Yakıt tasarrufu denildiğinde akla gelen ilk yöntemlerden biri daha yavaş sürmek oluyor. Yüksek hızlarda artan hava direnci düşünüldüğünde bunun güçlü bir dayanağı var ancak aracın ne kadar yakacağını yalnızca hız göstergesindeki rakam belirlemiyor.
Aracı yavaş kullanmak her zaman daha az mı yaktırır? Hayır. Çok düşük hızda yanlış viteste ilerlemek veya motoru aşırı düşük devirde yüksek yük altında bırakmak verimli olmayabilir. Yakıt tüketiminde hızın yanı sıra motor devri, seçilen vites, hızlanma şekli, trafik ve yol eğimi de rol oynar.
İçerikten Görseller
+1
Aracı yavaş kullanmak her zaman daha az mı yaktırır?
Otomobilin hızını düşürmek, belirli bir noktaya kadar yakıt tüketimini azaltabilir. Bunun en büyük sebeplerinden biri hava direncidir. Araç hızlandıkça havayı yarabilmek için ihtiyaç duyduğu güç hızla artar. Bu yüzden otoyolda 90 km/s ile ilerlemekle çok daha yüksek bir hızda gitmek arasında tüketim farkı oluşabilir.
Fakat buradan “ne kadar yavaş, o kadar ekonomik” sonucu çıkmaz. İçten yanmalı motorların farklı devir ve yük koşullarındaki verimliliği aynı değildir. Çok düşük hızda gereğinden düşük devirle yüksek viteste ilerlemek motordan fazla yük talep edebilir. Gereksiz şekilde düşük viteste gidildiğinde ise motor devri yükselir ve tüketim artabilir.
Dur-kalk trafiğinde ortalama hız çok düşük olduğu hâlde yakıt tüketiminin yüksek çıkması da bunun iyi bir örneğidir. Araç yavaş ilerler ancak sürekli hızlanır, fren yapar ve rölantide bekler.
Ekonomik sürüş için yalnızca düşük hızı hedeflemek yerine motoru uygun devir aralığında tutarak akıcı şekilde ilerlemek daha anlamlıdır.
Yüksek hız neden daha fazla yakıt tüketir?
Hız yükseldikçe aracın karşılaştığı aerodinamik direnç belirgin biçimde artar. Motor da sabit hızı koruyabilmek için tekerleklere daha fazla güç aktarmak zorunda kalır. Bu durum otoyol sürüşünde yakıt tüketiminin yükselmesinin temel nedenlerinden biridir.
Üstelik hızdaki artış ile yakıt tüketimindeki artış bire bir ilerlemez. Hız yükseldikçe hava direncinin etkisi giderek büyüdüğü için yüksek süratlerde küçük bir hız artışı bile tüketimde beklenenden daha büyük değişiklik oluşturabilir.
Aracın gövde yapısı burada fark yaratır. Büyük ön yüzey alanına sahip SUV ve ticari araçlar aerodinamik dirençten daha fazla etkilenebilir. Tavan bagajı veya port bagaj gibi parçalar da hava akışını bozarak tüketimi yükseltebilir.
Rüzgâr koşulları da aynı hızda farklı sonuçlar doğurur. Güçlü karşı rüzgârda motor, aracın yere göre hızı değişmese bile daha yüksek hava hızına karşı çalışır.
Bu yüzden uzun yolda sabit hızla ilerlemek tek başına düşük tüketim garantisi değildir. Sabitlenen hızın ne olduğu da en az sürüşün ne kadar düzenli olduğu kadar sonucu etkiler.
Düşük devirde kullanmak daha ekonomik mi?
Motor devrini düşük tutmak genellikle ekonomik sürüşle ilişkilendirilir ancak devir sayısını mümkün olduğunca aşağı çekmek doğru yaklaşım değildir. Motorun rahat çalışabildiği devir aralığında ve uygun viteste ilerlemek gerekir.
Manuel otomobilde çok erken vites yükseltildiğinde motor devri aşırı düşebilir. Ardından sürücü hızlanmak için gaz pedalına daha fazla basmak zorunda kalabilir. Motor titriyor, isteksiz hızlanıyor veya zorlanıyormuş gibi davranıyorsa seçilen vites o koşul için fazla yüksek olabilir.
Otomatik şanzımanlar bu dengeyi büyük ölçüde kendileri yönetir. Hafif gaz kullanımında daha erken üst vitese geçerken güçlü hızlanma istendiğinde vites küçülterek motoru uygun çalışma aralığına taşırlar.
Dizel ve benzinli motorların ideal devir aralıkları da birbirinden farklı olabilir. Turbo, motor hacmi, şanzıman oranları ve aracın yükü sonucu değiştirir. Bu yüzden tüm otomobiller için ekonomik sürüş sağlayan tek bir devir rakamı vermek yanıltıcı olur.
Düşük devir faydalı olabilir ancak motoru zorlayacak kadar düşük devir, tasarruf için ulaşılması gereken bir hedef değildir.
Şehir içinde yavaş gitmek neden yine de çok yaktırabilir?
Şehir içi kullanım, düşük hızın her zaman düşük tüketim sağlamadığını açık biçimde gösterir. Ortalama hız 20 veya 30 km/s civarında kalmasına rağmen tüketim uzun yol değerlerinin çok üzerine çıkabilir.
Bunun temel sebebi aracın sürekli yeniden hızlandırılmasıdır. Otomobil her durduğunda sahip olduğu hareket enerjisinin büyük bölümü frenlerde ısıya dönüşür. Ardından trafik hareket ettiğinde motor aracı tekrar hızlandırmak için yakıt harcar. Trafik ışıkları, kavşaklar ve yoğunluk arttıkça bu döngü sürekli tekrarlanır.
Rölantide beklemek de mesafe kat edilmediği hâlde yakıt tüketilmesine yol açar. Klima kullanımı, kısa mesafeler ve motorun çalışma sıcaklığına ulaşamaması şehir içindeki tüketimi daha da etkileyebilir.
Hibrit otomobiller bu koşullarda rejeneratif frenleme sayesinde yavaşlama sırasında enerjinin bir bölümünü geri kazanabilir. İçten yanmalı otomobillerde ise kaybedilen hareket enerjisinin büyük kısmı geri alınamaz.
Dolayısıyla şehir içinde tasarrufun anahtarı sadece yavaş gitmek değildir. Trafiği okuyarak gereksiz hızlanma ve sert frenleri azaltmak çok daha etkili bir sürüş alışkanlığı olabilir.
En az yakıt tüketmek için nasıl sürmek gerekir?
Ekonomik sürüşte tek bir ideal hız yerine birkaç değişkeni birlikte düşünmek gerekir. Trafik ve hız sınırları elverdiği sürece akıcı sürüş, gereksiz hız değişikliklerini azaltır. Önünüzde kısa süre sonra durmanız gerekeceği belliyse sert biçimde hızlanıp hemen fren yapmak yalnızca daha fazla enerji harcanmasına yol açar.
Lastik basıncının üreticinin belirttiği seviyede olması yuvarlanma direnci açısından önem taşır. Gereksiz yük taşımak ve kullanılmadığı hâlde tavan ekipmanlarını araç üzerinde bırakmak da tüketimi artırabilir.
Uzun yolda yüksek hızdan kaçınmak çoğu araçta belirgin fark yaratır. Bununla birlikte trafiğin doğal akışından çok daha yavaş gitmek yakıt tasarrufu uğruna güvenliği ve trafik düzenini olumsuz etkilememelidir. Sürüş hızı her zaman yolun yasal sınırlarına ve koşullarına uygun seçilmelidir.
Yakıt tüketimini düşüren sürüş, hız göstergesindeki mümkün olan en küçük rakamı bulmaya çalışmaktan ibaret değil. Motoru zorlamadan uygun viteste ilerlemek, yüksek süratten kaçınmak ve aracın kazandığı hızı gereksiz frenlerle sürekli kaybetmemek çoğu yolculukta çok daha belirleyici olur.
