Türkiye’de Airbnb ve Popüler Seyahat Sitelerine Erişim Engeli Talebi: Gerekçeler ve Sektörel Analiz

Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB), son dönemde turizm sektörünü ilgilendiren çarpıcı bir girişimde bulundu. TÜRSAB, aralarında Airbnb, Expedia ve Hotels.com gibi dünyanın önde gelen seyahat platformlarının da yer aldığı on yabancı web sitesine erişim engeli talebinde bulundu. Bu hamle, hem yerli turizm aktörlerini hem de internetten seyahat planlayan tüketicileri yakından ilgilendiriyor. Peki, bu erişim engeli talebinin arkasında hangi gerekçeler yatıyor? Sektöre olası etkileri neler olacak? Tüm detaylarıyla, hem hukuki hem sektörel perspektiften konuyu ele alıyoruz.

Airbnb ve Diğer Seyahat Sitelerine Erişim Engeli Talebinin Özeti

TÜRSAB, Türkiye’de şirketleşmeden ve vergi yükümlülüklerini yerine getirmeden faaliyet gösteren on uluslararası seyahat platformunun haksız rekabete yol açtığını ve sektörde kayıt dışılığın derinleştiğini belirterek erişim engeli talebinde bulundu.

Seyahat Sektöründe Haksız Rekabet ve Kayıt Dışılığın Anatomisi

Turizm sektörü dijitalleşmenin etkisiyle son yıllarda köklü bir değişim yaşadı. Artık otel rezervasyonundan rehberli turlara, aktivitelerden ev kiralamaya kadar pek çok hizmet, çevrimiçi platformlar aracılığıyla sunuluyor. Özellikle yabancı menşeli büyük portallar, sundukları kolaylık ve çeşitlilik sayesinde milyonlarca kullanıcıya ulaşırken, yerel acentelerle rekabeti de derinleştiriyor.

Ancak TÜRSAB’ın gündeme getirdiği en temel sorun, bu platformların Türkiye’de resmi bir şirket kurmadan ve vergi mükellefi olmadan hizmet vermesi. Bu durum, hem devletin vergi gelirlerinden mahrum kalmasına hem de yerli acentelerin işlerini kaybetmesine sebep oluyor.

• Kayıt dışı işlem hacmi: Yabancı platformlar, Türkiye’deki tüketicilere doğrudan hizmet sunarken hiçbir resmi vergi veya idari denetime tabi olmuyor.
• Haksız rekabet: Yerel acenteler, yasal yükümlülüklerini yerine getirirken, rakipleri olan yabancı siteler bu yükümlülüklerden muaf şekilde pazarda yer alıyor.
• Tüketici mağduriyeti: Yasal muhatap bulunmadığı için, tüketiciler olası sorunlarda haklarını aramakta ciddi zorluklar yaşıyor.

Erişim Engeli Talep Edilen Seyahat Siteleri Hangileri?

TÜRSAB, erişim engeli talebinde bulunduğu on platformu kamuoyuna açıkladı:

• Airbnb
• Expedia
• Hotels.com
• Trip.com
• Agoda
• GetYourGuide
• Viator
• Isango
• ToursByLocals
• Musement

Erişim Engeli Talebinin Hukuki Gerekçeleri

Türkiye Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu’nun (1618 Sayılı Kanun) ilgili maddeleri uyarınca, sadece TÜRSAB üyesi seyahat acentaları satış, pazarlama, tanıtım ve rezervasyon hizmetlerini sunabilmektedir. Yabancı platformlar ise bu kanuna aykırı şekilde hizmet vererek hem yerel acentelerin haklarını ihlal ediyor hem de denetimsiz bir ortam yaratıyor.

TÜRSAB’ın açıklamasında şu hususlara dikkat çekiliyor:

• Şirketleşme eksikliği: Erişim engeli talep edilen platformlar Türkiye’de şirket kurmuyor ve vergi mükellefiyeti taşımıyor.
• İdari denetimden muafiyet: Bu siteler, Türk makamlarının denetim ve yaptırımlarından uzak şekilde faaliyet gösteriyor.
• Tüketicinin korunamaması: Yasal muhatap eksikliği, tüketici haklarının zedelenmesine neden oluyor.

Turizm Ekonomisinde Kayıt Dışı Faaliyetlerin Sonuçları

Kayıt dışı faaliyetler yalnızca vergi kaybına yol açmakla kalmıyor. Aynı zamanda sektörün adil rekabet ortamını da bozan ciddi bir sorun olarak öne çıkıyor. TÜRSAB’a göre, bu tür kayıt dışı işlemler turizm ekonomisini zayıflatıyor, yerli acentelerin rekabet gücünü azaltıyor ve tüketicileri mağdur ediyor.

Kayıt Dışılığın Sektöre Etkileri

• Devlet için vergi kaybı: Yabancı platformlar üzerinden yapılan rezervasyonlardan vergi alınamıyor.
• Yerel acenteler için gelir kaybı: Rekabet eşitsizliği nedeniyle acenteler müşteri ve gelir kaybediyor.
• Sektörde güven kaybı: Tüketiciler yaşadıkları sorunlarda muhatap bulamıyor.

Erişim Engeli Talebinin Sektöre Muhtemel Etkileri

Bu talebin hayata geçmesi halinde, Türkiye’de seyahat planlayan milyonlarca kişi popüler platformlara ulaşamayacak. Özellikle Airbnb, son yıllarda kısa dönemli konaklama ve ev kiralama alanında büyük bir pazar payı kazandı. Expedia, Hotels.com ve Agoda gibi siteler ise hem otel hem de uçak rezervasyonlarında yaygın şekilde kullanılıyor. Erişim engeli, kullanıcıları yerli alternatiflere yönlendirecek olsa da, hizmet kalitesi ve çeşitliliğinde kısa vadede eksiklikler yaşanabilir.

Potansiyel Sonuçlar Tablosu

Yerli Seyahat Platformlarının Rolü ve Alternatifler

Erişim engeli talebiyle birlikte, Türkiye’de faaliyet gösteren yerli seyahat acentası platformları ve dijital girişimler ön plana çıkıyor. Bu noktada, TÜRSAB’a üye acentalar ve yerli rezervasyon siteleri güvenli, denetime tabi ve tüketici haklarını koruyan bir hizmet sunuyor.

• Yerli rezervasyon siteleri: Otelz, Enuygun, Tatilsepeti, etstur gibi platformlar yasal olarak hizmet veriyor.
• Fiziki acentalar: TÜRSAB’a üye binlerce acenta, kişiye özel tatil ve tur programları hazırlayabiliyor.

Yerli Platformların Avantajları

• Yasal muhatap ve tüketici koruması
• Türk Lirası ile ödeme kolaylığı
• Vergi ve denetim avantajı
• Yüz yüze destek ve danışmanlık

Küresel Perspektif: Diğer Ülkelerde Benzer Düzenlemeler

Türkiye’nin attığı bu adım, aslında küresel bir trendin parçası. Pek çok ülke, kendi turizm sektörünü korumak ve vergi kayıplarını önlemek için yabancı platformlara şirketleşme ve yerel mevzuata uyum şartı getiriyor.

• Fransa: Airbnb ve benzeri platformlara ev sahiplerinin kayıt zorunluluğu getirildi.
• İtalya: Kısa dönemli konaklama platformlarına vergi yükümlülüğü getirildi.
• ABD: Eyalet bazında yasal düzenlemelerle denetim artırıldı.

TÜRSAB’ın Stratejik Açıklaması ve Mücadelenin Geleceği

TÜRSAB, yaptığı açıklamada yürütülen hukuki süreçlerin sonuna kadar takipçisi olacağını ve kayıt dışı faaliyetlere karşı mücadeleyi sürdüreceğini belirtiyor. Açıkça vurgulanan üç ana hedef:

• Haksız rekabetin önlenmesi
• Hukuka aykırı ve denetimsiz faaliyetlerin sonlandırılması
• Seyahat acentalarının hak ve menfaatlerinin korunması

Bu stratejik yaklaşım, yalnızca kısa vadeli bir erişim engeli değil, uzun vadeli düzenleyici bir çerçeve oluşturma hedefini de barındırıyor.

Turizm Sektöründe Dijitalleşme ve Gelecek Beklentileri

Dijitalleşme, turizm sektöründe hem fırsatlar hem de sorunlar yaratıyor. Yabancı platformlar, teknolojik altyapıları ve geniş hizmet ağları sayesinde tüketiciye eşsiz deneyimler sunarken, yerel aktörler için rekabeti zorlaştırıyor. Türkiye’de bu sürecin adil, denetimli ve sürdürülebilir bir şekilde yönetilmesi, hem ekonomik hem de toplumsal açıdan kritik öneme sahip.

Dijital Seyahat Platformlarının Geleceği

• Yerel mevzuata uyum sağlayan global platformlar
• Daha şeffaf ve güvenli rezervasyon süreçleri
• Tüketici haklarının geliştirilmesi
• Teknoloji ile hizmet kalitesinin iyileştirilmesi

Sık Sorulan Sorular

Türkiye’de Airbnb ve diğer yabancı seyahat sitelerine erişim engeli geldi mi?

Henüz erişim engeli uygulanmadı; süreç mahkeme kararı ile sonuçlanacak. TÜRSAB’ın talebi ile hukuki süreç başlatıldı.

Erişim engeli gelirse, mevcut rezervasyonlar ne olacak?

Yasak gelirse, platformlar üzerinden yapılan mevcut rezervasyonlar iptal edilebilir veya kullanıcılar alternatif yollar aramak zorunda kalabilir. Tüketicilerin haklarını korumak için yerli acentelerle iletişime geçmesi önerilir.

Yabancı platformlar Türkiye’de şirketleşirse ne değişir?

Vergi ve denetim yükümlülükleri başlar, tüketici hakları daha güçlü şekilde korunur, rekabet ortamı adil hale gelir.

Yerel seyahat acentaları ve platformları hangi avantajları sunuyor?

Yasal güvence, Türk Lirası ile ödeme, denetim ve tüketici haklarının korunması, yüz yüze danışmanlık gibi avantajlar sunuluyor.

Kayıt dışı faaliyetler neden turizm sektörüne zarar veriyor?

Vergi kaybı, adil rekabetin bozulması, tüketici mağduriyeti ve yerli acentaların pazar payı kaybı gibi olumsuz sonuçlara yol açıyor.

Diğer ülkelerde benzer erişim engeli veya düzenlemeler var mı?

Fransa, İtalya, ABD gibi ülkelerde yabancı platformlara düzenleyici zorunluluklar ve vergi yükümlülükleri getirildi.

Sonuç: Turizmde Adil Rekabet ve Dijital Denge Arayışı

Türkiye, dijitalleşen turizm sektöründe adil rekabeti ve kayıtlı ekonomiyi sağlamak için önemli bir adım atıyor. Erişim engeli talebi, sektörün geleceği için bir dönüm noktası olabilir. Şirketleşme, vergi ve denetim gibi temel gereklilikler, hem yerli hem de yabancı aktörlerin sürdürülebilir biçimde hizmet sunmasını sağlayacak. Tüketiciler ise daha güvenli, korumalı ve kaliteli bir seyahat deneyimine kavuşacak.

Turizmde dijital denge ve adil rekabet için hem yerli hem de küresel aktörlerin yasal düzenlemelere uyum sağlaması kritik. Türkiye’deki gelişmeleri takip etmek, hem sektör profesyonelleri hem de seyahatseverler için büyük önem taşıyor.