrotate.d\/<\/code> dizini, her bir uygulama veya hizmet i\u00e7in ayr\u0131 yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131 i\u00e7erir.<\/p>\n<p>\u00d6rne\u011fin, Apache web sunucusu i\u00e7in bir <code>logrotate<\/code> yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki gibi olabilir:<\/p>\n<pre><code><span class=\"hljs-meta-keyword\">\/var\/<\/span>log<span class=\"hljs-meta-keyword\">\/apache2\/<\/span>*.<span class=\"hljs-class\">log <\/span>{\r\n    rotate <span class=\"hljs-number\">7<\/span>\r\n    daily\r\n    missingok\r\n    notifempty\r\n    delaycompress\r\n    compress\r\n    postrotate\r\n        <span class=\"hljs-meta-keyword\">\/usr\/<\/span>sbin\/apache2ctl configtest &gt; <span class=\"hljs-meta-keyword\">\/dev\/<\/span>null\r\n        if [ $? = <span class=\"hljs-number\">0<\/span> ]; then\r\n            <span class=\"hljs-meta-keyword\">\/usr\/<\/span>sbin\/apache2ctl graceful\r\n        fi\r\n    endscript\r\n}\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131, <code>\/var\/log\/apache2\/<\/code> dizinindeki t\u00fcm <code>.log<\/code> dosyalar\u0131 i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki i\u015flemleri ger\u00e7ekle\u015ftirir:<\/p>\n<ul>\n<li><code>rotate 7<\/code>: 7 adet d\u00f6nd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f g\u00fcnl\u00fck dosyas\u0131 saklar.<\/li>\n<li><code>daily<\/code>: G\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131 her g\u00fcn d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr.<\/li>\n<li><code>missingok<\/code>: G\u00fcnl\u00fck dosyas\u0131 yoksa hata vermez.<\/li>\n<li><code>notifempty<\/code>: G\u00fcnl\u00fck dosyas\u0131 bo\u015fsa d\u00f6nd\u00fcrmez.<\/li>\n<li><code>delaycompress<\/code>: D\u00f6nd\u00fcrmeden sonraki ilk d\u00f6nd\u00fcrmede s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131r.<\/li>\n<li><code>compress<\/code>: D\u00f6nd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131 s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131r.<\/li>\n<li><code>postrotate<\/code>: D\u00f6nd\u00fcrme i\u015fleminden sonra a\u015fa\u011f\u0131daki komutlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131r:\n<ul>\n<li><code>apache2ctl configtest<\/code>: Apache yap\u0131land\u0131rmas\u0131n\u0131 test eder.<\/li>\n<li><code>apache2ctl graceful<\/code>: Apache sunucusunu sorunsuz bir \u015fekilde yeniden ba\u015flat\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong><code>logrotate<\/code> Test Etme:<\/strong>\n<p><code>logrotate<\/code> yap\u0131land\u0131rmas\u0131n\u0131 test etmek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki komutu kullanabilirsiniz:<\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo logrotate -d <span class=\"hljs-regexp\">\/etc\/<\/span>logrotate.conf\r\n<\/code><\/pre>\n<p>Bu komut, <code>logrotate<\/code> yap\u0131land\u0131rmas\u0131n\u0131 test eder ve herhangi bir hata olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler.<\/li>\n<li><strong><code>logrotate<\/code> Manuel Olarak \u00c7al\u0131\u015ft\u0131rma:<\/strong>\n<p><code>logrotate<\/code>&#8216;i manuel olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki komutu kullanabilirsiniz:<\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\">sudo logrotate <span class=\"hljs-regexp\">\/etc\/<\/span>logrotate.conf\r\n<\/code><\/pre>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>G\u00fcnl\u00fck Seviyelerini Ayarlama:<\/strong>\n<p>Uygulamalar\u0131n\u0131z\u0131n ve hizmetlerinizin g\u00fcnl\u00fck seviyelerini ayarlayarak, kaydedilen g\u00fcnl\u00fck bilgilerinin miktar\u0131n\u0131 kontrol edebilirsiniz. Daha y\u00fcksek g\u00fcnl\u00fck seviyeleri (\u00f6rne\u011fin, DEBUG, TRACE), daha fazla bilgi kaydeder, ancak daha fazla disk alan\u0131 t\u00fcketir. Daha d\u00fc\u015f\u00fck g\u00fcnl\u00fck seviyeleri (\u00f6rne\u011fin, ERROR, FATAL), daha az bilgi kaydeder, ancak sorun giderme i\u00e7in yeterli bilgi sa\u011flamayabilir.<\/li>\n<li><strong>G\u00fcnl\u00fck Dosyalar\u0131n\u0131 Ar\u015fivleme:<\/strong>\n<p>S\u0131k kullanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131 ar\u015fivleyerek, disk alan\u0131ndan tasarruf edebilirsiniz. Ar\u015fivleme, g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131 tek bir dosyada birle\u015ftirerek ve s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rarak yap\u0131l\u0131r. <code>tar<\/code> komutu, ar\u015fivleme i\u00e7in yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan bir ara\u00e7t\u0131r.<\/p>\n<pre><code class=\"lang-bash\">tar -czvf arsiv_adi.tar.gz \/<span class=\"hljs-built_in\">var<\/span>\/<span class=\"hljs-built_in\">log<\/span>\/apache2\/*.<span class=\"hljs-built_in\">log<\/span>\r\n<\/code><\/pre>\n<\/li>\n<li><strong>G\u00fcnl\u00fck Dosyalar\u0131n\u0131 Uzak Bir Sunucuya G\u00f6nderme:<\/strong>\n<p>G\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131 yerel disk alan\u0131n\u0131zda saklamak yerine, uzak bir sunucuya g\u00f6nderebilirsiniz. Bu, disk alan\u0131ndan tasarruf etmenizi ve g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131 merkezi bir konumda y\u00f6netmenizi sa\u011flar. <code>rsyslog<\/code> ve <code>syslog-ng<\/code> gibi ara\u00e7lar, g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131 uzak bir sunucuya g\u00f6ndermek i\u00e7in kullan\u0131labilir.<\/li>\n<li><strong>G\u00fcnl\u00fck Analizi Ara\u00e7lar\u0131 Kullanma:<\/strong>\n<p>G\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131 analiz etmek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli ara\u00e7lar mevcuttur. Bu ara\u00e7lar, g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131ndaki kal\u0131plar\u0131, trendleri ve anormallikleri belirlemenize yard\u0131mc\u0131 olabilir. <code>grep<\/code>, <code>awk<\/code>, <code>sed<\/code> gibi komut sat\u0131r\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131 veya Splunk, ELK Stack (Elasticsearch, Logstash, Kibana) gibi daha geli\u015fmi\u015f ara\u00e7lar\u0131 kullanabilirsiniz.<\/li>\n<li><strong>G\u00fcnl\u00fck Dosyalar\u0131n\u0131 D\u00fczenli Olarak Kontrol Etme:<\/strong>\n<p>G\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131 d\u00fczenli olarak kontrol ederek, sistemdeki sorunlar\u0131 erkenden tespit edebilirsiniz. Hata mesajlar\u0131, uyar\u0131lar ve di\u011fer olaylar, potansiyel sorunlar\u0131n belirtisi olabilir.<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>\u00d6rnek Senaryolar:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>Senaryo 1: Disk Alan\u0131 Dolulu\u011fu Sorunu<\/strong>\n<p>Sunucunuzda disk alan\u0131 dolulu\u011fu sorunu ya\u015f\u0131yorsan\u0131z, g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131 kontrol ederek, hangi g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131n en fazla disk alan\u0131 kaplad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirleyin. <code>du -hs \/var\/log\/* | sort -rh | head -10<\/code> komutunu kullanarak, <code>\/var\/log\/<\/code> dizinindeki en b\u00fcy\u00fck 10 dosyay\u0131 listeleyebilirsiniz. Daha sonra, bu g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131 y\u00f6netmek i\u00e7in <code>logrotate<\/code>&#8216;i yap\u0131land\u0131rabilir, gereksiz g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131 silebilir veya g\u00fcnl\u00fck seviyelerini d\u00fc\u015f\u00fcrebilirsiniz.<\/li>\n<li><strong>Senaryo 2: G\u00fcvenlik \u0130hlali Tespiti<\/strong>\n<p>Sunucunuzda bir g\u00fcvenlik ihlali oldu\u011fundan \u015f\u00fcpheleniyorsan\u0131z, g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131 kontrol ederek, yetkisiz eri\u015fim giri\u015fimlerini, sald\u0131r\u0131lar\u0131 ve di\u011fer g\u00fcvenlik ihlallerini tespit edebilirsiniz. <code>grep<\/code> komutunu kullanarak, belirli kal\u0131plar\u0131 veya anahtar kelimeleri (\u00f6rne\u011fin, &#8220;failed login&#8221;, &#8220;authentication error&#8221;) arayabilirsiniz.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu b\u00f6l\u00fcmde, &#8220;Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber&#8221; konumuzun disk geni\u015fletme sonras\u0131 kontrol ve optimizasyon a\u015famas\u0131n\u0131 ele ald\u0131k. Geni\u015fletilmi\u015f disk alan\u0131n\u0131 do\u011frulama, performans\u0131 izleme, disk alan\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131 optimize etme ve g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131 y\u00f6netme konular\u0131n\u0131 detayl\u0131 bir \u015fekilde inceledik. Bu ad\u0131mlar\u0131 izleyerek, sunucunuzun performans\u0131n\u0131 en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131karabilir, disk alan\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131 optimize edebilir ve uzun vadeli istikrar\u0131n\u0131 sa\u011flayabilirsiniz. Unutmay\u0131n, disk y\u00f6netimi s\u00fcrekli bir s\u00fcre\u00e7tir ve d\u00fczenli olarak izleme, optimizasyon ve bak\u0131m yaparak sunucunuzun sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyabilirsiniz. Disk geni\u015fletme i\u015flemi sadece bir ba\u015flang\u0131\u00e7t\u0131r, ger\u00e7ek de\u011fer, yeni disk alan\u0131n\u0131 nas\u0131l y\u00f6netti\u011finizde ve optimize etti\u011finizde ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n<h2 id=\"7-sorun-giderme-s-k-kar-la-lan-hatalar-ve-z-mleri\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"7_Sorun_Giderme_Sik_Karsilasilan_Hatalar_ve_Cozumleri\"><\/span>7. Sorun Giderme: S\u0131k Kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan Hatalar ve \u00c7\u00f6z\u00fcmleri<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><strong>7. Sorun Giderme: S\u0131k Kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan Hatalar ve \u00c7\u00f6z\u00fcmleri<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber&#8221; konulu bu kapsaml\u0131 rehberimizin bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, disk geni\u015fletme i\u015flemi s\u0131ras\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilecek en yayg\u0131n hatalar\u0131 ve bu hatalar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini ele alaca\u011f\u0131z. Disk geni\u015fletme, karma\u015f\u0131k bir i\u015flem olabilir ve her zaman sorunsuz gitmeyebilir. Bu b\u00f6l\u00fcmde, size her t\u00fcrl\u00fc zorlu\u011fun \u00fcstesinden gelmeniz i\u00e7in gereken bilgi ve ara\u00e7lar\u0131 sunmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yoruz. Amac\u0131m\u0131z, disk geni\u015fletme s\u00fcrecini daha az<\/p>\n<h2 id=\"8-sonu-ubuntu-sunucuda-ba-ar-l-disk-geni-letme\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"8_Sonuc_Ubuntu_Sunucuda_Basarili_Disk_Genisletme\"><\/span>8. Sonu\u00e7: Ubuntu Sunucuda Ba\u015far\u0131l\u0131 Disk Geni\u015fletme<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Ubuntu sunucunuzda disk geni\u015fletme yolculu\u011funun sonuna geldiniz! Bu kapsaml\u0131 &#8220;Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber&#8221; boyunca, disk alan\u0131 yetersizli\u011finin nedenlerinden, yedekleme stratejilerine, b\u00f6l\u00fcmleme ara\u00e7lar\u0131ndan dosya sistemi optimizasyonuna kadar bir\u00e7ok \u00f6nemli konuyu ele ald\u0131k. Sanal sunucularda (VPS) ve fiziksel sunucularda disk geni\u015fletme ad\u0131mlar\u0131n\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak inceledik ve s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan hatalar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini sunduk. Bu b\u00f6l\u00fcmde, \u00f6\u011frendiklerimizi \u00f6zetleyecek, g\u00fcvenlik \u00f6nlemlerini hat\u0131rlatacak, gelecekteki disk y\u00f6netimi stratejileri hakk\u0131nda tavsiyelerde bulunacak ve ek kaynaklar sunaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<p><strong>8.1. \u00d6zet: Ad\u0131m Ad\u0131m Rehberin Tekrar\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Bu rehberin ana amac\u0131, &#8220;Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber&#8221; ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda, disk geni\u015fletme i\u015flemini kolayca takip edilebilir ad\u0131mlara b\u00f6lerek size rehberlik etmekti. \u015eimdi, \u00f6\u011frendiklerimizi k\u0131saca tekrar g\u00f6zden ge\u00e7irelim:<\/p>\n<ol>\n<li><strong>Giri\u015f: Disk Alan\u0131 Neden Geni\u015fletilir?<\/strong> Disk alan\u0131n\u0131n dolulu\u011funun nedenlerini (g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131, uygulama verileri, yedeklemeler, ge\u00e7ici dosyalar) ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 (performans sorunlar\u0131, uygulama hatalar\u0131, sistem \u00e7\u00f6kmesi, veri kayb\u0131, g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131) inceledik. Sanal sunucular (VPS) ve fiziksel sunucular aras\u0131ndaki farklar\u0131 ve bunlar\u0131n disk y\u00f6netimi \u00fczerindeki etkilerini de\u011ferlendirdik. Veri kayb\u0131 olmadan disk geni\u015fletmenin neden bu kadar \u00f6nemli oldu\u011funu vurgulad\u0131k.<\/li>\n<li><strong>Haz\u0131rl\u0131k: Disk Geni\u015fletme \u00d6ncesi Yap\u0131lmas\u0131 Gerekenler.<\/strong> Mevcut disk alan\u0131n\u0131 <code>df -h<\/code> komutuyla kontrol etmenin \u00f6nemini ve nas\u0131l yorumlanaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendik. Tam yedekleme ve art\u0131ml\u0131 yedekleme gibi yedekleme stratejilerini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131k ve sunucunuz i\u00e7in en uygun olan\u0131 se\u00e7menize yard\u0131mc\u0131 olduk. SSH eri\u015fimi ve root yetkilerinin gereklili\u011fini ve g\u00fcvenli bir \u015fekilde nas\u0131l elde edilece\u011fini anlatt\u0131k. MBR ve GPT disk b\u00f6l\u00fcmleme \u015femalar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131k ve hangisinin sunucunuz i\u00e7in daha uygun oldu\u011funa karar vermenize yard\u0131mc\u0131 olduk.<\/li>\n<li><strong>Sanal Sunucularda (VPS) Disk Geni\u015fletme Ad\u0131mlar\u0131.<\/strong> VPS sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n kontrol paneli \u00fczerinden disk boyutunu nas\u0131l art\u0131raca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ad\u0131m ad\u0131m g\u00f6sterdik. SSH ile sunucuya ba\u011flanarak disk alan\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011fini nas\u0131l do\u011frulayaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 anlatt\u0131k. <code>fdisk<\/code>, <code>parted<\/code> ve <code>growpart<\/code> gibi b\u00f6l\u00fcmleme ara\u00e7lar\u0131n\u0131 ve nas\u0131l kullan\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 detayl\u0131 olarak inceledik. <code>growpart<\/code> komutu ile b\u00f6l\u00fcm\u00fc otomatik olarak nas\u0131l geni\u015fletece\u011finizi ad\u0131m ad\u0131m g\u00f6sterdik.<\/li>\n<li><strong>Fiziksel Sunucularda Disk Geni\u015fletme Ad\u0131mlar\u0131.<\/strong> Yeni bir fiziksel diski sunucuya nas\u0131l ekleyece\u011finizi ve tan\u0131tabilece\u011finizi ad\u0131m ad\u0131m g\u00f6sterdik. RAID yap\u0131land\u0131rmalar\u0131n\u0131 ve farkl\u0131 RAID seviyelerini (RAID 0, RAID 1, RAID 5, RAID 6, RAID 10) kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131k. mdadm ile yaz\u0131l\u0131m RAID yap\u0131land\u0131rmas\u0131n\u0131n nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 anlatt\u0131k. LVM (Logical Volume Management) kullan\u0131m\u0131n\u0131n avantajlar\u0131n\u0131 ve LVM ile mant\u0131ksal hacim (Logical Volume) geni\u015fletmenin nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 detayl\u0131 olarak inceledik.<\/li>\n<li><strong>Dosya Sistemi Geni\u015fletme: EXT4 Dosya Sistemi \u00d6rne\u011fi.<\/strong> <code>resize2fs<\/code> komutu ile EXT4 dosya sistemini nas\u0131l geni\u015fletece\u011finizi ad\u0131m ad\u0131m g\u00f6sterdik. Dosya sistemi tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etmek i\u00e7in <code>fsck<\/code> komutunun nas\u0131l kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 anlatt\u0131k. Dosya sistemi geni\u015fletme s\u0131ras\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilecek hatalar\u0131 ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini sunduk. XFS ve Btrfs gibi farkl\u0131 dosya sistemleri i\u00e7in geni\u015fletme y\u00f6ntemlerini k\u0131saca \u00f6zetledik.<\/li>\n<li><strong>Disk Geni\u015fletme Sonras\u0131 Kontrol ve Optimizasyon.<\/strong> Geni\u015fletilmi\u015f disk alan\u0131n\u0131 <code>df -h<\/code> komutuyla nas\u0131l do\u011frulayaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 tekrar hat\u0131rlatt\u0131k. Performans\u0131 izlemek i\u00e7in <code>iostat<\/code> ve <code>iotop<\/code> komutlar\u0131n\u0131n nas\u0131l kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 ve \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131n nas\u0131l yorumlanaca\u011f\u0131n\u0131 detayl\u0131 olarak inceledik. Disk alan\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131 optimize etmek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli ipu\u00e7lar\u0131 sunduk (gereksiz dosyalar\u0131 temizleme, dosyalar\u0131 s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma, gereksiz verileri ar\u015fivleme, sembolik ba\u011flant\u0131lar kullanma, disk kotas\u0131 kullanma, log y\u00f6netimi, LVM kullanma, bulut depolama kullanma, dosya sistemi se\u00e7imini g\u00f6zden ge\u00e7irme). G\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131 (Log Files) y\u00f6netme ve ar\u015fivleme y\u00f6ntemlerini (logrotate kullan\u0131m\u0131, g\u00fcnl\u00fck seviyelerini ayarlama, g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131 uzak bir sunucuya g\u00f6nderme, g\u00fcnl\u00fck analizi ara\u00e7lar\u0131 kullanma) detayl\u0131 olarak anlatt\u0131k.<\/li>\n<li><strong>Sorun Giderme: S\u0131k Kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan Hatalar ve \u00c7\u00f6z\u00fcmleri.<\/strong> Disk geni\u015fletme i\u015flemi s\u0131ras\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilecek s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan hatalar\u0131 ve bu hatalar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini ad\u0131m ad\u0131m anlatt\u0131k. &#8220;Invalid Partition Table&#8221; hatas\u0131, &#8220;Filesystem is mounted read-only&#8221; hatas\u0131 ve LVM ile ilgili hatalar gibi spesifik sorunlara odakland\u0131k. Uzman deste\u011fi alman\u0131n \u00f6nemini vurgulad\u0131k.<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>8.2. G\u00fcvenlik \u00d6nlemlerini Hat\u0131rlatma<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber&#8221; boyunca, g\u00fcvenlik \u00f6nlemlerinin \u00f6nemi defalarca vurguland\u0131. Disk geni\u015fletme i\u015flemi s\u0131ras\u0131nda veri kayb\u0131n\u0131 \u00f6nlemek ve sunucunuzun g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6nlemleri tekrar hat\u0131rlatmakta fayda var:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Yedekleme (Backup):<\/strong> Disk geni\u015fletme i\u015flemine ba\u015flamadan \u00f6nce mutlaka sunucunuzun tam yede\u011fini al\u0131n. Yedekleme, veri kayb\u0131n\u0131 \u00f6nlemenin en etkili yoludur. Yedeklemenin do\u011fru ve eksiksiz oldu\u011fundan emin olmak i\u00e7in yede\u011fi d\u00fczenli olarak test edin.<\/li>\n<li><strong>G\u00fc\u00e7 Kayna\u011f\u0131:<\/strong> Disk geni\u015fletme i\u015flemi s\u0131ras\u0131nda kesintisiz g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 (UPS) kullan\u0131n. Ani bir g\u00fc\u00e7 kesintisi, veri kayb\u0131na veya dosya sistemi bozulmas\u0131na neden olabilir.<\/li>\n<li><strong>Do\u011fru Ara\u00e7lar\u0131 Kullan\u0131n:<\/strong> Disk geni\u015fletme i\u00e7in do\u011fru ve g\u00fcvenilir ara\u00e7lar\u0131 kullan\u0131n. Bu rehberde \u00f6nerilen ara\u00e7lar, yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan ve g\u00fcvenilirli\u011fi kan\u0131tlanm\u0131\u015f ara\u00e7lard\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Ad\u0131m Ad\u0131m Talimatlar\u0131 \u0130zleyin:<\/strong> Disk geni\u015fletme i\u015flemini ad\u0131m ad\u0131m talimatlar\u0131 dikkatlice izleyerek ger\u00e7ekle\u015ftirin. Emin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir ad\u0131m varsa, durun ve ara\u015ft\u0131r\u0131n veya bir uzmandan yard\u0131m al\u0131n.<\/li>\n<li><strong>Test Ortam\u0131nda Deneyin:<\/strong> M\u00fcmk\u00fcnse, disk geni\u015fletme i\u015flemini \u00f6ncelikle bir test ortam\u0131nda deneyin. Bu, ger\u00e7ek sunucunuzda hata yapma riskini ortadan kald\u0131r\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Root Yetkilerini Dikkatli Kullan\u0131n:<\/strong> Root yetkilerini yaln\u0131zca gerekli oldu\u011funda kullan\u0131n ve her zaman en az ayr\u0131cal\u0131k ilkesini uygulay\u0131n.<\/li>\n<li><strong>G\u00fcvenlik Duvar\u0131n\u0131 Yap\u0131land\u0131r\u0131n:<\/strong> Sunucunuzun g\u00fcvenlik duvar\u0131n\u0131 do\u011fru bir \u015fekilde yap\u0131land\u0131r\u0131n ve gereksiz portlar\u0131 kapat\u0131n.<\/li>\n<li><strong>Yaz\u0131l\u0131m\u0131 G\u00fcncel Tutun:<\/strong> Sunucunuzdaki t\u00fcm yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 (i\u015fletim sistemi, uygulamalar, g\u00fcvenlik ara\u00e7lar\u0131) g\u00fcncel tutun. Yaz\u0131l\u0131m g\u00fcncellemeleri, g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 kapat\u0131r ve performans\u0131 art\u0131r\u0131r.<\/li>\n<li><strong>SSH G\u00fcvenli\u011fini Art\u0131r\u0131n:<\/strong> SSH g\u00fcvenli\u011fini art\u0131rmak i\u00e7in \u015fifre tabanl\u0131 kimlik do\u011frulama yerine anahtar tabanl\u0131 kimlik do\u011frulama kullan\u0131n ve root kullan\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n SSH ile oturum a\u00e7mas\u0131n\u0131 engelleyin.<\/li>\n<li><strong>\u0130ki Fakt\u00f6rl\u00fc Kimlik Do\u011frulama Kullan\u0131n:<\/strong> M\u00fcmk\u00fcnse, sunucunuza eri\u015fim i\u00e7in iki fakt\u00f6rl\u00fc kimlik do\u011frulama kullan\u0131n. Bu, hesab\u0131n\u0131z\u0131n g\u00fcvenli\u011fini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131r\u0131r.<\/li>\n<li><strong>D\u00fczenli G\u00fcvenlik Taramalar\u0131 Yap\u0131n:<\/strong> Sunucunuzda d\u00fczenli olarak g\u00fcvenlik taramalar\u0131 yaparak, g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 ve k\u00f6t\u00fc ama\u00e7l\u0131 yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 tespit edin.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>8.3. Gelecekteki Disk Y\u00f6netimi Stratejileri<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber&#8221; ile disk geni\u015fletme i\u015flemini ba\u015far\u0131yla tamamlad\u0131n\u0131z. Ancak, disk y\u00f6netimi s\u00fcrekli bir s\u00fcre\u00e7tir ve gelecekteki ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in stratejik bir yakla\u015f\u0131m benimsemeniz \u00f6nemlidir. \u0130\u015fte gelecekteki disk y\u00f6netimi stratejileri i\u00e7in baz\u0131 tavsiyeler:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Kapasite Planlamas\u0131:<\/strong> Disk alan\u0131n\u0131z\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131 d\u00fczenli olarak izleyin ve gelecekteki ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131z\u0131 tahmin etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. Uygulamalar\u0131n\u0131z\u0131n ve verilerinizin b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak, ne zaman ek disk alan\u0131na ihtiyac\u0131n\u0131z olaca\u011f\u0131n\u0131 planlay\u0131n.<\/li>\n<li><strong>Otomatik \u0130zleme ve Uyar\u0131lar:<\/strong> Disk alan\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131 otomatik olarak izleyen ve belirli e\u015fiklere ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda sizi uyaran ara\u00e7lar kullan\u0131n. Bu, disk dolulu\u011fu sorunlar\u0131n\u0131 erkenden tespit etmenize ve \u00f6nlem alman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olur.<\/li>\n<li><strong>Bulut Tabanl\u0131 \u00c7\u00f6z\u00fcmler:<\/strong> Bulut tabanl\u0131 depolama \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini de\u011ferlendirin. Bulut depolama, esnek ve \u00f6l\u00e7eklenebilir bir depolama \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc sunar ve disk y\u00f6netimi karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltabilir.<\/li>\n<li><strong>Depolama Katmanlama:<\/strong> S\u0131k kullan\u0131lan verileri h\u0131zl\u0131 depolama cihazlar\u0131nda (\u00f6rne\u011fin, SSD) ve seyrek kullan\u0131lan verileri daha yava\u015f depolama cihazlar\u0131nda (\u00f6rne\u011fin, HDD) saklayarak depolama maliyetlerini optimize edin.<\/li>\n<li><strong>Veri Tekrarlama:<\/strong> Veri tekille\u015ftirme (data deduplication), ayn\u0131 verilerin birden fazla kopyas\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rarak disk alan\u0131ndan tasarruf etmenizi sa\u011flar.<\/li>\n<li><strong>Ar\u015fivleme Politikalar\u0131:<\/strong> Eski ve seyrek kullan\u0131lan verileri otomatik olarak ar\u015fivleyen politikalar olu\u015fturun. Ar\u015fivlenmi\u015f veriler, daha ucuz depolama ortamlar\u0131nda saklanabilir.<\/li>\n<li><strong>Otomatik Temizleme:<\/strong> Ge\u00e7ici dosyalar\u0131, eski g\u00fcnl\u00fck dosyalar\u0131n\u0131 ve di\u011fer gereksiz verileri otomatik olarak temizleyen betikler veya ara\u00e7lar kullan\u0131n.<\/li>\n<li><strong>Disk Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0130zleme:<\/strong> Disklerinizin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenli olarak izleyin. SMART (Self-Monitoring, Analysis and Reporting Technology) verilerini kullanarak disk ar\u0131zalar\u0131n\u0131 \u00f6nceden tespit edebilirsiniz.<\/li>\n<li><strong>RAID ve Yedekleme:<\/strong> Veri kayb\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in RAID yap\u0131land\u0131rmas\u0131 ve d\u00fczenli yedekleme stratejileri uygulay\u0131n. Yedeklemelerinizi d\u00fczenli olarak test edin ve farkl\u0131 bir konumda saklay\u0131n.<\/li>\n<li><strong>LVM Kullan\u0131m\u0131:<\/strong> LVM (Logical Volume Management) kullanarak disk alan\u0131n\u0131 daha esnek bir \u015fekilde y\u00f6netin. LVM, disk alan\u0131n\u0131 dinamik olarak yeniden boyutland\u0131rman\u0131za, b\u00f6l\u00fcmleri birle\u015ftirmenize ve anl\u0131k g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler (snapshots) olu\u015fturman\u0131za olanak tan\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Dok\u00fcmantasyon:<\/strong> Disk y\u00f6netimi stratejilerinizi ve prosed\u00fcrlerinizi detayl\u0131 bir \u015fekilde dok\u00fcmante edin. Bu, disk y\u00f6netimi g\u00f6revlerini daha kolay ve tutarl\u0131 bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirmenize yard\u0131mc\u0131 olur.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>8.4. Ek Kaynaklar ve \u0130leri Okuma \u00d6nerileri<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber&#8221; ile disk geni\u015fletme konusunda temel bilgileri edindiniz. Ancak, disk y\u00f6netimi karma\u015f\u0131k bir konu ve daha fazla bilgi edinmek isteyebilirsiniz. \u0130\u015fte size yard\u0131mc\u0131 olabilecek baz\u0131 ek kaynaklar ve ileri okuma \u00f6nerileri:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Ubuntu Resmi Belgeleri:<\/strong> Ubuntu&#8217;nun resmi belgeleri, disk y\u00f6netimi, dosya sistemleri ve di\u011fer sistem y\u00f6netimi konular\u0131nda kapsaml\u0131 bilgiler sunar. (<a href=\"https:\/\/ubuntu.com\/server\/docs\">https:\/\/ubuntu.com\/server\/docs<\/a>)<\/li>\n<li><strong>Red Hat Enterprise Linux Belgeleri:<\/strong> Red Hat Enterprise Linux (RHEL) belgeleri, LVM, RAID ve di\u011fer depolama teknolojileri hakk\u0131nda detayl\u0131 bilgiler sunar. RHEL belgeleri, Ubuntu sunucular\u0131nda da uygulanabilen bir\u00e7ok kavram ve tekni\u011fi kapsar. (<a href=\"https:\/\/access.redhat.com\/documentation\/en-us\/red_hat_enterprise_linux\/\">https:\/\/access.redhat.com\/documentation\/en-us\/red_hat_enterprise_linux\/<\/a>)<\/li>\n<li><strong>Arch Linux Wiki:<\/strong> Arch Linux Wiki, disk y\u00f6netimi, dosya sistemleri ve di\u011fer sistem y\u00f6netimi konular\u0131nda \u00e7ok say\u0131da makale i\u00e7erir. Arch Linux Wiki, di\u011fer Linux da\u011f\u0131t\u0131mlar\u0131 i\u00e7in de ge\u00e7erli olan bir\u00e7ok bilgi sunar. (<a href=\"https:\/\/wiki.archlinux.org\/\">https:\/\/wiki.archlinux.org\/<\/a>)<\/li>\n<li><strong>Linux Man Sayfalar\u0131:<\/strong> Linux komutlar\u0131n\u0131n (\u00f6rne\u011fin, <code>df<\/code>, <code>fdisk<\/code>, <code>parted<\/code>, <code>resize2fs<\/code>, <code>fsck<\/code>, <code>iostat<\/code>, <code>iotop<\/code>, <code>logrotate<\/code>) man sayfalar\u0131, komutlar\u0131n kullan\u0131m\u0131 ve se\u00e7enekleri hakk\u0131nda detayl\u0131 bilgiler sunar. Terminalde <code>man komut_adi<\/code> komutunu kullanarak man sayfalar\u0131na eri\u015febilirsiniz.<\/li>\n<li><strong>Online Forumlar ve Topluluklar:<\/strong> Stack Overflow, Server Fault ve Ubuntu Forums gibi online forumlar ve topluluklar, disk y\u00f6netimi sorunlar\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmak ve di\u011fer sistem y\u00f6neticileriyle bilgi payla\u015fmak i\u00e7in harika kaynaklard\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Kitaplar:<\/strong> Linux sistem y\u00f6netimi, depolama y\u00f6netimi ve performans optimizasyonu konular\u0131nda bir\u00e7ok kitap mevcuttur. Bu kitaplar, daha derinlemesine bilgi edinmek ve sistem y\u00f6netimi becerilerinizi geli\u015ftirmek i\u00e7in faydal\u0131 olabilir.<\/li>\n<li><strong>Bloglar ve Makaleler:<\/strong> Sistem y\u00f6netimi, depolama y\u00f6netimi ve performans optimizasyonu konular\u0131nda bir\u00e7ok blog ve makale mevcuttur. Bu kaynaklar, g\u00fcncel trendleri ve en iyi uygulamalar\u0131 takip etmenize yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Umar\u0131z &#8220;Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber&#8221; size Ubuntu sunucunuzda disk geni\u015fletme i\u015flemini ba\u015far\u0131yla tamamlaman\u0131z i\u00e7in gereken t\u00fcm bilgileri sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Disk geni\u015fletme, \u00f6nemli bir sistem y\u00f6netimi g\u00f6revidir ve do\u011fru planlama, haz\u0131rl\u0131k ve uygulama ile veri kayb\u0131 riskini en aza indirebilir ve sunucunuzun performans\u0131n\u0131 art\u0131rabilirsiniz. Bu rehberde \u00f6\u011frendiklerinizi uygulayarak, sunucunuzun disk alan\u0131n\u0131 etkili bir \u015fekilde y\u00f6netebilir, gelecekteki ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131layabilir ve uzun vadeli istikrar\u0131n\u0131 sa\u011flayabilirsiniz.<\/p>\n<p>Unutmay\u0131n, disk y\u00f6netimi s\u00fcrekli bir s\u00fcre\u00e7tir ve d\u00fczenli olarak izleme, optimizasyon ve bak\u0131m yaparak sunucunuzun sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyabilirsiniz. Bu rehberde sunulan bilgiler, sadece bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131d\u0131r. Disk y\u00f6netimi konusunda daha fazla bilgi edinmek ve becerilerinizi geli\u015ftirmek i\u00e7in ek kaynaklar\u0131 ve ileri okuma \u00f6nerilerini kullan\u0131n. Ba\u015far\u0131l\u0131 bir disk y\u00f6netimi yolculu\u011fu dileriz!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber: Veri Kayb\u0131 Yok! 1. Giri\u015f: Ubuntu Sunucuda Disk Alan\u0131 Neden Geni\u015fletilir? Ubuntu sunucu d\u00fcnyas\u0131na ho\u015f geldiniz! Bu kapsaml\u0131 rehberde, Ubuntu sunucuda disk nas\u0131l geni\u015fletilir ad\u0131m ad\u0131m rehber konusunu derinlemesine inceleyece\u011fiz. Sunucunuzun disk alan\u0131n\u0131n yetersiz kalmas\u0131, performans sorunlar\u0131ndan veri kayb\u0131na kadar \u00e7e\u015fitli olumsuz sonu\u00e7lara yol a\u00e7abilir. Bu nedenle, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9042,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[122],"tags":[17607,17611,17609,17608,17610,8781,9771,17624,17625,17613,17612,17631,17627,17619,17615,17616,17626,17623,17629,7408,17620,17614,17628,17621,17617,17606,17605,17622,17618,17630,9287],"class_list":["post-9041","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-linux","tag-disk-genisletme","tag-growpart","tag-lvm","tag-rehber","tag-resize2fs","tag-linux","tag-raid","tag-ubuntu-disk-alani-artirma","tag-ubuntu-disk-bolumu-buyutme","tag-ubuntu-disk-buyutme","tag-ubuntu-disk-genisletme","tag-ubuntu-disk-genisletme-adimlari","tag-ubuntu-diski-uzatma","tag-ubuntu-ext4-disk-genisletme","tag-ubuntu-lvm-disk-genisletme","tag-ubuntu-partition-genisletme","tag-ubuntu-root-disk-genisletme","tag-ubuntu-server-disk-alani-artirma","tag-ubuntu-server-lvm-genisletme","tag-ubuntu-sunucu","tag-ubuntu-sunucu-disk-buyutme","tag-ubuntu-sunucu-disk-genisletme","tag-ubuntu-sunucu-disk-yonetimi","tag-ubuntu-sunucu-lvm-buyutme","tag-ubuntu-sunucuda-disk-ekleme","tag-ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber","tag-ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok","tag-ubuntu-terminal-disk-genisletme","tag-ubuntu-veri-kaybi-olmadan-disk-genisletme","tag-ubuntu-veri-kayipsiz-disk-buyutme","tag-veri-kaybi"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber: Veri Kayb\u0131 Yok! - Vipservis Blog<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Ubuntu sunucunuzda disk alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmek mi istiyorsunuz? Ad\u0131m ad\u0131m, veri kayb\u0131 olmadan Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber ile \u00f6\u011frenin!\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber: Veri Kayb\u0131 Yok! - Vipservis Blog\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ubuntu sunucunuzda disk alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmek mi istiyorsunuz? Ad\u0131m ad\u0131m, veri kayb\u0131 olmadan Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber ile \u00f6\u011frenin!\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Vipservis Blog\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/vipserviscom\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-07-16T17:36:08+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ubuntu-disk-genisletme-1024x683.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"683\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Vipservis\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@vipserviscom\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@vipserviscom\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Vipservis\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"62 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/\"},\"author\":{\"name\":\"Vipservis\",\"@id\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/#\/schema\/person\/cdb61a7e4f2eef5e8f9550829d769ed2\"},\"headline\":\"Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber: Veri Kayb\u0131 Yok!\",\"datePublished\":\"2025-07-16T17:36:08+00:00\",\"dateModified\":\"2025-07-16T17:36:08+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/\"},\"wordCount\":15023,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ubuntu-disk-genisletme.png\",\"keywords\":[\"\\\"disk geni\u015fletme\\\"\",\"\\\"growpart\",\"\\\"LVM\\\"\",\"\\\"rehber\\\"\",\"\\\"resize2fs\\\"\",\"linux\",\"raid\",\"ubuntu disk alan\u0131 art\u0131rma\",\"ubuntu disk b\u00f6l\u00fcm\u00fc b\u00fcy\u00fctme\",\"ubuntu disk b\u00fcy\u00fctme\",\"ubuntu disk geni\u015fletme\",\"ubuntu disk geni\u015fletme ad\u0131mlar\u0131\",\"ubuntu diski uzatma\",\"ubuntu ext4 disk geni\u015fletme\",\"ubuntu lvm disk geni\u015fletme\",\"ubuntu partition geni\u015fletme\",\"ubuntu root disk geni\u015fletme\",\"ubuntu server disk alan\u0131 art\u0131rma\",\"ubuntu server lvm geni\u015fletme\",\"Ubuntu sunucu\",\"ubuntu sunucu disk b\u00fcy\u00fctme\",\"ubuntu sunucu disk geni\u015fletme\",\"ubuntu sunucu disk y\u00f6netimi\",\"ubuntu sunucu lvm b\u00fcy\u00fctme\",\"ubuntu sunucuda disk ekleme\",\"Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber\",\"Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber: Veri Kayb\u0131 Yok!\",\"ubuntu terminal disk geni\u015fletme\",\"ubuntu veri kayb\u0131 olmadan disk geni\u015fletme\",\"ubuntu veri kay\u0131ps\u0131z disk b\u00fcy\u00fctme\",\"veri kayb\u0131\"],\"articleSection\":[\"Linux\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/\",\"url\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/\",\"name\":\"Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber: Veri Kayb\u0131 Yok! - Vipservis Blog\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ubuntu-disk-genisletme.png\",\"datePublished\":\"2025-07-16T17:36:08+00:00\",\"dateModified\":\"2025-07-16T17:36:08+00:00\",\"description\":\"Ubuntu sunucunuzda disk alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmek mi istiyorsunuz? Ad\u0131m ad\u0131m, veri kayb\u0131 olmadan Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber ile \u00f6\u011frenin!\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ubuntu-disk-genisletme.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ubuntu-disk-genisletme.png\",\"width\":1536,\"height\":1024},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber: Veri Kayb\u0131 Yok!\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/\",\"name\":\"Vipservis Blog\",\"description\":\"Vipservis Olarak 26 Y\u0131ll\u0131k Tecr\u00fcbemiz ile Cevap Arad\u0131\u011f\u0131n\u0131z T\u00fcm Sorular\u0131 Yaz\u0131yoruz.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/#organization\",\"name\":\"Vipservis Bili\u015fim ve \u0130nternet Teknolojileri\",\"url\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/logo-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/logo-1.png\",\"width\":500,\"height\":104,\"caption\":\"Vipservis Bili\u015fim ve \u0130nternet Teknolojileri\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/vipserviscom\",\"https:\/\/x.com\/vipserviscom\",\"https:\/\/www.instagram.com\/vipserviscom\",\"https:\/\/www.linkedin.com\/company\/vipservis?originalSubdomain=tr\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/#\/schema\/person\/cdb61a7e4f2eef5e8f9550829d769ed2\",\"name\":\"Vipservis\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-content\/litespeed\/avatar\/6600f3cb02baa85efeb72add678e6f83.jpg?ver=1781872387\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-content\/litespeed\/avatar\/6600f3cb02baa85efeb72add678e6f83.jpg?ver=1781872387\",\"caption\":\"Vipservis\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/vipservis.com\/blog\"],\"url\":\"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/author\/crawk\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber: Veri Kayb\u0131 Yok! - Vipservis Blog","description":"Ubuntu sunucunuzda disk alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmek mi istiyorsunuz? Ad\u0131m ad\u0131m, veri kayb\u0131 olmadan Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber ile \u00f6\u011frenin!","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber: Veri Kayb\u0131 Yok! - Vipservis Blog","og_description":"Ubuntu sunucunuzda disk alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmek mi istiyorsunuz? Ad\u0131m ad\u0131m, veri kayb\u0131 olmadan Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber ile \u00f6\u011frenin!","og_url":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/","og_site_name":"Vipservis Blog","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/vipserviscom","article_published_time":"2025-07-16T17:36:08+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":683,"url":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ubuntu-disk-genisletme-1024x683.png","type":"image\/png"}],"author":"Vipservis","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@vipserviscom","twitter_site":"@vipserviscom","twitter_misc":{"Yazan:":"Vipservis","Tahmini okuma s\u00fcresi":"62 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/"},"author":{"name":"Vipservis","@id":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/#\/schema\/person\/cdb61a7e4f2eef5e8f9550829d769ed2"},"headline":"Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber: Veri Kayb\u0131 Yok!","datePublished":"2025-07-16T17:36:08+00:00","dateModified":"2025-07-16T17:36:08+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/"},"wordCount":15023,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ubuntu-disk-genisletme.png","keywords":["\"disk geni\u015fletme\"","\"growpart","\"LVM\"","\"rehber\"","\"resize2fs\"","linux","raid","ubuntu disk alan\u0131 art\u0131rma","ubuntu disk b\u00f6l\u00fcm\u00fc b\u00fcy\u00fctme","ubuntu disk b\u00fcy\u00fctme","ubuntu disk geni\u015fletme","ubuntu disk geni\u015fletme ad\u0131mlar\u0131","ubuntu diski uzatma","ubuntu ext4 disk geni\u015fletme","ubuntu lvm disk geni\u015fletme","ubuntu partition geni\u015fletme","ubuntu root disk geni\u015fletme","ubuntu server disk alan\u0131 art\u0131rma","ubuntu server lvm geni\u015fletme","Ubuntu sunucu","ubuntu sunucu disk b\u00fcy\u00fctme","ubuntu sunucu disk geni\u015fletme","ubuntu sunucu disk y\u00f6netimi","ubuntu sunucu lvm b\u00fcy\u00fctme","ubuntu sunucuda disk ekleme","Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber","Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber: Veri Kayb\u0131 Yok!","ubuntu terminal disk geni\u015fletme","ubuntu veri kayb\u0131 olmadan disk geni\u015fletme","ubuntu veri kay\u0131ps\u0131z disk b\u00fcy\u00fctme","veri kayb\u0131"],"articleSection":["Linux"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/","url":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/","name":"Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber: Veri Kayb\u0131 Yok! - Vipservis Blog","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ubuntu-disk-genisletme.png","datePublished":"2025-07-16T17:36:08+00:00","dateModified":"2025-07-16T17:36:08+00:00","description":"Ubuntu sunucunuzda disk alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmek mi istiyorsunuz? Ad\u0131m ad\u0131m, veri kayb\u0131 olmadan Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber ile \u00f6\u011frenin!","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ubuntu-disk-genisletme.png","contentUrl":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ubuntu-disk-genisletme.png","width":1536,"height":1024},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/ubuntu-sunucuda-disk-nasil-genisletilir-adim-adim-rehber-veri-kaybi-yok\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ubuntu Sunucuda Disk Nas\u0131l Geni\u015fletilir Ad\u0131m Ad\u0131m Rehber: Veri Kayb\u0131 Yok!"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/#website","url":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/","name":"Vipservis Blog","description":"Vipservis Olarak 26 Y\u0131ll\u0131k Tecr\u00fcbemiz ile Cevap Arad\u0131\u011f\u0131n\u0131z T\u00fcm Sorular\u0131 Yaz\u0131yoruz.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/#organization","name":"Vipservis Bili\u015fim ve \u0130nternet Teknolojileri","url":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/logo-1.png","contentUrl":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/logo-1.png","width":500,"height":104,"caption":"Vipservis Bili\u015fim ve \u0130nternet Teknolojileri"},"image":{"@id":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/vipserviscom","https:\/\/x.com\/vipserviscom","https:\/\/www.instagram.com\/vipserviscom","https:\/\/www.linkedin.com\/company\/vipservis?originalSubdomain=tr"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/#\/schema\/person\/cdb61a7e4f2eef5e8f9550829d769ed2","name":"Vipservis","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-content\/litespeed\/avatar\/6600f3cb02baa85efeb72add678e6f83.jpg?ver=1781872387","contentUrl":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-content\/litespeed\/avatar\/6600f3cb02baa85efeb72add678e6f83.jpg?ver=1781872387","caption":"Vipservis"},"sameAs":["https:\/\/vipservis.com\/blog"],"url":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/author\/crawk\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9041","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9041"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9041\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9043,"href":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9041\/revisions\/9043"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9042"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9041"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9041"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vipservis.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9041"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}